Արմինֆո. Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ Հայաստանի բանակցությունները շարունակվել են անվտանգության լարված իրադրության պայմաններում, որը նշանավորվել է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ և հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով բախումներով: Այդ մասին ասվում է "Amnesty International" միջազգային կազմակերպության "Աշխարհում մարդու իրավունքների վիճակը" 2025 թվականի ամենամյա զեկույցում, որտեղ գնահատվում են մարդու իրավունքների բնագավառի թեմաների լայն շրջանակի վերաբերյալ ազգային, տարածաշրջանային և գլոբալ զարգացումները։
Զեկույցում սահմանվում են համաշխարհային միտումները, որոնք կապված են զինված հակամարտություններում խախտումների, այլակարծության ճնշման, խտրականության, տնտեսական եւ կլիմայական անարդարության եւ մարդու իրավունքների խախտման համար տեխնոլոգիաների ոչ իրավաչափ օգտագործման հետ: Զեկույցում նաև ընդգծվում է, թե ինչպես են հզոր պետությունները կանխամտածված կերպով խաթարում միջազգային կանոնների վրա հիմնված համակարգը, խոչընդոտելով այն խնդիրների լուծմանը, որոնք ազդում են միլիոնավոր մարդկանց կյանքի վրա: Զեկույցում վավերագրվում են 2024 թվականին 150 երկրներում մարդու իրավունքների հետ կապված խնդիրները, փոխկապակցվում են գլոբալ և տարածաշրջանային խնդիրները և նայում ապագային:
Հայաստանի մասով զեկույցում նշվում է, որ կառավարությունը պայքարել է Լեռնային Ղարաբաղից ավելի քան 100 000 տեղահանված փախստականների ինտեգրման համար։ Արձանագրվում է, որ խոսքի և խաղաղ հավաքների ազատությունը բազմիցս սահմանափակվել է երկրում, իսկ լրագրողներն ու բնապահպանները ենթարկվել են սպառնալիքների և հետապնդումների: Ընտանեկան բռնության մասին օրենքի փոփոխությունները ուժեղացրել են զոհերի պաշտպանությունը: ԼԳԲՏԻ անձանց նկատմամբ խտրականությունը պահպանվել է։
"Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցությունները շարունակվել են անվտանգության լարված իրադրության պայմաններում, որը նշանավորվել է Ադրբեջանի Լեռնային Ղարաբաղի շրջանի շուրջ և հայ - ադրբեջանական սահմանի երկայնքով բախումներով: Լարվածությունը բարձր է մնացել նաև այնպիսի առանցքային հարցերի շուրջ, ինչպիսիք են տարածքային միջանցքները և Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը", - ասվում է զեկույցում։
Միաժամանակ արձանագրվում է, որ կառավարությունը շարունակել է ամրապնդել քաղաքական կապերը ԵՄ-ի և Միացյալ Նահանգների հետ, ինչպես նաև հայտարարել է Ռուսաստանի գլխավորած Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունից դուրս գալու ծրագրերի մասին:
"Հետպատերազմյան լարվածությունը Ադրբեջանի հետ հարաբերություններում շարունակել է սնուցել ներքին քաղաքական անկարգությունները։ 2024 թվականի ապրիլին և մայիսին լայնածավալ բողոքի ցույցեր են տեղի ունեցել Տավուշի մարզի չորս գյուղերի սահմանազատման մասին համաձայնությունից հետո, որոնք հանձնվել են Ադրբեջանին ։ Ցուցարարները փակել են ճանապարհներ՝ պահանջելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը և քննադատելով 2022 թվականից սկսած Ադրբեջանի հետ հակամարտության նկատմամբ նրա մոտեցումը և քաղաքական դաշինքների փոփոխությունը", - նշել են զեկույցի հեղինակները։
"Կառավարությունը շարունակել է դժվարությունների բախվել ավելի քան 100 000 փախստականների ինտեգրման ապահովման հարցում, որոնք լքել են Լեռնային Ղարաբաղը այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանը 2023 թվականի սեպտեմբերին գրավել է տարածաշրջանի վերահսկողությունը ։ Բնակարանային, աշխատանքի և կրթության հետ կապված հարցերը դեռևս բարդ էին շատ փախստականների համար ։ Նրանց անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի իրավունքը մնացել է չիրագործված։ Ապրիլ և մայիս ամիսներին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով ցույցերի ժամանակ ոստիկանությունը բազմիցս ապօրինի ուժ է կիրառել ցուցարարների նկատմամբ", - ասվում է զեկույցում։
"Amnesty International" կազմակերպությունում նշել են, որ անցած տարվա հունիսի 12-ին Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի կենտրոնում բախումներ են տեղի ունեցել Ոստիկանության և ցուցարարների միջև ՝ սահմանազատման համաձայնագրի դեմ բողոքի ցույցերի ժամանակ: "Մոտ 101 մարդ, այդ թվում ՝ ոստիկանության 17 աշխատակից, վիրավորվել են, իսկ 98-ը ձերբակալվել են ։ Առնվազն 15 անձի մեղադրանք է առաջադրվել խուլիգանության և հասարակական կարգը խախտելու համար: Իրավապահ մարմինների ոչ մի աշխատակից պատասխանատվության չի ենթարկվել Ոստիկանության արձագանքի համաչափության և օրինականության քննությունից հետո", - նշել են իրավապաշտպան կազմակերպությունում։
Զեկույցի հեղինակները նաև ուշադրություն են դարձրել այն հանգամանքին, որ անցած տարվա ապրիլ և մայիս ամիսներին բողոքի ցույցերն ուղեկցվել են լրագրողների նկատմամբ ճնշումների և հետապնդումների մասին հաղորդագրություններով, այդ թվում ՝ վիրավորանքներով և սպառնալիքներով:
"Հայաստանի Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի տվյալներով՝ բողոքի ակցիաների լուսաբանման ժամանակ վիրավորվել է 14 լրագրող և ԶԼՄ աշխատակից, ինչպես թիրախավորված հարձակումների, այնպես էլ ամբոխի բռնությունների հետևանքով: Լրագրողների մի մասին հրել և գցել են գետնին, իսկ մյուսները հայտնել են, որ ծեծի են ենթարկվել և վնասվածքներ ստացել ոստիկանության աշխատակիցների կողմից:
Մարտի 22-ին իշխանությունները խուլիգանության մեղադրանքով կալանավորել են փոդքասթի հաղորդավարներ և ընդդիմադիր գործիչներ Վազգեն Սաղաթելյանին և Նարեկ Սամսոնյանին և երկու ամսով կալանավորել։ Նրանց մեղադրել են վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և իշխող կուսակցության մյուս գործիչների հասցեին AntiFake ԶԼՄ-ում անպարկեշտ արտահայտություններ անելու համար։ Դատավարությունը սկսվել է սեպտեմբերի 23-ին ։ Մեղավոր ճանաչվելու դեպքում ակտիվիստներին սպառնում է մինչև հինգ տարվա ազատազրկում", - ասվում է զեկույցում։
Քաղաքագետ․ Նոր իրավիճակում պաշտոնական Երևանը կարող է Բաքվին առաջարկել խաղաղության գործընթացը շարունակել առանց ՀՀ սահմանադրության շուրջ հանրաքվեի
Հայ փորձագետ․ Ժամանակակից աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը տեղափոխվում է տարածքների վերահսկումից դեպի ենթակառուցվածքային հոսքերի վերահսկում
Փորձագետ. Քաղաքների կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ է ընդլայնել որոշումների կայացմանը բնակիչների մասնակցության մեխանիզմները
Քաղաքական գործիչ․ Հայաստանի երրորդ նախագահի հայտարարությունն ընդդիմությանը կարող է զրկել Փաշինյանին իշխանությունից զրկելու միակ քաղաքական հիմքից
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
ԿԸՀ-ն չեզոքացրեց ԲՀԿ-ին. Ընտրությունների քվեարկության արդյունքներով Հայաստանի խորհրդարան կանցնի երեք քաղաքական ուժ
Մոսկվա. Հայաստանում ընտրություններն ուղեկցվել են ընդդիմության նկատմամբ աննախադեպ ճնշումներով
Փորձագետ․ Անգամ ԵԱՀԿ դիտորդները Հայաստանում ընտրությունների ժամանակ բազմաթիվ խախտումներ են արձանագրել
Մոսկվան կսպասի Հայաստանի ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներին . Պեսկով
Անտոնիո Կոշտա․ ԵՄ-ն կշարունակի խորացնել գործընկերությունը Հայաստանի հետ՝ ընդլայնելով համագործակցությունը էներգետիկայի, առևտրի և թվայնացման ոլորտներում
Իսրայելի ԱԳ նախարարը շնորհավորել է Փաշինյանին
Թուրքիայի ԱԳՆ-ը մեկնաբանել է Հայաստանի ընտրությունների արդյունքները
Զախարովա․ Միջազգային դիտորդները չեն կարողանա լռություն պահպանել՝ Հայաստանում ընտրությունների ընթացքում ողջ ժողովրդի շահերի աղաղակող ոտնահարման ֆոնին
"Ուժեղ Հայաստանը" հանդես կգա հայտարարությամբ՝ իրական հաշվարկների ավարտից հետո․ Նարեկ Կարապետյան
Ռուսաստանի սենատոր․ Ընտրությունների ժամանակ իշխող կուսակցության կողմից խախտումների վերաբերյալ ընդդիմադիր ուժերի բողոքները մնացել են անպատասխան
Հայաստանի վարչապետը շարունակում է շնորհավորանքներ ստանալ խորհրդարանական ընտրություններում տարած հաղթանակի կապակցությամբ
ԱՊՀ ՄԽՎ խորհրդի քարտուղարության ղեկավար. Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների քարոզարշավի չափազանց դժվար մթնոլորտը ուղեկցվեց զանգվածային ձերբակալություններով
