Արմինֆո. Եվրախորհրդարանը բանաձև է ընդունել Ադրբեջանի կողմից հայ պատանդների, այդ թվում ՝ Լեռնային Ղարաբաղի բարձրաստիճան քաղաքական ներկայացուցիչների ապօրինի ձերբակալման և կեղծ դատավարությունների վերաբերյալ:
Հրատապ կարգով առաջարկված բանաձևը քվեարկության է դրվել այսօր՝ մարտի 13-ին։ Փաստաթղթի շուրջ քննարկումները տեղի են ունեցել նախօրեին։ Փաստաթուղթը նախաձեռնվել է հունվարի 17-ին Արցախի պաշտոնյաների նկատմամբ սկսված շինծու դատավարությունների կապակցությամբ։
Փաստաթղթում խորը մտահոգություն է հայտնվում Ադրբեջանում մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակի, մասնավորապես, կառավարության կողմից խոսքի, հավաքների և միավորումների ազատության խիստ և վատթարացող սահմանափակումների, ինչպես նաև իրավական համակարգը զենքի վերածելու կապակցությամբ:
Բացի այդ, բանաձևում հրատապ կոչ է հնչում Ադրբեջանի կառավարությանը՝ անհապաղ ազատ արձակել Ադրբեջանում կամայականորեն ձերբակալված բոլոր անձանց, այդ թվում՝ հայ մեղադրյալներին, և լիովին հարգել նրանց արդար դատաքննության իրավունքը:
"Մեր մտահոգությունն ենք հայտնում անազատության մեջ գտնվող հայ մեղադրյալների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի, գործի կեղծված նյութերի ստորագրման հարկադրելու և իրավական պաշտպանություն նախապատրաստելուց հրաժարվելու վերաբերյալ արժանահավատ հաղորդագրությունների կապակցությամբ: Հիշեցնում ենք Ադրբեջանին, որ նա հանդիսանում է ինչպես ECHR (Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիա), այնպես էլ ICCPR (Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիր), ինչպես նաև մարդկային արժանապատվությունն ու հիմնարար ազատությունները հարգելու իր պարտավորությունների մասնակից", - ասվում է բանաձևի տեքստում։
Փաստաթղթում անհանգստություն է հայտնվում ԿԽՄԿ-ի և ՄԱԿ-ի գործակալությունների Բաքվի գրասենյակների հարկադիր փակման կապակցությամբ, ինչը խոչընդոտում է, համապատասխանաբար, հայ բանտարկյալներին աջակցելուն և մարդասիրական վերահսկողությանը:
"Կրկին մեր մտահոգությունն ենք հայտնում առ այն, որ ԵՄ-ն Ադրբեջանի հետ պահպանել է սովորական գործնական հարաբերություններ ինչպես 2020 թվականին Հայաստանի հետ պատերազմից հետո, այնպես էլ վերջին երկու տարում իշխանությունների կողմից ադրբեջանական քաղաքացիական հասարակության աղետալի ճնշումից հետո։ Կոչ ենք անում ԵՄ-ին և անդամ պետություններին առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել Ադրբեջանի հետ հարաբերություններում մարդու իրավունքների լուրջ խախտումների վերացմանը: Պահանջում ենք, որպեսզի կասեցվեն էներգակիրների առևտրի ոլորտում բոլոր հարաբերությունները, ներառյալ էներգետիկայի ոլորտում ռազմավարական գործընկերության մասին փոխըմբռնման հուշագիրը։ Կարծում ենք, որ էներգակիրների առևտրի ցանկացած վերսկսում պետք է պայմանավորված լինի մարդու իրավունքներին առնչվող իրավիճակի բարելավմամբ և քաղբանտարկյալների ազատ արձակմամբ: ԵՄ պատվիրակությանն ու Բաքվում ԵՄ անդամ պետությունների դեսպանատներին հորդորում ենք համառոորեն կոչ անել Ադրբեջանի իշխանություններին՝ իրենց հասանելիություն տրամադրել քաղբանտարկյալների դատավարություններին հետեւելու համար", - ասվում է բանաձեւում։
Եվրախորհրդարանականները նաև կրկնում են Եվրոպական հանձնաժողովին ուղղված իրենց կոչը՝ ԵՄ պատժամիջոցների գլոբալ ռեժիմի շրջանակներում թիրախային պատժամիջոցներ սահմանել այն անձանց նկատմամբ, ովքեր պատասխանատու են Ադրբեջանում մարդու իրավունքների լուրջ և մշտական խախտումների համար:
"Համառորեն կոչ ենք անում Ադրբեջանին անհարկի չձգձգել Հայաստանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը և ընդգծում, որ հաստատուն խաղաղությունը կարող է կայունություն և բարգավաճում բերել տարածաշրջանին: Հանձնարարում ենք մեր նախագահին սույն բանաձևն ուղարկել Խորհրդին, Հանձնաժողովին, Ադրբեջանի նախագահին և խորհրդարանին, ինչպես նաև Հայաստանի նախագահին, վարչապետին և խորհրդարանին",- ասվում է փաստաթղթում։
Հիշեցնենք, որ մարտի 12-ին Եվրախորհրդարանի լիագումար նիստում հրատապ կարգով քննարկվել է Ադրբեջանի կողմից Բաքվում ապօրինի պահվող հայ գերիների և պատանդների դեմ շինծու դատավարությունների մասին բանաձևը:
Ինչպես հաղորդում է "Արմենպրես"-ը, Հայաստանի գործերով մշտական զեկուցող և բանաձևի համահեղինակ Միրիամ Լեքսմանն իր ելույթում նշել է, որ Բաքվում շինծու դատավարություններն ու բանտարկյալների պահման անմարդկային պայմանները ցույց են տալիս միջազգային պարտավորություններն անտեսող Ալիևի ռեժիմի իրական դեմքը:
Հայաստանի հարցերով համազեկուցող և բանաձևի համահեղինակ Վասիլե Դինկուն իր ելույթում հայտարարել է, որ հայ քաղբանտարկյալների վիճակը մեծ հարց է Կովկասի այս հատվածում արդարության, կայունության և խաղաղության վերաբերյալ: Նա հիշեցրել է, որ Եվրախորհրդարանը երբեք հետ չի կանգնել իր սկզբունքներից վերոնշյալ հարցերում, այդ թվում ՝ Հայաստանի ինքնիշխանության և անկախության հարցում:
Առաջարկված բանաձևի համահեղինակ, հայկական հարցերով համազեկուցող Նատալի Լուազոն իր ելույթում հայտարարել է, որ Բաքվում տեղի ունեցող գործընթացները ոչնչով չեն զիջում ստալինյան գործընթացներին, և բանտարկյալների միակ "մեղքը" հայ լինելն է:
Դիմելով ԵՄ գերագույն ներկայացուցիչ Կայա Կալասին՝ Լուազոն ափսոսանք է հայտնել, որ նա հերթական անգամ չի մասնակցում լիագումար նիստին և չի լսում իրենց: Պատգամավորը Կայա Կալասին կոչ է արել գնալ Հայաստան և տեղում համոզվել, որ կա մի երկիր, որը ձգտում է խաղաղության և երազում է Եվրոպայի մասին: Եվրախորհրդարանի պատգամավորը կոչ է արել ականջալուր լինել և իրականացնել այն, ինչը Եվրախորհրդարանը պահանջում է վաղուց և մշտապես:
Եվրախորհրդարանի բոլոր քաղաքական խմբակցությունների մեկ տասնյակից ավելի պատգամավորներ ընդգծել են ԵՄ կոշտ դիրքորոշման, Ադրբեջանին պատասխանատվության ենթարկելու, պատժամիջոցներ կիրառելու անհրաժեշտությունը և ստեղծված քաղաքական իրավիճակը որակել խայտառակ:
Պատգամավորները հիշեցրել են, որ Բաքվից գնված գազը չի կարող ավելի կարևոր լինել, քան մարդու իրավունքները և եվրոպական արժեքները, ընդգծելով, որ ռուսական և ադրբեջանական գազի միջև որևէ տարբերություն չկա:
Քննարկման ավարտին ելույթ է ունեցել Եվրահանձնաժողովի հանձնակատար Դեն Յորգենսենը, ով հավաստիացրել է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը հետևում է Լեռնային Ղարաբաղից 16 հայ մեղադրյալների դեմ շարունակվող դատավարություններին, որոնք սկսվել են այս տարվա հունվարի 17-ին Բաքվի ռազմական դատարանում:
"Մենք գիտենք, որ իրավապաշտպան կազմակերպությունները մտահոգություն են հայտնել այս դատավարությունների արդարության և մեղադրյալների նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ: Ձեզանից շատերը նույն մտահոգությունն են հայտնել, և այսօր մենք շատ լուրջ ենք վերաբերվում այդ հարցերին ՝ հետևելով զարգացումներին։ Արդար դատաքննության իրավունքը պետք է երաշխավորվի և հարգվի: Հարավային Կովկասում Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչը նույնպես ուշադիր հետեւում է այդ հարցերին եւ մեր մտահոգությունները հասցնում Բաքվի իշխանություններին", - ասել է հանձնակատար Յորգենսենը, հավելելով, որ Ադրբեջանի հետ ԵՄ հարաբերությունները հիմնված են սկզբունքների վրա, որոնց երկու կողմերը պարտավորվում են հավատարիմ մնալ: Առաջին հերթին դա մարդու իրավունքների և օրենքի գերակայության հարգումն է։
"Ուստի Եվրամիությունը շարունակելու է Ադրբեջանի կառավարությանը կոչ անել կատարել իր միջազգային պարտավորությունները, որոնք ներառում են օրինական եւ արդար դատաքննության իրավունքը: Մենք կօգտագործենք բոլոր հնարավորությունները, որպեսզի Ադրբեջանը պարտականություն ստանձնի ապահովել ձերբակալվածների համար արժանապատիվ և անվտանգ պայմաններ։ Խոշտանգումների եւ անմարդկային վերաբերմունքի մասին հաղորդումները պետք է անհապաղ եւ անաչառ քննվեն", - նշել է հանձնակատարը։
Հանձնակատար Յորգենսենը նշել է, որ ԵՄ-ն կշարունակի կողմերին կոչ անել, որպեսզի նրանք, հիմնվելով արդեն ձեռք բերված հաջողությունների վրա, շարունակեն շարժվել դեպի հարաբերությունների լիակատար կարգավորում:
Քաղաքագետ․ Քանի դեռ ընդդիմությունը լռում է, Փաշինյանը կարող է օգտվել պլան "Բ"-ից և ստանալ սահմանադրական մեծամասնություն 
Թուրքագետ․ Իրանի և ԱՄՆ հռչակագիրը քաղաքական-տնտեսական առումով ավելի շահավետ է Իրանի համար
Քաղաքագետ․ Մինչ Փաշինյանը վստահեցնում է Ադրբեջանի հետ խաղաղության մասին, Բաքվում շարունակում են առաջ տանել Հայաստանի տարածքներն ադրբեջանցիներով բնակեցնելու նախագիծը
Քաղաքագետ․ Նոր իրավիճակում պաշտոնական Երևանը կարող է Բաքվին առաջարկել խաղաղության գործընթացը շարունակել առանց ՀՀ սահմանադրության շուրջ հանրաքվեի
Հայ փորձագետ․ Ժամանակակից աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը տեղափոխվում է տարածքների վերահսկումից դեպի ենթակառուցվածքային հոսքերի վերահսկում
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
ԿԸՀ-ն չեզոքացրեց ԲՀԿ-ին. Ընտրությունների քվեարկության արդյունքներով Հայաստանի խորհրդարան կանցնի երեք քաղաքական ուժ
Մոսկվա. Հայաստանում ընտրություններն ուղեկցվել են ընդդիմության նկատմամբ աննախադեպ ճնշումներով
Փորձագետ․ Անգամ ԵԱՀԿ դիտորդները Հայաստանում ընտրությունների ժամանակ բազմաթիվ խախտումներ են արձանագրել
Մոսկվան կսպասի Հայաստանի ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներին . Պեսկով
Անտոնիո Կոշտա․ ԵՄ-ն կշարունակի խորացնել գործընկերությունը Հայաստանի հետ՝ ընդլայնելով համագործակցությունը էներգետիկայի, առևտրի և թվայնացման ոլորտներում
