Հայաստանում խոսքի ազատության ոլորտում դրական դինամիկա չկա․ ԽԱՊԿ

Արմինֆո. Հայաստանը շարունակում է մնալ կիսազատ մամուլ ունեցող երկրների շարքում, ու թեև տարածաշրջանում զբաղեցնում է առաջատար դիրքեր, սակայն նկատելի առաջընթացի բացակայությունը մտահոգիչ է: Այդ մասին հայտարարել է Հայաստանի խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի (ԽԱՊԿ) նախագահ Աշոտ Մելիքյանը՝ ապրիլի 23-ին Հայաստանում խոսքի ազատության վիճակին եւ 2025 թվականի առաջին եռամսյակում լրագրողների եւ ԶԼՄ - ների իրավունքների խախտումներին նվիրված մամուլի ասուլիսում:

Նա նշել է, որ այս փաստը հաստատվում է Freedom House միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության հաշվետվությամբ, որը Հայաստանում խոսքի ազատությունը գնահատել է հնարավոր 4-ից 2 բալ: "Միջազգային կազմակերպությունները Հայաստանում խոսքի ազատության ոլորտում դրական փոփոխություններ չեն արձանագրել, եւ 2018 թվականի հեղափոխությունից հետո արձանագրված առաջընթացը զգալի չափով դանդաղել է",- պարզաբանել է Մելիքյանը:

Միևնույն ժամանակ, նա ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ 2025 թվականի առաջին եռամսյակը համեմատաբար հանգիստ էր սոցիալական և քաղաքական իրավիճակի տեսանկյունից, քանի որ լրագրողները ստիպված չէին լուսաբանել զանգվածային ցույցերը: Այդուհանդերձ, նա նշել է Հայաստանի Ազգային ժողովում լրագրողների մասնակցությամբ բազմաթիվ կոնֆլիկտային իրավիճակները, որոնցից երկուսն ավարտվել են Հայաստանի խորհրդարանի անվտանգության աշխատակիցների կողմից ԶԼՄ ներկայացուցիչների նկատմամբ ֆիզիկական ուժի կիրառմամբ:

Ընդհանուր առմամբ, անդրադառնալով օրենսդիր մարմնի պատերի ներսում տեղի ունեցած միջադեպերին, Մելիքյանը նշել է, որ ամենից շատ լսելի են կոնֆլիկտային իրավիճակները ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանի մասնակցությամբ, ով ոչ միայն տարբեր տեսակի տհաճ միջադեպերի մասնակից է եղել, այլև, նույնիսկ, դատական հայցեր է ներկայացրել: Այնուհետև նա հիշատակել է ԱԺ պաշտպանության և անվտանգության հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանին առնչվող դեպքը, ով վիրավորել էր լրագրողին և ոչ միայն ներողություն չէր խնդրել նրանից, այլև անբարոյական չէր համարել իր պահվածքը: Այնուհետև Մելիքյանը հիշեցրել է Գյումրիում տեղի ունեցած դեպքերի մասին, երբ իշխող ուժի նախկին պատգամավոր Վիլեն Գաբրիելյանը լեզվակռվի մեջ էր մտել լրագրողների հետ և հայհոյանքներ հնչեցրել նրանց հասցեին: "Միաժամանակ նշեմ, որ Գյումրիի ընտրությունների ժամանակ ևս բնակիչները անհարգալից վերաբերմունք են ցուցաբերել լրագրողների նկատմամբ, և, կարելի է ասել, որ Գյումրիի ընտրություններն այս առումով սկանդալային էին", - ընդգծել է ԽԱՊԿ ղեկավարը:

Անդրադառնալով խախտումների ընդհանուր թվին՝ Մելիքյանը նշել է, որ 2025 թվականի առաջին եռամսյակի ընթացքում արձանագրվել է 56 խախտում, որոնցից երկուսը վերաբերում են ֆիզիկական բռնությանը, 25 - ը՝ ԶԼՄ - ների նկատմամբ ճնշում գործադրելուն, և 29-ը՝ տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու իրավունքի խախտմանը։ "2024 թվականի համեմատ, երբ արձանագրվել է 58 խախտում, կարելի է ասել, որ իրավիճակը շատ չի փոխվել։ Սակայն անցյալ տարի ֆիզիկական բռնության դեպքեր չեն եղել, մինչդեռ, այս տարի դրանք արդեն երկուսն են", - ընդգծել է ԽԱՊԿ ղեկավարը։

Ընդ որում, նա ընդգծել է, որ լրագրողների նկատմամբ ճնշումներն ու անհարգալից վերաբերմունքը, հիմնականում, բխել են իշխանության ներկայացուցիչներից: Այսպես, 25 կոնֆլիկտային իրավիճակներից 18-ը կապված են եղել հենց իշխանության ներկայացուցիչների հետ, ինչը, Մելիքյանի խոսքով, մտահոգիչ միտում է։ Դրանցից, ինչպես նշել է ԽԱՊԿ նախագահը, պետական մարմիններն առանց հիմնավորման մերժել են տեղեկատվություն տրամադրել 7 դեպքում, 1 դեպքում ուշացրել են պատասխանը, 13 դեպքում թերի կամ սխալ տեղեկատվություն են տրամադրել, 8 դեպքում ընդհանրապես չեն պատասխանել: