Ռուս դիվանագետ․ Արեւմուտքի երկրների համար Հարավային Կովկասը ոչ ավելին է, քան՝ Ռուսաստանի պոտենցիալ "ցավոտ կետ"

Արմինֆո.  Ռուսաստանի շահերը Հարավային Կովկասում անփոփոխ են, և Մոսկվայի համար գլխավորը՝ այնտեղ պահպանել կայունության և բարգավաճման գոտին, որպեսզի հնարավորություն լինի տարածաշրջանի երկրների հետ համատեղ բացահայտել նրա ներուժը, ամրապնդել բարիդրացիությունը։ Այդ մասին "ՌԻԱ Նովոստի"-ին հայտարարել է Ռուսաստանի ԱԳՆ ԱՊՀ երկրների չորրորդ դեպարտամենտի տնօրեն Միխայիլ Կալուգինը։

Նրա խոսքով ՝ Ռուսաստանի հիմնարար շահը խաղաղությունն ու արարումն է Կովկասում, դրա քաոսացումը թույլ չտալը։ "Ընդգծեմ․ Ռուսաստանը, պարզապես, Հարավային Կովկասի հարեւանը չէ ։ Ռուսաստանն՝ ինքը, կովկասյան տերություն է։ Լեռնաշղթայի հարավային կողմում գտնվող ժողովուրդների հետ մեզ միավորում են դարավոր բարեկամությունը, ընդհանուր պատմության փառահեղ էջերը, քաղաքակրթական մտերմությունը, միլիոնավոր ընտանեկան, ազգակցական կապերը: Երկար ժամանակ մենք ապրել ենք միասնական պետության կազմում։ Ժամանակին Ռուսաստանի հետ մերձեցումը տարածաշրջանի ժողովուրդներին թույլ է տվել պահպանել իրենց ինքնությունը։ Հարավկովկասյան հանրապետությունների պետական հիմքերի կայացումը տեղի է ունեցել ԽՍՀՄ ժամանակաշրջանում։ Միանգամայն համոզված եմ, որ մեր յուրահատուկ հարաբերությունները ենթակա չեն ժամանակի ազդեցությանն ու արտաքին ճնշումներին", - նշել է նա։

Դիվանագետը հավելել է, որ այն, ինչ տեղի է ունենում տարածաշրջանում, միշտ անմիջականորեն առնչվել է Ռուսաստանին, նրա շահերին արտաքին և ներքին անվտանգության, տնտեսության ոլորտում: "Եվ հենց այդ պատճառով էլ այսօր արևմտամետները իրենց սկսած "առանց կանոնների խաղի" շրջանակներում ակտիվացրել են իրենց ապակառուցողական ջանքերը։ Նրանք փորձում են տակնուվրա անել Հարավային Կովկասը, սեպ խրել Ռուսաստանի հետ տարածաշրջանի պետությունների հարաբերությունների մեջ, գժտվեցնել մեզ։ Սա  բաժանման, այլ ոչ թե արարման քաղաքականությւոն է։ Չէ որ Արևմուտքի շատ երկրների համար Հարավային Կովկասը  ոչ վելին է, քան՝ Ռուսաստանի պոտենցիալ "ցավոտ կետ"։ Գլխավորը՝ վնասել մեր երկրին, ընդ որում ՝ ուրիշի շահերի գնով ևս մեկ տարածաշրջան հակառուսական մտահղացումների մեջ ներգրավելը", - շարունակել է նա։

Կալուգինը որպես վերջին նման օրինակ նշել է ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալասի կոչը Հայաստանին՝ միանալ հակառուսական "պատժամիջոցների կոալիցիային"։ Նրա խոսքով, այսինքն,  եվրապաշտոնյան բառացիորեն ներկայացել է մեղայականով, որը մերկացրեց Բրյուսելի ագրեսիվ բաժանարար օրակարգը։

Ընդ որում, ռուս դիվանագետը խոստովանել է, որ այդ ամենով հանդերձ, տարածաշրջանի երկրների ճնշող մեծամասնությունն այդ առումով քաղաքական խորաթափանցություն է ցուցաբերում ՝ առաջնային համարելով սեփական, նրանց կողմից լավ գիտակցվող շահերը:

Ճշտմանը, թե ինչպես են Մոսկվայում տեսնում տարածաշրջանում փոխգործակցության օպտիմալ ձեւաչափը, Կալուգինը փաստել է, որ ՌԴ-ը Հարավային Կովկասում առաջ է տանում "տարածաշրջանային խնդիրներին ՝ տարածաշրջանային լուծումներ" սկզբունքը: "Հենց այս բանաձևի շուրջ է կառուցված "3+3" տարածաշրջանային համագործակցության հարթակի (Ադրբեջան, Հայաստան, Վրաստան՝ "գումարած" Ռուսաստան, Իրան, Թուրքիա) աշխատանքը։ Ադրբեջանցի գործընկերների առաջարկած նման հայեցակարգը հավանության է արժանացել, մասնավորապես, 2023 թվականի հոկտեմբերին Թեհրանում կայացած "3+3" արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների ղեկավարների նիստում։

Այս ձեւաչափը զգալի ներուժ ունի։ Տեղի է ունեցել հարթակի երեք հանդիպում: 2024 թվականի հոկտեմբերին Ստամբուլում նախարարների վերջին հանդիպման ամփոփիչ կոմյունիկեում նշվել է տարածաշրջանային փոխգործակցության կառուցողական դերը վստահության, բարգավաճման և համագործակցության ամրապնդման գործում, ինչը հնարավորություններ է ստեղծում վիճելի հարցերի կարգավորման միջոցով տնտեսության և առևտրի զարգացման համար։ Որոշվել է համագործակցություն սկսել տրանսպորտի, էներգետիկայի, մշակույթի, նոր մարտահրավերների ու սպառնալիքների բնագավառում։ Ակնկալում ենք որքան հնարավոր է շուտ Բաքվից և Երևանից ստանալ արտգործնախարարների առաջիկա հանդիպումների համաձայնեցված ժամանակացույցը", - հավելել է ռուս դիվանագետը։

Անդրադառնալով տարածաշրջանում Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի փոխգործակցությանը՝ Կալուգինն ընդգծել է, որ Հարավային Կովկասում համագործակցության եռակողմ ձևաչափի վերաբերյալ ՌԴ դիրքորոշումը հայտնի է և փոփոխություն չի կրել: Նրա խոսքով ՝ Մոսկվան շարունակում է աջակցել Բաքվի և Երևանի միջև կայուն խաղաղության հաստատմանը՝ 2020-2022թթ. բարձր մակարդակի եռակողմ պայմանավորվածությունների հիման վրա: Այդ համատեքստում նա կրկին հիշեցրել է, որ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների կողմից համաձայնեցվել է "ճանապարհային քարտեզը" բոլոր առանցքային ուղղություններով ՝ խաղաղության պայմանագրի մշակում, տարածաշրջանում տրանսպորտային և տնտեսական կապերի ապաշրջափակում, հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատում և սահմանագծում, երկու երկրների հասարակությունների երկխոսության զարգացում: Այս բոլոր ուղղությունները փոխկապակցված են, դրանցից յուրաքանչյուրի գծով առաջխաղացումը թույլ է տալիս արդյունքի հասնել՝ ընդհանուր առմամբ:

"Այսօր Բաքուն և Երևանը առավելապես ուղիղ  երկխոսություն են վարում՝ առանց միջնորդների։ Երկու հանրապետությունների արտաքին գործերի նախարարները նախաստորագրել են Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագրի տեքստը: Հաշվի առնելով ռուսական կողմի եւ անձամբ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի ներդրումը հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործընթացում՝ ուրախ կլինենք մեր հարթակում գործընկերներին ընդունել՝ ամփոփիչ փաստաթղթի ստորագրման համար", - ասել է Կալուգինը։

Խոսելով "Թրամփի ճանապարհ" նախագծի մասին՝ նա նշել է, որ Ռուսաստանին Ադրբեջանի և Հայաստանի հետ 2021-2023 թվականներին հաջողվել է մի շարք փոխընդունելի հանգուցալուծումներ մշակել տարածաշրջանում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման մասով փոխվարչապետների համանախագահությամբ եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակներում ։ Նրա խոսքով՝ այդ պայմանավորվածություններն այսօր պահպանում են իրենց արդիականությունը։ Նա հավելել է, որ դրանց պահանջվածությունը ընդունում են և Բաքվում, և Երևանում, այդ թվում ՝ "Թրամփի ճանապարհի"՝ Հայաստանի հարավով "հիմնական" Ադրբեջանի  տարածքից դեպի Նախիջևան տարանցիկ ճանապարհի առնչությամբ։

"Հայ-ամերիկյան նախագծի մանրամասները դեռ պետք է ուսումնասիրվեն։ Պատրաստ ենք խորհրդակցել հայ գործընկերների հետ ՝ քննարկելու ինչպես նախաձեռնության պարամետրերը, այնպես էլ ռուսական հնարավոր մասնակցությունը։ Դրա համար հիմքերը բավականաչափ են։ Ըստ էության, մեր առջև եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակներում համաձայնեցված երթուղու հատված է ։ Մեր "Հարավկովկասյան երկաթուղի" ընկերությունը ՝ "Ռուսական երկաթուղիների" դուստր ձեռնարկությունը, Հայաստանի երկաթուղային ցանցի կառավարման կոնցեսիա ունի։ Տարածաշրջանում օգտագործվում է ռուսական երկաթուղային անցուղի։ "Ճանապարհը" մեծամասամբ անցնելու է մեր սահմանապահների պատասխանատվության գոտով ։ Պետք է հաշվի առնել նաև Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ անդամության գործոնը։ Ակնհայտ է, որ գործընկերներն առանց Ռուսաստանի չեն կարող", - ամփոփել է ռուս դիվանագետը։