Արմինֆո. «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպության՝ Մամուլի ազատության ամենամյա սանդղակում Հայաստանը 9 հորիզոնականով բարելավել է դիրքերը՝ աշխարհի 180 երկրների շարքում զբաղեցնելով 34-րդ տեղը: Անցած տարի Հայաստանը 43-րդ հորիզոնականում էր:
Միաժամանակ, հեղինակավոր կազմակերպությունն արձանագրում է, որ, չնայած բազմակարծիք միջավայրին, ԶԼՄ-ները երկրում շարունակում են մնալ բևեռացված։
«Հայաստանն առերեսվում է ապատեղեկատվության և ատելության խոսքի աննախադեպ մակարդակի, ինչը պայմանավորված է ներքաղաքական լարվածությամբ, սահմանների անվտանգության խնդիրներով և Ռուսաստանի ու Եվրոպական միության միջև բարդ աշխարհաքաղաքական դիրքով։
Տեղեկատվության հիմնական աղբյուրը Հայաստանում սոցիալական մեդիան է, ուր օրական մուտք է գործում բնակչության երկու երրորդը: 2018 թվի «Թավշյա հեղափոխությունից» հետո հայտնվել են բազմաթիվ նոր լրատվամիջոցներ, իսկ անկախ լրատվական կայքերը զարգանում են և անկախ վերահսկողի դեր կատարում, ինչը կարևոր է ժողովրդավարության համար։ Այդուհանդերձ, հեռարձակվող և տպագիր լրատվամիջոցների մեծ մասը, որոնք կապված են խոշոր քաղաքական և առևտրային շահերի հետ, շարունակում են ճնշման հանդիպել իրենց խմբագրական քաղաքականության հարցում», - ասվում է հաղորդագրությունում։
Միևնույն ժամանակ ընդգծվում է, որ լրատվամիջոցների բևեռացումն արտացոլում է քաղաքական բեմի բևեռացումը. շատ լրատվամիջոցներ մոտ են 2018 թվականից հետո ի հայտ եկած քաղաքական առաջնորդներին, մինչդեռ, մյուսները հավատարիմ են մնում նախկին օլիգարխներին, և միայն մի քանի լրատվամիջոցներ են անկախություն դրսևորում:
"Երկու քաղաքական թեմաներ հատկապես զգայուն են. Ադրբեջանի հետ ընթացող բանակցությունները և Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև գնալով ավելի լարված հարաբերությունները։ Որոշ քաղաքական խմբեր ապատեղեկատվական գործողություններ են իրականացնում և հարձակվում լրագրողների վրա։
Չնայած զրպարտության ապաքրեականացմանը և ԶԼՄ-ների սեփականության թափանցիկությունը երաշխավորող օրենսդրության իրականացմանը, հատվածը կարգավորող իրավական դաշտը բավարար չափով չի պաշտպանում մամուլի ազատությունը և չի համապատասխանում եվրոպական չափանիշներին: Վերջին բարեփոխումները չեն լուծել ապատեղեկատվության և տեղեկատվության հրապարակման արգելքների հետևանքով առաջացած խնդիրները: Պետական տեղեկատվության հասանելիությունը սահմանափակվում է կառավարության կողմից (պատասխանելուց հրաժարվելը, ուշացումները և այլն):
Լրատվամիջոցների մեծ մասը վերահսկվում է քաղաքական շարժումներին մոտ կանգնած մարդկանց կողմից կամ աջակցվում է ազդեցիկ հասարակական գործիչների կողմից: Միայն մի քանի լրատվամիջոցներ են ընդունել վճարովի բաժանորդագրության մոդելներ, իսկ գովազդային շուկան մնում է թերզարգացած ՝ սահմանափակելով մասնավոր լրատվամիջոցների ֆինանսական անկախությունը: Մինչդեռ, պետական լրատվամիջոցները ձեռնպահ են մնում կառավարությանը քննադատելուց", - ասվում է ինդեքսում։
ԼԱՍ-ում, միաժամանակ, արձանագրել են, որ լրագրությունը որպես մասնագիտություն նվաստացված է և ենթարկվում է հատկապես մտահոգիչ ատելության խոսքի: "Հակամեդիական հռետորաբանությունը քաղաքական վերնախավի կողմից, որի բբբներկայացուցիչները լրագրողներին մեղադրում են "կոռուպցիայի" և իրենց հակառակորդներին ծառայելու համար, ստեղծում է անհանդուրժողականության մթնոլորտ, որը խանգարում է լրագրողների աշխատանքին։ Նրանց անընդհատ վիրավորվում են, ենթարկում հարձակումների և զրպարտության գործով վիրավորական դատավարության, ինչը ուժեղացնում է ինքնագրաքննությունը:
Ադրբեջանի հետ սահմանին բախումները բարդացնում են լրագրողների աշխատանքը։ Բացի այդ, լրագրողները հաճախ ենթարկվում են ճնշումների, վիրավորանքների և բռնությունների՝ ինչպես իշխող կուսակցության պաշտոնյաների, այնպես էլ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, ինչպես նաև նրանց կողմնակիցների կողմից՝ լինի դա խորհրդարանում, փողոցում, թե սոցիալական ցանցերում: Ընդհանուր առմամբ, լրագրողների նկատմամբ բռնությունները մնում են անպատիժ", - ասվում է Հայաստանի վերաբերյալ բաժնում։
Ընդհանուր առմամբ, ինդեքսը նշում է, որ այն ժամանակ, երբ մամուլի ազատությունը տագնապալի անկում է ապրում աշխարհի շատ մասերում, հիմնական, թեև հաճախ թերագնահատված, գործոններից մեկը լրջորեն թուլացնում է լրատվամիջոցները՝ տնտեսական ճնշումը: Դա հիմնականում պայմանավորված է սեփականության կենտրոնացմամբ, գովազդատուների և ֆինանսական հովանավորների ճնշմամբ, ինչպես նաև պետական աջակցությամբ, որը սահմանափակ է, բացակայում է կամ բաշխվում է անթափանց եղանակով: ԼԱՍ ինդեքսի տնտեսական ցուցիչով չափված տվյալները հստակ ցույց են տալիս, որ այսօրվա լրատվամիջոցները հայտնվել են իրենց խմբագրական անկախությունը պահպանելու և իրենց տնտեսական գոյատևումն ապահովելու միջև ծուղակում:
2025 թվականի մամուլի ազատության համաշխարհային ինդեքսի համար ԼԱՍ-ի հավաքած տվյալների համաձայն, գնահատված 180 երկրներից 160-ում լրատվամիջոցները ֆինանսական կայունության են հասնում "դժվարությամբ" կամ "ընդհանրապես չեն հասնում"։
Ավելի վատ, լրատվական գործակալությունները փակվում են տնտեսական դժվարությունների պատճառով՝ աշխարհի երկրների գրեթե մեկ երրորդում: Սա վերաբերում է ԱՄՆ-ին (57-րդ տեղ, 2 տեղ անկում), Թունիսին (129-րդ տեղ, 11 տեղ անկում) և Արգենտինային (87-րդ տեղ, 21 տեղ անկում):
Իրավիճակը Պաղեստինում (163-րդ տեղ) աղետալի է։ Գազայի հատվածում իսրայելական բանակը ոչնչացրել է խմբագրությունները, սպանել շուրջ 200 լրագրողի և ավելի քան 18 ամիս շարունակ լիովին շրջափակել ոլորտը:
Նույնիսկ համեմատաբար բարձր վարկանիշ ունեցող երկրները, ինչպիսիք են Հարավային Աֆրիկան (27-րդ) և Նոր Զելանդիան (16-րդ), ապահովագրված չեն նման խնդիրներից:
Երեսունչորս երկրներ աչքի են ընկնում իրենց լրատվամիջոցների զանգվածային փակմամբ, ինչը վերջին տարիներին հանգեցրել է լրագրողների վտարմանը: Սա հատկապես վերաբերում է Նիկարագուային (172- հորիզոնական), Բելառուսին (166-րդ), Իրանին (176-րդ), Մյանմարին (169-րդ), Սուդանին (156-րդ), Ադրբեջանին (167-րդ) և Աֆղանստանին (175-րդ), որտեղ տնտեսական դժվարությունները խորանում են քաղաքական ճնշման հետևանքներով:
Կարծիք. Բաքուն Բեռլինում բանակցությունների արդյունքներով ստանում է ընդլայնված ազդեցության ալիք ԵՄ ներսում և ամրապնդում է համագործակցային կապերը գլխավոր եվրո-շարժիչի հետ
Հայ փորձագետ. Կարո՞ղ է արդյոք ժամանակակից Ադրբեջանը գոյություն ունենալ առանց ռուսական և խորհրդային արդիականացման
Զատուլին․ Փաշինյանը շատ էր շտապում Ռուսաստան, քանի որ, իրականում, պարտվել է ընտրություններում
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հեռացվել է ԵՊՀ-ից
Փաշինյանին հեռացրել են "ԻՆՆՈՊՐՈՄ"-ի հյուրերի ցանկից
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
