Ճարտարապետ. Ցանկացած վերակառուցում պետք է պահպանի "Կասկադ" համալիրի եզակիությունը

Արմինֆո. Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ակնկալվում էր, որ Հայաստանը, որպես անկախ պետություն, կկարողանա ինքնուրույն դրսևորել իրեն ճարտարապետության, քաղաքաշինության և մշակույթի մեջ: Բայց, փոխարենը, անկում է դիտվել։ Երևանի քաղաքային կառուցապատումը քայքայվել է կառավարման բոլոր ռեժիմների օրոք, իսկ մեր օրերում իրավիճակը կրկնակի վատթարացել է։ Հոկտեմբերի 4-ին լրագրողների հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնել ճարտարապետ Դավիթ Ստեփանյանը՝ անդրադառնալով Երեւանի քաղաքապետարանի ներկայացրած "Կասկադ" ճարտարապետական-մոնումենտալ համալիրի վերակառուցման նախագծերին։

Այդ առնչությամբ նա հիշեցրել է, որ Կասկադը եզակի նախագիծ է, որն սկսվել է 70-ականներին՝ ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի գլխավոր հատակագծի համաձայն։ Ստեփանյանի ասելով՝ Ջիմ Թորոսյանի արվեստանոցում այնպիսի հայտնի ճարտարապետների մասնակցությամբ իրականացված նախագիծը, ինչպիսիք են Սարգիս Գուրզադյանը եւ Ասլան Մխիթարյանը, պետք է ընդգծեր հյուսիս-հարավային "անցումը"  Արարատ լեռան ուղղությամբ: "Մեր պահանջն է շարունակել նախագիծը, որը հաստատվել և սկսվել է, բայց մնացել է անավարտ։ Հեղինակավոր ճարտարապետների ստեղծած այդ նշանավոր համալիրը կիսակառույց թողնելը նշանակում է դավաճանել նրանց ներկայացրած քաղաքային հատակագծմանը", - ընդգծել է Ստեփանյանը։

Ճարտարապետը նաև նշել է, որ Կասկադն ընդհանուր ոչինչ չունի խորհրդային ժամանակների ճարտարապետության հետ, այլ ներկայացնում է Թամանյանի ժամանակ վերածնված ազգային ճարտարապետությունը: Նրա ասելով՝ սա մոդեռնիստական ճարտարապետության օրինակ է, որտեղ համաշխարհային նվաճումները կապված են ազգային կոլորիտի հետ։ Նա նաև հիշեցրել է, որ Թամանյանը միջազգային ակադեմիայի ակտիվ անդամ էր և Հայաստանը ներկայացնում էր համաշխարհային համաժողովներում:

Այդ առնչությամբ նա տարակուսանք է հայտնել, որ Երևանի քաղաքապետարանը Կասկադի կառուցման երկու նախագիծ է ներկայացրել, որոնք չեն համապատասխանում Թամանյանի ինքնատիպ մտահղացմանը։ "Այդ նախագծերը կոմերցիոն են, դրանք ընդհանուր ոչինչ չունեն Կասկադի պատմական նշանակության հետ։ Բացի այդ, Երեւան ժամանող զբոսաշրջիկները, միեւնույն է, այցելում են Կասկադ, Օպերայի եւ բալետի թատրոն եւ Հանրապետության հրապարակ, որոնք եւս տուժել են անճաշակ շենքերի կառուցապատումներից", - նկատել է Ստեփանյանը։

Ճարտարապետը նաև վստահություն է հայտնել, որ հասարակայնությունը գիտակցում է, թե ինչ է կատարվում քաղաքում: Նրա ասելով՝ մարդիկ տարակուսում են, թե ինչու Կասկադի զարգացումը օրգանապես չի շարունակվում։

"Առաջիկա օրերին Ճարտարապետների միությունում սպասվում են առկա իրավիճակի քննարկումներ: Սակայն, փորձագետների կարծիքը հաճախ դուրս է մնում քաղաքապետի որոշումից: Ճարտարապետը կարող է միայն ներկայացնել իր տեսլականը, բայց իրական ազդեցության լծակ նա չունի", - արձանագրել է Ստեփանյանը։

Ճարտարապետի կարծիքով՝ Կասկադն ավարտելու քաղաքապետարանի ձգտումը կապված է փողերի լվացման հնարավորության հետ։ Ընդ որում, նա ընդգծել է, որ ցանկացած նոր շինություն կամ վերակառուցում պետք է համապատասխանի բնօրինակին և պահպանի կառույցի յուրահատկությունը: "Առանց քաղաքաշինական հստակ մոտեցման առանձին օբյեկտներ կարող են վերածվել հերթական "աղբի կտորի" ։ Չնայած Հայաստանի պատմական ազգային ճարտարապետության բարձր դիրքին աշխարհում, այսօր մեծ գումարներ են ծախսվում նոր անճաշակ նախագծերի վրա", - ամփոփել է Ստեփանյանը։

 Հիշեցնենք, որ 1988թ. երկրաշարժից հետո կասեցվել էր "Կասկադ" ճարտարապետական-մոնումենտալ համալիրի կառուցման նախագիծը: 2002թ. Երևանի քաղաքապետարանը համաձայնագիր էր ստորագրել ամերիկացի բարերար Ջերարդ Գաֆեսճյանի հետ, որը նախատեսում էր Համալիրի վերականգնում: Նույն թվականին Երևանի քաղաքապետի որոշմամբ "Կասկադ" համալիրի կիսակառույց հատվածը սեփականության իրավունքով հանձնվել է "Գաֆէսճեան թանգարան" հիմնադրամին: Գաֆեսճյանի գաղափարը բացառիկ էր. նա նպատակ ուներ բարեկարգել տարածքը, շահագործման հանձնել շարժասանդուղքները և կենտրոնն օգտագործել որպես մշակութային: 2009թ. բարեկարգումն ավարտվեց, Արվեստներիի կենտրոնը բացվեց, սակայն" Կասկադը " դեռ կիսակառույց էր ։ Այսօր "Կասկադից" դեպի Ազատության պողոտա բարձրացող տարածքը գտնվում է լքված վիճակում։ Հիմնական պատճառը բարերարի մահն է։

Հավելենք, որ Երևանի քաղաքապետարանը հանրային քվեարկության է ներկայացրել "Կասկադ" համալիրի վերակառուցման 2 նախագիծ։ Քաղաքապետարանի մամուլի ծառայության հաղորդագրության համաձայն, առաջին նախագծի հեղինակը ամերիկացի ճարտարապետ Դեյվիդ Հոթսոնն է, երկրորդինը՝ ֆրանսիացի Ժան Միշել Վիլմոտը: