Freedom House.  ժողովրդավարության պաշտպանները COP29-ում հնարավորություն կունենան ադրբեջանական վարչակազմին պատասխանատվության կանչել մարդու իրավունքների խախտումների համար

Արմինֆո. Հաջորդ ամիս Բաքվում ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության ամենամյա համաժողովի ժամանակ ժողովրդավարության պաշտպանները հնարավորություն կունենան ադրբեջանական ռեժիմին պատասխանատվության կանչել մարդու իրավունքների խախտումների համար և հասնել փոփոխությունների: Այդ մասին ասվում է Freedom House իրավապաշտպան կազմակերպության հոդվածում։

Կազմակերպությունը հիշեցրել է, որ նոյեմբերի սկզբին համաշխարհային առաջնորդները, բնապահպան ակտիվիստները և հետազոտողները կհավաքվեն Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում՝ կողմերի 29-րդ համաժողովին (COP29)՝ կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ ՄԱԿ-ի ամենամյա համաժողովին:

"Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ - ի շրջանակային կոնվենցիայի "որոշումների կայացման բարձրագույն մարմինը" երրորդ տարին անընդմեջ ղեկավարվում է ավտորիտար նավթային պետության կողմից, պետություն, որը ճակատագրի հեգնանքով COP - ի ընդունող կողմի համար, մեծապես կախված է հանածո վառելիքներից ՝ մարդու իրավունքների բնագավառում սարսափելի հեղինակությամբ", - նշում են հոդվածի հեղինակները:

Այդ առումով հիշեցվում է, որ ավելի քան մեկ տարի առաջ ադրբեջանական զինված ուժերը կայծակնային ռազմական հարձակում սկսեցին Լեռնային Ղարաբաղի նախկինում ինքնակառավարվող տարածքի վրա ՝ լուծարելով տարածքի քաղաքական, իրավական և քաղաքացիական ինստիտուտները և դուրս մղելով էթնիկ հայերի գրեթե ողջ բնակչությանը:

"Այդ ժամանակից ի վեր Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ռեժիմն ուժեղացրել է բռնաճնշումները ինչպես Ադրբեջանի ներսում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս ։ Հրապարակայնորեն կոչ անելով "COP29 զինադադար" ՝ "քաղաքական տարաձայնությունները հաղթահաարելու և միասնականության մեջ միավորվելու համար", իրականում, Ադրբեջանի իշխանությունները միայն խստացրել են բռնաճնշումները ողջ երկրում:

Ավտոկրատներին թույլ տալով փայլեցնել իրենց հեղինակությունը՝ անցկացնելով գլոբալ համաժողովներ, կարելի է խաթարել հրատապ գլոբալ խնդիրների և մարտահրավերների լուծման ջանքերը, ինչպես նաև բազմակողմ համաժողովների հեղինակությունը: Միջազգային հանրությունը չպետք է բաց թողնի COP29 - ի օգտագործման հնարավորությունը, որպեսզի ուշադրություն հրավիրի Ադրբեջանում մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակի վրա եւ հանդես գա փոփոխությունների օգտին", - վստահ են Freedom House-ում։

Իրավապաշտպան կազմակերպությունում ուշադրություն են հրավիրել, որ Ադրբեջանն աշխարհում ամենաքիչ ազատ երկրների շարքում է: "Երկրում բացակայում են ազատ լրատվամիջոցները և օրենքի գերակայությունը, ինչպես նաև արգելված է հավաքների ազատությունը։ Ընդդիմադիր քաղաքական կուսակցությունների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների գործունեությունը խստորեն վերահսկվում է իշխանությունների կողմից: Անցյալ տարի Լեռնային Ղարաբաղի տարածքի բռնազավթումից հետո Ալիևի ռեժիմը ծայրահեղ բռնաճնշումներ սանձազերծեց քաղաքացիների նկատմամբ և անարդար ընտրությունների միջոցով էլ ավելի ամրապնդեց նախագահի իշխանությունը:

Ավելի քան երկու տասնամյակ իշխանության ղեկին գտնվող Ալիևը վաղուց հետապնդում է նրանց, ովքեր բացահայտ համաձայն չեն իր դիրքորոշման հետ, այդ թվում ՝ շրջակա միջավայրի պահպանության հարցերում", - արձանագրել են հոդվածի հեղինակները ՝ թվարկելով ադրբեջանցի ակտիվիստների ձերբակալման և հետապնդման մի շարք դեպքեր:

"Բայց ոչ միայն բնապահպանական կամ կլիմայական ակտիվիստներն են իրենց վրա զգացել Ալիևի ռեժիմի թշնամանքը։ Օգոստոսին ադրբեջանցի հետազոտող և հայերի հետ խաղաղության կողմնակից Բահրուզ Սամեդովը ձերբակալվել էր դավաճանության շինծու մեղադրանքներով ՝ համալսարանում արձակուրդների ժամանակ Ադրբեջան կատարած այցի ժամանակ: Հաջորդ օրերին ձերբակալվել են խաղաղության շարժման ևս երկու ակտիվիստներ՝ Սամեդ Շիհին և Ջավիդ Աղան, ընդ որում, վերջինս, ինչպես պնդում են, ձերբակալվել է Սամեդովի դեմ ցուցմունք տալու համար։

Ալիևի բռնաճնշումները չեն սահմանափակվում Ադրբեջանի սահմաններով։ Երկիրը այն 44-ից մեկն է, որը հայտնի է, որ օգտագործում է անդրազգային ռեպրեսիաների մարտավարությունը՝ ակտիվիստներին, լրագրողներին և սփյուռքի այլ անդամներին բռնության և ահաբեկման միջոցով հետապնդելու համար ՝ քննադատությունը լռեցնելու նպատակով: Արտասահմանում սեփական քննադատներին հետապնդելուց բացի, Ադրբեջանի իշխանությունները փորձ ունեն ինչպես Թուրքիային, այնպես էլ Ռուսաստանին օգնելու իրենց այլախոհներին հետապնդելիս", - հավելել են Freedom House-ում, նկատելով, որ ադրբեջանցի ակտիվիստների վրա հարձակումներ են եղել նաև Վրաստանում, Ֆրանսիայում և եվրոպական այլ երկրներում։

Հոդվածի հեղինակները վստահ են, որ այդ ամենը ոչ մի լավ բան չի խոստանում նրանց անվտանգության համար, ովքեր շուտով կմեկնեն COP29:

Այնուհետեւ Freedom House-ը պնդում է, որ հենց Ռուսաստանի ճնշման ներքո է Ադրբեջանը հնարավորություն ստացել անցկացնել այդ գագաթնաժողովը: Բաքուն այդ պատիվը ստացել է Ռուսաստանի մեծ օգնությամբ. օգտվելով կոնսենսուսի անհրաժեշտությունից,  Կրեմլը բազմիցս արգելափակել է Արևելյան Եվրոպայի և Կովկասի տարածաշրջանի թեկնածուների մեծ մասը, որոնց հերթն էր ընդունել միջոցառումը՝ ՄԱԿ - ի կանոններին համապատասխան ՝ ի պատասխան պատժամիջոցների, որոնք այդ երկրները պարտադրել են Մոսկվային Ուկրաինա ռուսական լայնածավալ ռազմական ներխուժումից հետո: Ի վերջո, Հայաստանը համաձայնեց հանել իր վետոն՝ փորձելով առաջ մղել Ադրբեջանի հետ խաղաղ բանակցությունները, թեև մեկ տարի անց երկրների միջև երկկողմ պայմանագիր այդպես էլ չի ստորագրվել: Իսկ երբ Բուլղարիան 2023 թվականի վերջին հանեց իր թեկնածությունը քննարկումից, Ադրբեջանը մնաց միակ թեկնածուն", - նշել են կազմակերպությունում։

Հեղինակները վստահ են, որ թեև համաժողովը Բաքվում տեղի կունենա, բայց դեռ ուշ չէ օգտագործել այդ միջոցառումը Ալիևի ռեժիմի կողմից իրականացվող շարունակական չարաշահումների վրա ուշադրություն հրավիրելու և մարդու իրավունքների նկատմամբ ավելի մեծ հարգանքի համար հանդես գալու համար:

"Երկրի նկատմամբ այսքան մեծ ուշադրության պայմաններում սա վճռորոշ ժամանակ է Ադրբեջանում պահվող շուրջ 300 քաղբանտարկյալների անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակման օգտին հանդես գալու համար: Ադրբեջանը բացվում է, որպեսզի ջերմանա համաշխարհային ուշադրության կենտրոնում ։ Ազատության և ժողովրդավարության կողմնակիցները պետք է օգտվեն այդ հնարավորությունից", - ամփոփել են իրավապաշտպան կազմակերպությունում ։