Արդյո՞ք Փաշինյանը պատասխանել է Ալիևին․ «Որտե՞ղ է գտնվում պատմության լեգիտիմ մեկնակետը»,- հարցնում է նա ՝ հորդորելով «ավելի զգույշ լինել պատմության հետ»

Արմինֆո.  Մենք ո՞վ ենք ուզում լինել․ պատմություն սպառողներ, թե՞ պատմություն ձևավորողներ: Նման հարցադրում է արել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ ելույթ ունենալով նոյեմբերի 4-ին Երվանում «Օրբելի ֆորում 2025. Կառուցելով խաղաղություն և բազմակողմանի համագործակցություն» խորագրով համաժողովում:

«Վերջին երկու տարիների փորձը մեզ ասում է, որ մենք կարող ենք լինել պատմություն ստեղծող, ինչն ամենևին չի նշանակում մոռանալ պատմությունը: Բայց մյուս կողմից՝ չմոռանալ պատմությունը և լինել պատմություն ստեղծող նշանակում է, առնվազն, չմտնել պատմությունը վերարտադրողի վիճելի դերակատարման մեջ», - ասել է նա։

Ընդհանուր առմամբ, Փաշինյանի ասելով, միշտ, հղում անելով պատմությանը, պետք է հասկանալ․ "իսկ որտեղ է գտնվում պատմության լեգիտիմ մեկնարկային կետը"։ «Քանի որ կա 30 տարվա պատմություն, կա 50 տարվա, 100 տարվա, 500 տարվա, 1000 տարվա, 5000 տարվա պատմություն: Եվ, եթե մենք փորձենք գտնել պատմության մեջ մեր այսօրվա գործողությունների հիմնավորումն ու տրամաբանությունը, դա կնշանակի, որ մենք չենք հավատում խաղաղությանը", - նշել է նա։

Փաշինյանը համոզված է, որ "պատմությունը, սովորաբար, հակամարտությունների, այլ ոչ թե խաղաղության մասին է, քանի որ խաղաղության մեջ, պատմաբանի տեսանկյունից, ոչ մի հետաքրքիր բան չկա"։

"Իսկ ինչու՞ չանդրադառնալ այն ժամանակաշրջանի պատմությանը, երբ կան, իմիջիայլոց, պատմաբաններ, քաղաքական գործիչներ և քաղաքական առաջնորդներ, ովքեր հղում են անում այն ժամանակների պատմությանը՝ դա համարելով հիմնական լեգիտիմ մեկնակետ, որտեղ այդ թվում՝ մեր տարածաշրջանի, այդ թվում՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմությունները բնորոշվում էին կիրովականներով և կիրովաբադներով, լենինականներով և լենինաբադներով, կույբիշևներով, «Հոկտեմբեր» կինոթատրոններով և այլն։ Կան քաղաքական առաջնորդներ, կան շրջանակներ, ովքեր լեգիտիմ միակ մեկնակետը համարում են հենց սա", հայտարարել է նա։

Հայաստանի վարչապետը կարծում է, որ "մենք պետք է ավելի զգույշ լինենք պատմության հետ"։ «Ընդհանրապես, Հայաստանի վերջին տարիների ամենասիրված և քննարկվող թեմաներից մեկը պատմական հայրենիքի թեման է: Բայց, եթե պատմական հայրենիքի ընկալումը չփոխարինենք իրական հայրենիքի ընկալմամբ, խաղաղության գաղափարն ընդհանրապես կփլուզվի", - ասել է Նիկոլ Փաշինյանը՝ ևս մեկ անգամ կոչ անելով վերանայել ազգային մտածողությունը:

Հիշեցնենք, որ օրերս Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը, ելույթ ունենալով Գիտությունների ակադեմիայում, գիտնականներին հանձնարարել է "հիմնավորել վերադարձի իրավունքը", հայտարարելով, որ դրա համար եկել է "ամենահարմար" պահը, քանի դեռ Ադրբեջանը գտնվում է իր ուժի գագաթնակետին: Բաքվի առաջնորդը, իրեն բնորոշ կերպով «մեկնաբանելով» պատմությունը, կրկին հայտարարել է, թե, իբր, հայերը Ցարական Ռուսաստանի կողմից Ղարաբաղ են տեղափոխվել Իրանից և Անատոլիայից, իսկ Հայաստանի տեղանունների մեծ մասը, ներառյալ Սևանա լիճը (որը նա անվանել է «Գյոյչա»), ունեն «ադրբեջանական ծագում», և որ դա հաստատում են «Ռուսական կայսրության քարտեզները»։ Խոսելով "ադրբեջանցիների վերադարձի" մասին' Ալիեւը կրկնել է իր թեզը, թե դա չպետք է վախեցնի Հայաստանին, քանի որ այն պետք է տեղի ունենա "ավտոմեքենաներով, այլ ոչ թե տանկերով", սակայն ընդգծել է, որ այդ գաղափարի իրականացման հիմնական պատասխանատվությունը ընկնում է պետության վրա: Ադրբեջանի նախագահն ուղղակիորեն կոչ է արել ակադեմիական շրջանակներին ակտիվացնել աշխատանքը, որպեսզի "միջազգային հանրության համար" ադրբեջանցիների վերադարձը Հայաստան լիովին տրամաբանական և արդար հնչի": Այդ պատումն արդեն երկար տարիներ առաջ է մղում Բաքուն "Արևմտյան Ադրբեջանի համայնք" (նախկինում ՝ "Փախստականների միություն") կազմակերպության միջոցով, որը 2022 թվականից զբաղվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածք "վերադարձի" օրակարգի առաջմղմամբ։