Քաղաքագետ. Աշխարհում պայմանագրային մեխանիզմների գլոբալ ոչնչացումը կանդրադառնա նաև Հարավային Կովկասի վրա

Արմինֆո.Պայմանագրային մեխանիզմների գլոբալ ոչնչացման համաշխարհային միտումը նկատելի կլինի նաև Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում։ Այդ մասին ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտարարել է քաղաքագետ Դավիթ Հարությունովը' անդրադառնալով բանակում ծառայության ժամկետը կրճատելու Հայաստանի իշխանությունների մտադրությանը, որը հայկական փորձագիտական հանրությունում ընկալվել է որպես Ադրբեջանի հանդարտեցմանն ուղղված Հայաստանի իշխանությունների հերթական քայլ:

Ինչպես նշել է փորձագետը, իշխանությունների նման որոշումը կարող է բխել երեք գործոնից։ Մասնավորապես, պայմանագրային զինծառայողների ներգրավման և զորակոչային բաղադրիչի կրճատման ռազմավարության իրականացման նպատակով, որպես նախընտրական քայլ՝ 2026 թվականի հունիսին նախատեսված հերթական խորհրդարանական ընտրությունների ֆոնին ՝ ընտրողների աջակցությունը ստանալու նպատակով։

"Բացի այդ, դա նաև փորձ է՝ ցույց տալու, որ Բաքվից հնչող քննադատություններն անհիմն են, այսինքն, որ Հայաստանը չի զինվում։ Սա յուրօրինակ ուղերձ է առ այն, որ Հայաստանը սպառնալիք չի ներկայացնում Ադրբեջանի համար", - կարծում է փորձագետը։

Խոսելով տարածաշրջանում մարտական գործողությունների վերսկսման հավանականության մասին ՝ քաղաքագետն արձանագրել է, որ Ադրբեջանը ոչ միայն շարունակում է ավելացնել դիվանագիտական ճնշումները Հայաստանի վրա ՝ Երևանի մշտական զիջումների պայմաններում, այլև ավելացնել իր ռազմական հզորությունը: Հարությունովն այս առումով չի բացառել Ադրբեջանի կողմից ռազմական ուժի կիրառումը ՝ տարածաշրջանային իրադրության փոփոխության դեպքում։ Մասնավորապես, Իրանի շուրջ լարվածության վերսկսումը՝ վաշինգտոնյան պայմանավորվածությունների և Հարավային Կովկասի գործերում ԱՄՆ ներգրավվածության բարձրացման ֆոնին։

"Եվ եթե այդ պահին Հայաստանում չլինեն պաշտպանության այլընտրանքային մեխանիզմներ, ապա երկիրը կհայտնվի բարդ իրավիճակում։ Սակայն, Ադրբեջանի շարունակվող ռազմականացումը բխում է ոչ միայն Հայաստանի վրա հարձակման տրամաբանությունից, այլ արդյունք է այն քաղաքականության, որն արդարացրել է իրեն և ցուցադրել իր արդյունավետությունը: Ադրբեջանում շատ լավ հասկանում են, որ տարածաշրջանում իրենց ներկայիս գերակայությունը մեծապես կապված է իրենց ռազմական ներուժի հետ ։ Ուստի, առանց հաշվի առնելու, թե ինչպես կզարգանա իրավիճակը Հայաստանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման շուրջ, նրանք կշարունակեն զարգացնել այդ գործիքը", - ընդգծել է փորձագետը։

Արդեն անդրադառնալով ՀՀ իշխանությունների կողմից երկրի զինված ուժերի թվաքանակի կրճատմանն ուղղված քայլերին՝ քաղաքագետը համոզմունք է հայտնել, որ այդ գործողություններն, ընդհանուր առմամբ, անհիմն չեն երկրի ռազմաստրատեգիական իրավիճակի կտրուկ վատթարացման պայմաններում: "Պետք է հաշվի առնել, որ եթե մինչև 2020 թվականը երկիրը գործ ուներ բացառապես Ադրբեջանի հետ, երբ երկու երկրների ներուժն, ընդհանուր առմամբ, համադրելի էր, ապա այսօր գործ ունենք Թուրքիայի բացահայտ միջամտության հետ։ Ուստի այստեղ կարևոր է տարանջատել քարոզչությունը իրական կյանքից ։ Տեսականորեն բանակն իսկապես առաջին տեղում է, բայց դրա հնարավորություններն այսօր պետք է ճիշտ գնահատել", - նկատել է Հարությունովը։

Փորձագետը համոզված է, որ Հայաստանն այսօր իսկապես անվտանգության այլ մեխանիզմների կարիք ունի, սակայն դա չի նշանակում, որ բանակի փաստը պետք է հաշվի չառնվի: "Իդեալապես՝ պետք է դրանք ճիշտ համադրել և իրատեսորեն գնահատել սեփական հնարավորությունները", - հավելել է քաղաքագետը:

Նա կարծում է, որ այսօր երկիրը ուղղություն է պահում դեպի արևմտյան մոդել՝ մինչև 2022 թվականը, որը ենթադրում էր կոմպակտ մասնագիտական ուժեր: Դա, ինչպես նշել է Հարությունովը, իր մեջ ռիսկեր է պարունակում ՝ հաշվի առնելով զինված հակամարտությունների տրամաբանության փոփոխությունները եւ Հայաստանի դեպքում դրա կիրառման վիճելի լինելը: "Նման որոշումը կարող է բխել նաև նոր զիջումները թաքցնելու անհրաժեշտությունից ։ Սա իշխանությանը բնորոշ գործելաոճ է ։ Իշխանությունների հայտարարածը տեսականորեն իսկապես կիրառելի է, բայց հարց է առաջանում, թե որքանով այն գործնականում արդյունավետ կիրականացվի ։ Իհարկե, այսօր Հայաստանը բավարար ռեսուրսներ չունի իր խնդիրները ռազմական ճանապարհով լուծելու համար, այլ մեխանիզմներ էլ են պետք։ Բայց պետք չէ մոռանալ, որ ռազմական մեխանիզմն այս ամենում կանխորոշիչ դեր է խաղում", - եզրափակել է փորձագետը։

Ինչպես ավելի վաղ հաղորդել էր ԱրմԻնֆո-ն, Ադրբեջանի կառավարությունը 2026 թվականի բյուջեի նախագծում պաշտպանության և ազգային անվտանգության ծախսերը նախատեսել է 8,815 մլրդ մանաթի (5,12 մլրդ դոլար) մակարդակում, ինչը 3% - ով ավելի է 2025 թվականի ծախսերի համեմատ: ԱՀ ֆինանսների նախարարության համաձայն ՝ պաշտպանության և ազգային անվտանգության ծախսերը կկազմեն 2026 թվականի պետբյուջեի բոլոր ծախսերի 21 տոկոսը։ Մինչդեռ, Հայաստանի վարչապետն ավելի վաղ հայտարարել էր, որ իրենք այլևս չեն ծրագրում ավելացնել երկրի պաշտպանական ծախսերը, քանի որ դրա անհրաժեշտությունը վերացել է տարածաշրջանում հաստատված "խաղաղության"պատճառո