Քոչարյան. ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները 2019 թվին Արցախի վերաբերյալ շատ հետաքրքիր առաջարկ էին արել, որը պետք էր ընդունել

Արմինֆո.  Արցախի շուրջ 7 շրջանների և բուն Արցախի միացումը Հայաստանին կդառնար, մոտավորապես, "Արցախը Հայաստան է և վերջ". դա, պարզապես, արկածախնդրություն կլիներ, որի հետևանքը կլիներ պարտությունը: Այդ մասին հայտարարել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը "Հայկական համալսարանի" ունկնդիրների եւ դասախոսների հետ հանդիպման ժամանակ՝ ի պատասխան համապատասխան հարցի։

Նրա խոսքով ՝ դա արվել է 2019 թվականին։ "Մենք շատ լավ հասկանում էինք, որ պատերազմը, ձգձգվող պատերազմը մեզ համար խնդրահարույց էր։ Դա իսկապես խնդրահարույց է: Դուք կամ պետք է ունենաք դաշնակից, որի հետ այնպիսի հարաբերություններ եք հաստատել, որ նա պատրաստ է լիովին աջակցել ձեզ այդ պատերազմի ընթացքում ՝ և մարդկային ռեսուրսներով, և մնացած ամեն ինչով, և նյութական ռեսուրսներով: Եթե դա այդպես չէ, ապա դուք պետք է շատ ավելի ճկուն լինեք և փորձեք բանակցությունների միջոցով հասնել այն ամենին, ինչ կարող եք: Մեր մոտեցումն այսպիսին էր. Մեզ խելքը չէ՞ր հերիքում այդ մասին հայտարարել։ Մենք կասեինք ՝ «Ղարաբաղը Հայաստան է, և վերջ»։ Միթե՞, օրինակ, Ղարաբաղի նախագահ ընտրվելուց հետո ինձ մոտ ցանկություն չառաջացավ Շուշիում երդմնակալության արարողություն անցկացնել։ Մենք դա չարեցինք, չէ: Այդ ժամանակ մենք նույնիսկ չէինք փորձում Թուրքիային ներգրավել այդ հարցում։ Մենք միշտ փորձել ենք ճկունություն ցուցաբերել Թուրքիայի հետ հարաբերություններում ։ Հիշում եմ, թե ինչ արեցինք 2018թ. ամռանը Տավուշում սահմանային այդ լարվածության առնչությամբ։ Հայտարարություններ այն մասին, որ մենք հաղթել ենք թուրք-ադրբեջանական տանդեմին, որ մեր բանակն ամենաուժեղ բանակն է և այլն ։ Մեր բանակն ավելի մարտունակ էր, քան ադրբեջանականը, բայց ներուժով այն ոչ մի համեմատության մեջ չի մտնում թուրքական բանակի հետ", - նշել է Քոչարյանը։

Ընդ որում, նա միամտություն է համարել այն կարծիքը, որ պատերազմը կարելի է հաղթել, պարզապես, բանակ ունենալով ։ Քաղաքական գործիչն ընդգծել է, որ Արցախի շուրջ 44-օրյա պատերազմի խնդիրներից մեկն այն էր, որ բանակը պետք է 1-2 շաբաթվա ընթացքում զսպեր առաջին հարվածը, որից հետո ամբողջ պետությունն իր բոլոր մեխանիզմներով պետք է մաս կազմեր պատերազմին, ինչն իրականում տեղի չունեցավ: Նրա խոսքով ՝ այն ժամանակվա ամենամեծ սխալներից մեկն այն էր, որ  սկսեցին ջոկատներ կազմել առաջնագիծ ուղարկելու համար, այլ ոչ թե շարժունակ ռեսուրսներով համալրել գոյություն ունեցող զորամասերը, որոնք արդեն կռվում էին առաջնագծում:

Պատասխանելով հարցին, թե արցախյան կարգավորման փաստաթղթերից որն է համարում ամենահաջողվածը, Քոչարյանը նշել է Քի Ուեսթի փաստաթուղթը: "Այն, իրականում, ստորագրված չէր, բայց, թվում էր վերջնական։ Վերջին պահին Հեյդար Ալիևը հրաժարվեց ստորագրել։ Բայց ի՞նչ տվեց մեզ այդ փաստաթուղթը։ Առաջին անգամ ադրբեջանական կողմն ուղղակիորեն համաձայնեց, որ Ղարաբաղը կարող է լինել Հայաստանի մաս։ Դա մի տեսակ շրջադարձային պահ էր: Ես, նույնիսկ, մի քանի անգամ հարցրի, երբ մենք խոսեցինք, թե արդյոք ես ճիշտ եմ հասկացել: Ի՞նչ տվեց դա մեզ: Այն չստորագրվեց, բայց դրանից հետո նույնիսկ Մադրիդյան սկզբունքները, որոնք նախատեսում էին ինքնորոշման իրավունքի լիակատար ճանաչում, մենք արդեն ներկայացնում ենք որպես մեծ զիջում մեր կողմից", - նկատել է ՀՀ երկրորդ նախագահը։

Քոչարյանը ևս մեկ անգամ նշել է, որ Մադրիդյան սկզբունքները, որոնք հայկական կողմի համար ցանկալի էին, լավ փաստաթուղթ էին, պաշտոնական Երևանը դրանք ներկայացնում էր որպես հայկական կողմի զիջում բանակցային գործընթացում:

"Եվ ես համոզված եմ, որ կարելի էր ինչ-որ արդյունքների գալ, իսկապես կարելի էր արդյունքների գալ, և այդ մասին վերջերս շատ է խոսվել ։ 2019 թվին շատ հետաքրքիր առաջարկ կար, որը պետք էր ընդունել։ Այն, պարզապես, մերժեցին, և հայկական կողմը, նույնիսկ, բանակցություններ չէր վարում։ Նրանք, պարզապես, անտեսեցին այն, ասելով, թե չեն հասկանում՝ ինչի մասին է խոսքը։ Դրանից հետո համանախագահները նաև հարց են բարձրացրել, որ հայկական կողմն ընդհանրապես պատրաստ չէ մասնակցել որևէ կառուցողական բանակցային գործընթացի: Դա շատ վատ է: Ես կարծում եմ, որ դա էր պատճառներից մեկը, որ պատերազմի ժամանակ ոչ ոք չդատապարտեց Ադրբեջանին, միջազգային հանրությունն, ուղղակի, առանձնապես չարձագանքեց, որովհետև, երբ քո մեղքով, քո նախաձեռնությամբ տապալվում է բանակցային գործընթացը, դու պետք է պատասխանատվություն կրես նաև այդ հետևանքների համար, և դա տրամաբանական է", - կարծում է քաղաքական գործիչը։

"Անպատասխանատվությունը՝ մեկ, իսկ երկրորդը՝ մարդիկ, պարզապես, չեն հասկանում, թե ինչ են անում, և ինչ հետևանքներ դա կարող է ունենալ, բայց դա անում են՝ այս կամ այն պահին հայրենասեր երևալու համար։ Հիշու՞մ եք, պատերազմի ժամանակ նա (Նիկոլ Փաշինյանը - խմբ.) ասաց, որ եթե ես ընդունեի հոկտեմբերի 18-19-ի առաջարկը, ինձ դավաճան կանվանեին։ Պատերազմը կարող էր ավարտվել ։ Հայաստանի վարչապետն ասում է, որ եթե ընդուներ այդ առաջարկը, իրեն դավաճան կանվանեին։ Ավելի լավ չէ՞ր լինի, եթե քեզ դավաճան անվանեին, բայց երկիրը նման հետևանքներ չէր ունենա։ Կարևոր չէ ՝ նրանք ասում են, որ նա դավաճան է, թե՝ ոչ, քանի որ արդյունքն այսպիսին է։ Ավելի լավ չէ՞ր լինի, եթե այն ժամանակ անվանեին դավաճան, այսօր մենք նման իրավիճակում չէինք հայտնվի", - հարցրել է Քոչարյանը։