Արցախի ժողովրդի վերադարձը հայրենիք կարևոր է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հաստատման համար

Արմինֆո.Արցախի ժողովրդի համախմբված վերադարձն իրենց հայրենիք՝ Ադրբեջանի և Արցախի ներկայացուցիչների միջև իսկական բանակցությունների միջոցով, կարևոր է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տևական խաղաղության հաստատման համար: Այդ մասին ասվում է Արցախի ժողովրդի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հանձնախմբի հայտարարությունում՝ Եվրախորհրդարանի 2024թ. հոկտեմբերի 24-ի բանաձեի առնչությամբ:

«Մենք ողջունում ենք Եվրոպական խորհրդարանի «Ադրբեջանում իրավիճակը, մարդու իրավունքների և միջազգային իրավունքի խախտումները և հարաբերությունները Հայաստանի հետ» հոկտեմբերի 24-ին ընդունած բանաձևը, որը բացահայտում է մարդու իրավունքների սարսափելի վիճակը Ադրբեջանում, միջազգային իրավունքի անտեսումը և տարածաշրջանում ու Հայաստանի նկատմամբ ագրեսիվ, միլիտարիստական վարքագիծը։

Հատուկ ողջունում ենք Եվրոպական խորհրդարանի կոչը՝ միջազգային դատարանի որոշումների ամբողջական իրականացման, Արցախի ժողովրդի ներկայացուցիչների հետ կառուցողական երկխոսության մեջ ներգրավվելու վերաբերյալ, ինչը կապահովի նրանց անվտանգ, արժանապատիվ և արագ վերադարձն իրենց պատմական հայրենիք, Ադրբեջանում պահվող բոլոր հայ գերիների և քաղաքական բանտարկյալների ազատ արձակում և հայկական գույքի ու մշակութային հուշարձանների պահպանություն։

Արցախի ժողովրդի համախմբված վերադարձն իրենց հայրենիք՝ Ադրբեջանի և Արցախի ներկայացուցիչների միջև իսկական բանակցությունների միջոցով, կարևոր է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տևական խաղաղության հաստատման համար։ Մենք հորդորում և հուսով ենք, որ նաև Եվրոպական միությունը ջանքեր կգործադրի՝ այս կարևոր բանակցությունների մեկնարկի համար հարթակ ապահովելու նպատակով՝ երաշխավորելով, որ գործընթացը լինի միջազգային վերահսկողության ներքո:

ԵՄ-ի դերը կարևոր է երկխոսության խթանման և շարունակվող ճգնաժամի խաղաղ կարգավորման մեջ՝ այդպիսով ճանապարհ բացելով Արցախի ժողովրդի անվտանգ, միջազգային երաշխիքներով վերադարձին՝ իրենց հիմնարար իրավունքների լիակատար իրականացմամբ», - ասվում է հայտարարությունում։

Արցախի ժողովրդի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հանձնախումբը ստեղծվել և լիազորվել է Արցախի խորհրդարանի 2023-ի դեկտեմբերի 2-ի որոշմամբ։

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 24-ին Եվրախորհրդարանը դատապարտել է Ադրբեջանին մարդու իրավունքների ոլորտում նրա վատ քաղաքականության համար և կոչ արել ԵՄ-ին վերջ դնել Բաքվից իր գազային կախվածությանը: Բանաձևում Եվրախորհրդարանի պատգամավորները խստորեն դատապարտում են ակտիվիստների, լրագրողների, ընդդիմության առաջնորդների և այլ անձանց, այդ թվում՝ ԵՄ քաղաքացիների նկատմամբ ադրբեջանական ռեժիմի ներքին և արտատարածքային բռնաճնշումները, որոնք նկատելիորեն ուժեղացել են նոյեմբերի 11-22-ը Բաքվում կայանալիք ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության հարցերով 29-րդ համաժողովի (COP29) նախաշեմին:

Եվրախորհրդարանի պատգամավորները պնդում են, որ Ադրբեջանում մարդու իրավունքների շարունակվող խախտումներն անհամատեղելի են կլիմայի խորհրդաժողովի անցկացման հետ, եւ կոչ են անում ԵՄ առաջնորդներին, մասնավորապես, Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն Դեր Լայենին, հանդիպումն օգտագործել որպես հնարավորություն ՝ քննարկելու այդ ոլորտում երկրի վատ համբավը:

Բացի այդ, բանաձևում ասվում է, որ ԵՄ-ի և Ադրբեջանի միջև գործընկերության ցանկացած ապագա համաձայնագիր պետք է պայմանավորված լինի Բաքվի կողմից քաղբանտարկյալների ազատ արձակմամբ, իրավական բարեփոխումների իրականացմամբ, երկրում մարդու իրավունքների ընդհանուր իրավիճակի բարելավմամբ, ինչպես նաև 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղում ադրբեջանական հարձակումից հետո հարևան Հայաստանի հետ խաղաղ բանակցություններին բարեխղճորեն մասնակցելու նրա իրական պատրաստակամության ցուցադրմամբ:

Վերահաստատելով իրենց աջակցությունը ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի ինքնիշխանությանն ու տարածքային ամբողջականությանը ՝ Եվրախորհրդարանի պատգամավորները հանդես են գալիս երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորման և երկար սպասված խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման օգտին: Նրանք նաև կոչ են անում դուրս բերել ադրբեջանական բոլոր զորքերը Հայաստանի բոլոր ինքնիշխան տարածքներից, հարգել միջազգային դատարանի համապատասխան որոշումները և ազատ արձակել 23 հայ ռազմագերիներին, որոնք ձերբակալվել են այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանն անցյալ տարի օկուպացցրեց Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանը:

Խորհրդարանը նաեւ կոչ է անում անդամ պետություններին սառեցնել բոլոր ռազմական եւ անվտանգության սարքավորումների արտահանումն Ադրբեջան, միաժամանակ զգուշացնելով, որ Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի հետագա ռազմական գործողությունները լուրջ հետեւանքներ կունենան: Բանաձևն ընդունվել է 453 «կողմ», 31 «դեմ» և 89 «ձեռնպահ» ձայների հարաբերակցությամբ: