
Արմինֆո.Հայ Առաքելական եկեղեցու (ՀԱԵ) վերացումը կարող է հանգեցնել հայ համայնքների վերածման, այսպես կոչված, "հինգերորդ շարասյան"։ Նման կարծիք է հայտնել հայ փորձագետ, քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը ՝ անդրադառնալով իշխանությունների և ՀԱԵ միջև ծագած հակամարտությանը։
Այսպես, փորձագետը կարծիք է հայտնել, որ տեղի ունեցող գործընթացները պետք է ընկալել ավելի լայն համատեքստում, որը դուրս է գալիս Հայաստանի սահմաններից։ "Դրսից միջամտության հավանականություն կա։ Մասնավորապես, թուրքական և ադրբեջանական, այսպես կոչված, "thing tanks"-ները (ուղեղային կենտրոններ - խմբ.) մշակում են սցենարներ, որոնք կարող են փոխել աշխարհաքաղաքական իրավիճակը։ Մասնավորապես, այդ կենտրոնները տեղեկատվություն են տարածում այն մասին, որ հայ ազգայնականության հիմքը Եկեղեցին է և սփյուռքը", - ուշադրություն է հրավիրել Դանիելյանը։
Քաղաքագետն այդ առումով հիշեցրել է Սփյուռք-եկեղեցի անխախտ կապի մասին, պարզաբանելով, որ առանց Հայ Առաքելական Եկեղեցու ցանկացած հայ համայնք կորցնում է իր հիմքը։ Այդ առնչությամբ նա կոչ է արել մտածել, թե ինչ տեղի կունենա, եթե Հայ Առաքելական Եկեղեցին ենթարկվի որևէ աշխարհաքաղաքական կենտրոնի: Դանիելյանի խոսքով ՝ դա կհանգեցնի այլ երկրներում ՀԱԵ թեմերի պահպանման նպատակահարմարության հարցի առաջացմանը։ Որպես օրինակ նա ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ իրանական եկեղեցին ենթարկվում է Անթիլիասի եկեղեցուն (քաղաք Լիբանանում, որտեղ գտնվում է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությունը, որի առաջնորդը Արամ Ա կաթողիկոսն է - խմբ.) և կոչ է արել հարց տալ, թե արդյոք Իրանը թույլ կտա իր տարածքում գործել "հինգերորդ շարասյունը": "Այսինքն ՝ ներկայումս լուրջ գործընթացներ են տեղի ունենում, որոնց շրջանակներում Թուրքիայի ուղեղային կենտրոններն իրենց առջև խնդիր են դնում վերացնել Հայոց եկեղեցին։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ եկեղեցին կարևոր դեր է խաղում հայերի քաղաքական կյանքում և ազգային ինքնության մեջ, ինչը խանգարում է թուրքական աշխարհաքաղաքական ծրագրերի իրականացմանը: Այդ ծրագրերն ուղղված են թուրքական մեծ աշխարհի ստեղծմանը, որը հետագայում կարող է հակամարտության մեջ մտնել Ռուսաստանի, Իրանի եւ Չինաստանի հետ", - նշել է Դանելյանը։
Այդ առումով փորձագետն անդրադարձել է նաև ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կազմակերպած աղոթքի նախաճաշին: Նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ այդ միջոցառումը չի համապատասխանում Հայոց եկեղեցու ավանդույթներին և ավելի շատ կապված է սիոնիստ ավետարանիչների հետ: Դանիելյանը հիշեցրել է, որ վերջիններս առաջ են տանում այն գաղափարը, որ ամբողջ Իսրայելը պետք է հրեաների ձեռքում լինի: "Դա, իր հերթին, անվստահություն է առաջացնում ուղղափառ արաբների, ինչպես նաև այնտեղ բնակվող քրիստոնյաների, այդ թվում ՝ հայերի նկատմամբ։ Այսինքն ՝ ավետարանականները ձգտում են այդ տարածքները վերադարձնել հրեաներին, ինչը նշանակում է, որ նրանք նաեւ շահագրգռված են Հայոց եկեղեցու բաժանմամբ", - նշել է փորձագետը։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դանիելյանը համոզմունք է հայտնել, որ առկա գործընթացներն ուղղված են արտաքին պատվերի կատարմանը, որի համար անհրաժեշտ է նաև 2026 թվականին գործող իշխանության վերարտադրությունը: Այդ առնչությամբ նա ընդգծել է, որ հայ ժողովրդի առջև այսօր ընտրություն է դրված․ բարեփոխել Հայ Առաքելական Եկեղեցին կամ քանդել Հայոց եկեղեցին։ "Պետք է հասկանալ, որ խնդիրներ կան նաև այլ եկեղեցիներում, հաճախ, նույնիսկ, ավելի լուրջ։ Սակայն, եկեղեցու ներսում փոփոխությունները չպետք է հանգեցնեն նրա կործանման: Այլ կերպ ասած՝ հիմա հարց է դրված ոչ թե Ամենայն հայոց Գարեգին Բ-ի կաթողիկոսին փոխելու, այլ՝ մեր ինքնության պահպանման։ Եկեղեցում փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին խոսել հնարավոր կլինի միայն իշխանափոխությունից հետո։ Իսկ մինչ այդ երկիրը կանգնած է լուրջ մարտահրավերների առջև, որոնք եկեղեցու հետ կապ չունեն", - եզրափակել է քաղաքագետը։
Հիշեցնենք, որ Հայաստանի վարչապետը մայիսին քարոզարշավ է սկսել Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ, և բոլոր նրանց, ովքեր համաձայն չեն, այս կամ այն ծանր հոդվածով կալանավորվում են: Ավելի վաղ իշխանամետ հարթակները նաև Հայ Առաքելական Եկեղեցու 13 եպիսկոպոսների ստորագրությամբ հայտարարություն էին տարածել, որով դատապարտում են Ամենայն հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսի անգործությունը՝ Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանին վերագրվող սկանդալային տեսանյութի կապակցությամբ: Այսպիսով, մի խումբ հոգևորականներ միացել են ՀՀ վարչապետի նախաձեռնած հակաեկեղեցական արշավին ՝ պահանջելով Ամենայն հայոց կաթողիկոսի հրաժաչականը: