ՀԷՑ վերահսկողական կոմիտե․ ՀԷՑ-ի լիցենզիայի գործողությունը կասեցնելու իշխանությունների մտադրությունը սեփականության վերաբաշխման բացահայտ քաղաքական փուլ է

Արմինֆո. "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ընկերության էլեկտրաէներգիայի բաշխման լիցենզիայի գործողությունը կասեցնելու իշխանությունների մտադրությունը բացահայտում է կառավարության խորքային քաղաքական նպատակները ՝ ներկայացնելով սեփականության վերաբաշխման նոր, բացահայտ քաղաքական փուլ։ Այդ մասին ասվում է ՀԷՑ վերահսկողական կոմիտեի հայտարարությունում։

«Հայաստանի Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը նոյեմբերի 13-ին նախատեսում է դադարեցնել Սամվել Կարապետյանին պատկանող «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի» (ՀԷՑ) բաշխման լիցենզիան։

Այս որոշումը բացահայտում է իշխանության խորքային քաղաքական նպատակները՝ սեփականության վերաբաշխման նոր, բացահայտ քաղաքական փուլի ձևով։

Գործընթացը սկսվել է այն պահից, երբ ՀԷՑ-ի սեփականատեր Սամվել Կարապետյանը դարձավ մտացածին քրեական հետապնդման թիրախ։

Այժմ նույն մեխանիզմը օգտագործվում է նրա բիզնես կառույցների նկատմամբ՝ ՀԷՑ-ը «հանրային գերակա շահ» ճանաչելու և այն իշխանական կառավարման ներքո վերցնելու պատրվակով։

Լիցենզիայի դադարեցումը՝ առանց որևէ շուկայական կամ տեխնիկական խախտման փաստարկի, նշանակում է բացահայտ ոտնձգություն սեփականության իրավունքի դեմ։

Դա համարժեք է բռնազավթման՝ փոխհատուցման քողի տակ, ինչը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածին և էներգետիկ ոլորտի կայունության ու կանխատեսելիության սկզբունքներին։

Փաշինյանի կառավարության արկածախնդրության համար վճարելու է հասարակությունը», - ասվում է ՀԷՑ վերահսկողական կոմիտեի հաղորդագրությունում:

Նախօրեին ՀԾԿՀ-ն հրապարակել է "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" փակ բաժնետիրական ընկերության էլեկտրական էներգիայի (հզորության) բաշխման լիցենզիայի գործողությունը դադարեցնելու մասին որոշման նախագիծը, որի շուրջ քվեարկությունը նշանակված Է նոյեմբերի 13-ին: Նախագծում ասվում է, որ ընկերությունը «չի կատարել կամ ոչ պատշաճ է կատարել» "Էներգետիկայի մասին" ՀՀ օրենքի և ՀԾԿՀ-ի պահանջները, ինչը կարող էր վտանգել էներգահամակարգի, դրա բաղադրիչների անվտանգությունն ու հուսալիությունը, ինչպես նաև սպառողների իրավունքներն ու օրինական շահերը:

Մասնավորապես, նշվում է, որ բաշխվող էլեկտրաէներգիայի հաշվառման և վերահսկման ավտոմատացված համակարգում միացված է շուրջ 700 հազար սպառող: Վարչական վարույթի շրջանակներում պարզվել է, որ ընկերությունը չի ապահովել այդ սպառողների կողմից էլեկտրաէներգիայի սպառման տվյալների ամբողջական գրանցումը և պահպանությունը:

Բացի այդ, խոսվում է նաեւ "Գեղամա", "Արաքս", "Կարս" եւ "Դեբեդ" մասնաճյուղերում արձանագրված էլեկտրաէներգիայի սպառման ցուցանիշների թերագնահատման եւ ուռճացման մասին: Հանձնաժողովում ընդգծել են, որ "նվազեցումներն ու ավելացումները կրել են համակարգային եւ զանգվածային բնույթ", ինչի պատճառով ՀԾԿՀ-ն "զրկվել է համակարգի վիճակը օբյեկտիվորեն գնահատելու հնարավորությունից":

ՀԾԿՀ-ը պնդում է, որ ՀԷՑ-ը սեփական դրամական միջոցները, շարժական եւ անշարժ գույքն օգտագործել է այն ընկերությունների վարկային պարտավորություններն ապահովելու համար, որոնց հետ կարող էր ընդհանուր տնտեսական շահեր ունենալ ՝ ավելի քան 700 մլն դոլարի չափով:

Ինչ վերաբերում է ժամանակավոր կառավարչի լիազորությունները կասեցնելու միջնորդությանը, ապա, ըստ որոշման նախագծի, հանձնաժողովը նման լիազորություն չունի: Փաստաթղթում հղում է կատարվում "Էներգետիկայի մասին" ՀՀ օրենքի 52-րդ հոդվածի 3-րդ կետին, որում ասվում է, որ "եթե լիցենզիայից զրկված անձը չի բավարարում գործունեության նոր լիցենզիա ստանալու անհրաժեշտ պայմանները կամ հրաժարվում է նոր լիցենզիա ստանալու իրավունքից, ապա նրա կողմից օտարվում է իր սեփականությունը հանդիսացող լիցենզավորված գործունեությունն ապահովող գույքային համալիրը, կամ գործունեության լիցենզիայից զրկված անձի բաժնետերերին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից առաջարկվում է օտարել այդ ընկերության բաժնետոմսերը' լիցենզիայից զրկված անձի կողմից գործունեության նոր լիցենզիա ստանալու պայմանները չբավարարելու կամ նրա կողմից իր սեփականությունը հանդիսացող լիցենզավորված գործունեությունն ապահովող գույքային համալիրը չօտարելու դեպքում այդ գույքը Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 28-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կարող է օրենքի հիման վրա օտարվել պետական եւ հասարակական կարիքների համար ՝ նախնական համարժեք փոխհատուցմամբ: Գույքի օտարման գործընթացում հանձնաժողովը սպառողների շահերի պաշտպանության նպատակով գույքի ժամանակավոր կառավարիչ է նշանակում գործունեության լիցենզիայից զրկված անձին»:

Ընդունված որոշումը հնարավոր կլինի բողոքարկել 2 ամսվա ընթացքում՝ հանձնաժողովում, կամ 15 օրվա ընթացքում՝ ՀՀ Վարչական դատարանում:

Հիշեցնենք, որ 2016 թվականից "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ՓԲԸ-ն պատկանում է ռուսաստանահայ գործարար Սամվել Կարապետյանի հիմնադրած "Տաշիր" ընկերությունների խմբին: Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է ՀԷՑ - ը պետականացնելու մտադրության մասին՝ Կարապետյանի տան խուզարկությունից և նրա ձերբակալությունից հետո: Ավելի ուշ խորհրդարանն ընդունել է օրենքների փոփոխություններ, որոնք նախատեսում են "էլեկտրացանցերի" վերադարձը պետական վերահսկողության տակ: Իսկ ՀԾԿՀ ղեկավարը ժամանակավոր կառավարիչ է նշանակել Ռոմանոս Պետրոսյանին։ Վերջինս լրագրողներին հաղորդել է, որ ստանձնել է ՀԷՑ ՓԲԸ-ի ժամանակավոր կառավարչի պաշտոնը՝ հանուն Հայաստանի և նրա քաղաքացիների բարեկեցության։ Օգոստոսի 9-ին "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ընկերության բաժնետեր եւ "Տաշիր Կապիտալ" - ի գլխավոր տնօրեն Նարեկ Կարապետյանը հայց է ներկայացրել ՀՀ Վարչական դատարան ընդդեմ ՀԾԿՀ-ի եւ նրա նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանի ՝ պահանջելով ճանաչել ՀԾԿՀ-ի ՝ ընկերության մենեջմենթի փոփոխության իրավազորության բացակայությունը:

Սեպտեմբերի 20-ին խորհրդարանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հնչեցրել է "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ՓԲԸ-ի հետ կապված կառավարության ծրագրերը: Գործընթացը, նրա խոսքով, առաջ կընթանա մի քանի սցենարներով։ Առաջինը՝ "էլեկտրացանցերն" ազգայնացվում են և փոխանցվում հուսալի մասնավոր կառավարման ՝ ամբողջությամբ մնալով պետական։ Երկրորդ ՝ ընկերության բաժնետոմսերի հսկիչ փաթեթը փոխանցվում է էներգետիկայի ոլորտի հեղինակավոր միջազգային մենեջերի։ "Ընդ որում, ամեն դեպքում Հայաստանի Հանրապետությունը կպահպանի բաժնետոմսերի այնպիսի փաթեթ, որը թույլ կտա ապահովել կառավարության ռազմավարական ներկայությունն այդ կենսական ենթակառուցվածքում", - ասել է Փաշինյանը: Երկրորդ սցենարին իշխանությունները կդիմեն միայն այն դեպքում, եթե պարզվի, որ առաջին սցենարով ծախսերը անհամաչափ մեծ կլինեն պետական բյուջեի համար։