Ռիտեր. Բրյուսելը Հայաստանում ԵՄ առաքելության աշխատանքն օգտակար գործիք է համարում Հարավային Կովկասի կայունությանը նպաստելու գործում

Արմինֆո.Եվրոպական միության խորհրդի կողմից Հայաստանում ԵՄ դիտորդական առաքելության մանդատի երկարաձգումը ցույց է տալիս, որ Բրյուսելն առաքելության աշխատանքն օգտակար գործիք է համարում Հարավային Կովկասի կայունությանը նպաստելու գործում։

Այդ մասին «Արմենպրես»-ին հայտարարել է Հայաստանում ԵՄ դիտորդական առաքելության ղեկավար Մարկուս Ռիտերը:

ԵՄ դիտորդական առաքելության ղեկավարը նշել է, որ սկսած 2023 թվականի փետրվարից՝ հայ-ադրբեջանական սահմանին առաքելության գործունեության առաջին իսկ օրվանից, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային միջադեպերը զգալիորեն նվազել են։ 

«Ակնհայտ է, որ 2023 թվականի փետրվարի 23-ին մեր Հայաստան ժամանելուց հետո, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանի և հսկողության գծի երկայնքով միջադեպերի թիվը զգալիորեն նվազել է։ Համոզված եմ, որ դա նույնպես մեր ազդեցությունն է, մեր պարեկությունը սահմանի երկայնքով, և մեր ներկայությունն է, որ օգնում է նվազեցնել միջադեպերը: Ոչ միայն մենք, այլ նաև քաղաքական միջավայրը, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև բանակցություններն են, որոնք օգնում են միջադեպերի նվազմանը։ Վստահ եմ, որ մեր ներկայությամբ մենք աջակցում ենք այս ընդհանուր գործընթացին», - հավաստիացրել է նա:

Անդրադառնալով Հայաստանում ԵՄ առաքելության մանդատը մինչև 2027 թվականը երկարաձգելու մասին Եվրոպական միության խորհրդի որոշանը՝ Ռիտերը նշել է, թե որոշումն ինքնին ցույց է տալիս, որ Եվրոպական միությունն առաքելությունը դիտարկում է որպես օգտակար գործիք՝ Հարավային Կովկասի կայունությանը նպաստելու համար։

«Դա նաև պարզ է դարձնում, որ հայկական կողմը ցանկանում է, որ մենք մնանք, քանի որ մենք այստեղ ենք Հայաստանի կառավարության հրավերով, և այս համաձայնագրով կամ Եվրամիության և Հայաստանի կառավարության միջև համաձայնությամբ է, որ մենք պետք է մնանք ևս երկու տարի, ինչը ցույց է տալիս, որ մենք դրական ենք դիտարկվում», - նշել է նա:

Մեկնաբանելով Ադրբեջանի մեղադրանքը, թե՝ Հայաստանում ԵՄ դիտորդական առաքելությունն, իբր, սահմանամերձ տարածքներում հետախուզական աշխատանքներ է իրականացնում, Ռիտերը նշել է, որ դա կա հենց առաջին օրվանից, երբ իրենք այստեղ են:

«Մենք բացահայտ պարեկություն ենք իրականացնում սահմանի և հսկողության գծի երկայնքով։ Երբ մենք հայտնվում ենք սահմանի ինչ-որ տեղում, միշտ մնում ենք այնպիսի դիրքում, որ երկու կողմերն էլ տեսնեն, որ մենք այնտեղ ենք։ Ամեն ինչ տեսանելի է, թե ինչ ենք անում: Մենք հետևում ենք, թե ինչ է կատարվում սահմանին։ Դա նշանակում է, որ մենք ոչ միայն նայում ենք, թե ինչ է անում ադրբեջանական կողմը, մենք նաև հետևում ենք, թե ինչ է անում հայկական կողմը, քանի որ Բրյուսելը ցանկանում է իմանալ մեզնից՝ ինչպես է իրավիճակը սահմանին: Նրանք չեն ուզում, որ մենք իմանանք, թե ինչ է անում Ադրբեջանը. այսպիսով, մենք դիտարկում ենք երկու կողմերին էլ, քանի որ ցանկանում ենք իրավիճակի մասին հաշվետվություն տալ Բրյուսելին, թե ինչ է կատարվում: Այսպիսով, մենք միշտ բացահայտ ենք պարեկություն անում։ Մենք երբեք չենք թաքնվում ինչ-որ տեղ կամ ծածուկ չենք մնում։ Դա այն է, ինչ մենք անում ենք հենց սկզբից, և դա այն է, ինչ անում ենք նաև հիմա: Դա նշանակում է, որ ադրբեջանական կողմի համար շատ հեշտ է մեզ նկատել, տեսնել, թե որտեղ ենք մենք, որովհետև մենք չենք ցանկանում թաքնվել: Լավ է, եթե նրանք տեսնեն, որ մենք այնտեղ ենք: Նույնիսկ այն պարեկություններին, որոնց մենք գնում ենք ուղեկցորդներով, մեկ շաբաթ առաջ հատուկ ներկայացուցչի գրասենյակի միջոցով ծանուցում ենք Բաքվին։ Դա նշանակում է, որ նրանք նույնիսկ նախապես գիտեն, թե ուր ենք մենք գնում և որտեղ ենք հայտնվում: Դա շատ, շատ բաց և թափանցիկ է, և մենք ոչ մի հետախուզական աշխատանք չենք կատարում: Մտադրությունները, թե ինչու է Բաքուն այդպես անում, պետք է հարցնել Բաքվին։ Համենայն դեպս, մենք երկու կողմերի համար էլ հարմար չենք, քանի որ այս հակամարտության գոտի ենք բերում միջազգային ինչ-որ տեսակետ: Դա հայկական և ադրբեջանական կողմերի համար նշանակում է, որ նրանք պարզապես չեն կարող ինչ-որ բան սկսել՝ առանց կատարվողի մասին մեր՝ միջազգային հանրության և հատկապես Բրյուսելի իմացության», - ընդգծել է նա:

Անդրադառնալով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությանը, թե Երևանը պատրաստ է ԵՄ դիտորդներին դուրս բերել արդեն սահմանազատված հատվածներից, Ռիտերը նշել է, որ անցած տարեվերջին  հանդիպել է Նիկոլ Փաշինյանի հետ, և իրենք քննարկել են դա։

«Դա մեզ սահմանից հեռացնելու մասին չէ, այլ այն մասին է, որ սահմանամերձ տարածքներում, որոնք համաձայնեցված, սահմանազատված և հստակ նշված են, այլևս կարիք չկա, որ մենք ուղղակիորեն գնանք սահման: Մեզ համար լավ է այլևս չներկայանալ սահմանամերձ գոտում, բայց դա չի նշանակում, որ մենք չենք շարունակելու այցելել գյուղեր, ֆերմաներ՝ սահմաններից ներս տեղակայված մարդկանց հետ զրուցելու համար: Եթե Հայաստանի կառավարությունը և ադրբեջանական կողմը համաձայնեն, որ մենք չպետք է պարեկություն կատարենք ուղղակիորեն արդեն հստակ սահմանազատված սահմանային շրջաններում, մենք դրանում խնդիր չենք տեսնում», - պարզաբանել է նա:

Առաջնագծում տիրող իրավիճակին գնահատական տալու խնդրանքին ի պատասխան՝ նա նշել է, որ իրավիճակը սահմանին բավականին հանգիստ է, բայց երկու կողմերն էլ ամրապնդում են իրենց դիրքերը: «Այսպիսով, երկու կողմերն էլ շարունակում են պատրաստվել ավելի վատ զարգացման, դա ակնհայտ է: Բայց մենք այս պահին լարվածություն չենք տեսնում, և սա ամսից ի վեր է, ուստի մենք բավականին վստահ ենք, որ տարածաշրջանը լավ ուղու վրա է: Եվ մենք միշտ ասում ենք՝ նախապատրաստված եղիր վատագույնին, բայց պատրաստ եղիր լավագույնին: Այսպիսով, մեզ թվում է, որ երկու կողմերն էլ հետևում են այս խորհրդին», - նշել է Ռիտերը:

Առաքելության ղեկավարը բացասական է պատասխանել այն հարցին, թե արդյոք առաջիկայում կան առաքելության չափերի և կառուցվածքային փոփոխություններ կատարելու ծրագրեր: Նրա ասելով, երկրորդ մանդատը ևս կունենա նույն խնդիրն ու առաջադրանքը, ինչ ունեին առաջին մանդատի ընթացքում։