ԱՄՆ սենատորը խոսել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի պատմական ներուժի մասին

Արմինֆո.  Ամերիկացի սենատոր Սթիվ Դեյնսը հոդված է գրել The Wall Street Journal-ի համար, որում խոսել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի պատմական ներուժի և այդ հարցում իր դերի մասին:

Իր հոդվածում սենատորն արձանագրում է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Հարավային Կովկասում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի կնքման շեմին է: "Դա կլինի ակնառու ձեռքբերում ՝ ևս մեկ քայլ դեպի կայունություն, որը կնպաստի ինչպես տարածաշրջանային, այնպես էլ միջազգային խաղաղությանը, ինչպես նաև ներգրավված երկրների սահմաններից շատ հեռու տարածվող տնտեսական օգուտներին: Նախկինում լինելով Խորհրդային Միության մաս՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը 1980-ականների վերջերից գտնվում են դանդաղ ընթացող հակամարտության մեջ  լայնածավալ բռնության պարբերական բռնկումներով: Խաղաղություն հաստատելու բազմաթիվ փորձերը եղել են փխրուն կամ անհեռատես։ Նախորդ վարչակազմերը տարածաշրջանին եւ խաղաղ բանակցություններին պատշաճ առաջնահերթություն չեն տվել", - ԱՄՆ նշել է օրենսդիրը։

Նա կարծում է, որ Թրամփի վարչակազմը առաջընթաց է գրանցել ՝ համատեղելով "խաղաղություն ուժի միջոցով" մոդելը, որին հետևում է նախագահը, պրագմատիկ, ստեղծագործական դիվանագիտության և երկու կողմերի համար պայծառ ապագայի խոստման հետ:

"Այս տարի ես պարոն Թրամփի թիմի անդամների հետ այցելել եմ երկու երկրներ։ Մենք ուսումնասիրել ենք տարածաշրջանի տնտեսական ներուժը և աջակցել խաղաղության շուրջ բանակցությունների առավել բարդ հարցերի քննարկմանը։

Ես հանդիպել եմ ինչպես Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի, այնպես էլ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ, և քննարկել ենք գործնական լուծումներ։ Երկու առաջնորդներն էլ հասկանում են, թե որքան կարևոր է ներկա պահը, և ինչ լուրջ հնարավորություններ են բացվում իրենց առջև։

Չափազանց երկար ժամանակ Ռուսաստանը խաղում էր տարածաշրջանային միջնորդի դերը, օգտագործելով այդ վիճակը հակամարտությունը պահպանելու և իր հարավային հարևաններին թույլ և մեկուսացված վիճակում պահելու համար: Այժմ Հայաստանն ու Ադրբեջանը գցում են ռուսական գերիշխանության լուծը եւ դիմում են ապագայի անկախ տեսլականին, որը համապատասխանում է ԱՄՆ - ի առաջնահերթություններին", - նշել է Դեյնսը։

Նրա խոսքով, տարածաշրջանն ինքն է որոշելու իր ապագան, որի հիմքում ԱՄՆ-ի հետ գործընկերությունն է, որը կարող է բարգավաճման հիմք դնել ոչ միայն Հարավային Կովկասում, այլեւ նրա սահմաններից դուրս:

"Միջին միջանցքի աշխարհագրական դիրքը նրան տալիս է յուրահատուկ ռազմավարական և տնտեսական նշանակություն ։ Գտնվելով ԱՄՆ-ի հակառակորդների միջև, ինչպիսիք են Իրանը և Ռուսաստանը, այն ներկայացնում է միակ ցամաքային գոտին, որի միջոցով Կենտրոնական Ասիայից առևտուրը կարող է ազատորեն ուղղվել դեպի արևմուտք: Կենտրոնական Ասիայի հինգ երկրներ՝ Ղազախստանը, Ուզբեկստանը, Ղրղզստանը, Տաջիկստանը և Թուրքմենստանը, ունեն նավթի, բնական գազի, ածուխի, ուրանի և այլ հիմնական ռեսուրսների զգալի պաշարներ:

Դրան գումարվում են անտիմոնի, պղնձի, ոսկու, քրոմիտների, մանգանի, արծաթի, ցինկի և այլ կարևոր օգտակար հանածոների և հազվագյուտ հողային տարրերի խոշոր հանքավայրերը Հայաստանում և Ադրբեջանում: Հակամարտության բացակայության դեպքում տրանսանատոլիական խողովակաշարը կկարողանա մեծացնել իր թողունակությունը և տարածաշրջանի ավելի շատ էներգետիկ ռեսուրսներ հասցնել Եվրոպա, ինչը թույլ կտա մայրցամաքին այլևս կախված չլինել ռուսական մատակարարումներից: Իսկ Հարավային Կովկասի հանքային պաշարները կարող են նվազեցնել ԱՄՆ-ի կախվածությունը Չինաստանից", - շարունակել է սենատորը։

Նա վստահ է, որ խաղաղության համաձայնագիրը տնտեսական և ազգային օգուտներ կբերի և Հայաստանին, և Ադրբեջանին։ Համատեղ ներդրումները կստեղծեն աշխատատեղեր և կապահովեն ֆինանսական կայունություն։

"Թրամփի վարչակազմի վճռականությունն օգնեց պատմական հնարավորություն ստեղծել այս երկու ազգերի համար։ Այդ առաջիկա համաձայնագիրը կփոխի աշխարհաքաղաքականության ընթացքը այնպես, որ օգուտ կբերի ոչ միայն Հարավային Կովկասին և Կենտրոնական Ասիային, այլև ԱՄՆ-ին եւ մեր դաշնակիցներին՝ առաջիկա տասնամյակներում:

Հանուն տարածաշրջանում և աշխարհում խաղաղության և կայունության՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները պետք է անհապաղ կնքեն այդ համաձայնագիրը", - եզրափակել է սենատորը։