Ուռուցքաբան. Հայաստանում յուրաքանչյուր ութերորդ կին բախվում է օնկոլոգիական հիվանդությունների

Արմինֆո. Հայաստանում յուրաքանչյուր ութերորդ կին բախվում է օնկոլոգիական հիվանդությունների, ոլորտի միտումներն անմխիթար են։ Այդ մասին փետրվարի 4-ին Երեւանում կայացած մամլո ասուլիսում հաղորդել է Վ.Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի կլինիկական ուռուցքաբան Նաիրա Ջանոյանը:

Համեմատության համար նա նշել է, որ 1975 թվականին այդ համամասնությունը 11-ից մեկն էր։ Նրա խոսքով՝ չնայած այդ տագնապալի միտմանը, պետք է հաշվի առնել, որ դա կապված է կյանքի միջին տեւողության աճի հետ։ Ջանոյանի խոսքով ՝ որքան երկար է մարդը ապրում, այնքան մեծ է ուռուցքային հիվանդությունների առաջացման հավանականությունը։

Բժիշկն ուռուցքային հիվանդացության դեպքերի ավելացման ևս մեկ պատճառ է համարել  օդի աղտոտվածությունը (օրինակ ՝ օդի որակը Երևանում. PM2.5 խտությունը այժմ 15.8 անգամ բարձր է ԱՀԿ - ի կողմից հանձնարարվող PM2.5 նորմայի միջին տարեկանից - խմբ.):

Անդրադառնալով կրծքագեղձի քաղցկեղի դեպքերին՝ ուռուցքաբանը նշել է, որ Հայաստանում 2022 թվականին գրանցվել է քաղցկեղի այդ տեսակի 1457 դեպք, իսկ 2023 թվականին դրանց թիվը գերազանցել է 1500-ը ։ Նա հավելել է, որ հիվանդության դեպքերի կայուն աճ է նկատվում, սակայն վաղ հայտնաբերման շնորհիվ հաջողվում է նվազեցնել մահացության մակարդակը:

Փորձագետը, միաժամանակ, ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Հայաստանում  դիտվում է աղեստամոքսային տրակտի, ինչպես նաև թոքերի քաղցկեղի բարձր հիվանդացություն՝ տղամարդկանց շրջանում: Ուռուցքաբանը թոքերի քաղցկեղը հիմնականում պայմանավորել է ծխելով։

Միաժամանակ, Ջանոյանի խոսքով, երկրի վիճակագրական տվյալները գրեթե չեն տարբերվում համաշխարհային ցուցանիշներից։ "Կրծքագեղձի քաղցկեղը շարունակում է առաջին տեղը զբաղեցնել օնկոլոգիական հիվանդությունների շարքում՝ ինչպես մյուս զարգացած երկրներում ։ Սակայն վերջին տարիներին նկատվում է նաեւ արտասահմանում բուժվել ցանկացող հիվանդների թվի նվազում, ինչը կապված է երկրում քաղցկեղի ախտորոշման հնարավորությունների բարելավման հետ", - նշել է նա։

Իր հերթին՝ Առողջապահության նախարարության բժշկական օգնության քաղաքականության վարչության պետ Քնար Ղոնյանը հիշեցրել է, որ նախարարությունն ակտիվորեն իրականացնում է սկրինինգի միջոցով քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման ծրագրեր: Նրա խոսքով, նախորդ տարվանից կրծքագեղձի քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման ծրագրեր են գործում հանրապետության 4 մարզերում ՝ Լոռիում, Տավուշում, Սյունիքում և Շիրակում:

"2024 թվականին սկրինինգը սկսել է իրականացվել Գեղարքունիքի մարզում, իսկ արդեն 2025 թվականին տվյալ մարզի Մարտունի քաղաքում կգործի շարժական մամոգրաֆ, և 45-60 տարեկան կանայք կկարողանան անվճար հետազոտվել կրծքագեղձի քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման նպատակով", - հավելել է փորձագետը, վստահեցնելով, որ ծրագիրը շարունակական է լինելու և կընդգրկի այլ մարզեր:

Ղոնյանը նաև նշել է, որ ծրագրին մասնակցելու տարիքային շեմը իջեցվել է. եթե նախկինում նրանք 50-60 տարեկան կանայք էին, ապա 2024 թվականից ՝ արդեն 45 տարեկանից: Բացի այդ, նա հաղորդել է կոլոռեկտալ քաղցկեղի (հաստ աղիքի չարորակ ուռուցք - խմբ.) սկրինինգի փորձնական նախագծի առկայության մասին, որը կընդլայնվի։ "Ավելացնելու ենք ինչպես սքրինինգ իրականացնող կազմակերպությունների ցանկը, այնպես էլ շահառուների տարիքային խումբը ։ Այս տարի մենք հաղթահարեցինք տարիքային շեմը և մեծացրեցինք ընդգրկվածությունը, սակայն նախագիծը հետագա ընդլայնման կարիք ունի ։ 2025 թվականին կավելացվի կազմակերպությունների թիվը և կվերանայվի տարիքային շեմը", - նշել է Ղոնյանը։

Անդրադառնալով հիվանդության վաղ հայտնաբերման խոչընդոտներին՝ Քնար Ղոնյանը պարզաբանել է, որ բնակչության շրջանում կա վախ քաղցկեղի հայտնաբերման հնարավորությունից, ինչի պատճառով շատերը չեն հետազոտվում: Միևնույն ժամանակ, նա հիշեցրել է, որ 2019 թվականից վիրաբուժական բուժումն անվճար է ախտորոշված չարորակ նորագոյացությունների առկայության դեպքում և կոչ է արել քաղաքացիներին չվախենալ օգնություն խնդրելուց, քանի որ վաղ հայտնաբերման դեպքում կարելի է լավ արդյունքների հասնել:

Նշենք, որ Հայաստանի ազգային վիճակագրական կոմիտեն ոչ մի տվյալ չի հրապարակում երկրում ուռուցքային հիվանդների թվի մասին ։