Ռասմուսեն. Հարավային Կովկասում համապարփակ խաղաղության համաձայնագիրը կնվազեցնի Ռուսաստանի ազդեցությունը և կբացի Արևելք-Արևմուտք նոր առևտրային երթուղիներ

Արմինֆո.ԵՄ-ը պետք է խաղաղություն հաստատի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև։ Այդ մասին ասվում է ՆԱՏՕ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենի հոդվածում, որը հրապարակվել է Tagesspiegel-ում։

Քաղաքական գործիչը նշում է, որ ԵՄ առաջնորդները ամառային արձակուրդից կվերադառնան անբարենպաստ գլոբալ կանխատեսմամբ. Մերձավոր Արեւելքում պատերազմների սրումը, Չինաստանի հետ լարված առեւտրային հարաբերությունները եւ ԱՄՆ-ում հյուծիչ նախագահական մրցավազքը կգերիշխեն նրանց արտաքին քաղաքական օրակարգում՝ առաջիկա ամիսներին: "Սակայն նոյեմբերին միջազգային ուշադրությունը կկենտրոնանա Եվրոպայի սահմաններին մոտ տարածաշրջանի ՝ Հարավային Կովկասի վրա ։ Դա տեղի կունենա այն ժամանակ, երբ համաշխարհային առաջնորդները կհավաքվեն Բաքվում կլիմայի գագաթաժողովին (COP29): Այն հեգնանքը, որ կլիմայի վերաբերյալ հիմնական համաշխարհային համաժողովը տեղի է ունենում մի երկրում, որտեղ հանածո վառելիքները շարունակում են կազմել արտահանման 90%-ը, չի վրիպի Բաքու մեկնող ԵՄ քաղաքական գործիչների ուշադրությունից: Նրանք չպետք է թույլ տան, որ այդ իրադարձությունը դառնա պարզ "կանաչ" վարագույր ադրբեջանական բռնապետության համար։ Դրա փոխարեն ԵՄ առաջնորդները պետք է օգտագործեն Հարավային Կովկասի նկատմամբ այդ ուշադրությունը տարածաշրջանում երկարաժամկետ խաղաղության համաձայնագրի առաջ մղման, ինչպես նաեւ ժողովրդավարական Հայաստանի հետ կապերի ամրապնդման համար", - նշել Է Ռասմուսենը, որի խոսքը մեջբերում է իշխանամետ Բաղրամյան 26 հեռուստաալիքը։

Ընդ որում, նախկին պաշտոնյան հավելել է, որ Հարավային Կովկասը գտնվում է անցումային փուլում, քանի որ Խորհրդային Միության փլուզումից ի վեր Հայաստանն ու Ադրբեջանը մի շարք հակամարտություններ են ունեցել Լեռնային Ղարաբաղի վիճելի տարածաշրջանի պատճառով: "Անցյալ տարի Ադրբեջանը նոր ռազմական հարձակում սկսեց առավելապես հայկական անկլավի վրա. Մոտ 120 000 էթնիկ հայեր հատել են սահմանը և հայտնվել բուն Հայաստանում։ Չնայած Լեռնային Ղարաբաղի վրա հարձակմանը՝ Հայաստանի կառավարությունը շարունակում է հավատարիմ մնալ Ադրբեջանի հետ համապարփակ խաղաղության համաձայնագրի հասնելուն: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջև հանդիպումներ են տեղի ունեցել Բրյուսելում, Մոսկվայում և Վաշինգտոնում: Ցավոք, այդ բանակցությունները չեն հանգեցրել էական բեկման։ Չնայած առաջ շարժվելու խոստումներին ՝ Ադրբեջանը չի կատարել իր պարտավորությունները ՝ շարունակելով նոր զիջումներ պահանջել հայկական կողմից", - նշել Է Ռասմուսենը։

Ընդ որում, նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ նշաններ կան, որ Ադրբեջանը նախկինի պես կարծում է, թե ռազմական ճանապարհով կարող է հասնել ավելիին, քան խաղաղ բանակցությունների արդյունքում: ՆԱՏՕ-ի նախկին պաշտոնյան նաև չի բացառում Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի նոր ագրեսիան: Նրա խոսքով՝ դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ "Հայաստանի անվտանգության ավանդական դոնորը՝ Ռուսաստանը, ի վիճակի չէ կամ չի ցանկանում օգնել", ուստի "ԵՄ-ը պետք է ավելի ակտիվ դեր խաղա տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության խթանման գործում":

"ԵՄ նոր արտաքին քաղաքական թիմը պետք է դադարի ձեւացնել, թե կարող է չեզոք խաղացող լինել ագրեսիվ եւ ավտորիտար Ադրբեջանի եւ ժողովրդավարական Հայաստանի միջեւ։ ԵՄ նոր մոտեցումը պետք է սկսվի նախագահ Ալիևին ուղղված հստակ ուղերձով ։ Վերջին ամիսներին նա ուժեղացրել է իր ռազմատենչ հռետորաբանությունը Հայաստանի դեմ և բազմիցս հայկական ինքնիշխան տարածքը բնութագրել որպես "Արևմտյան Ադրբեջան": Եվրամիությունը Բաքվի խոշոր առևտրային գործընկերն է։ Նա պետք է օգտագործի իր ուժեղ ազդեցությունը, որպեսզի հստակ հասկացնի, որ այդ սպառնալիքները բացարձակապես անընդունելի են, եւ որ Հայաստանի դեմ ցանկացած ռազմական գործողություն լուրջ հետեւանքներ կունենա ։ Ավելին, եվրոպական առաջնորդները պետք է ամրապնդեն քաղաքական, տնտեսական և պաշտպանական կապերը Հայաստանի հետ ։ Վերջին երկու տարիներին Հայաստանը քայլեր է ձեռնարկել արտաքին քաղաքականության մեջ Ռուսաստանի հետ պատմական կապերից դեպի Արևմուտքի ժողովրդավարություններ շրջադարձելու ուղղությամբ։ Երևանը զորավարժություններ է կազմակերպել ԱՄՆ - ի հետ, եղել է Եվրոպայի հետ նոր տնտեսական կապերի նախաձեռնողը և վերջերս հայտարարել է ՆԱՏՕ - ի հետխորհրդային անալոգ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու իր մտադրության մասին", - հավելել է քաղաքական գործիչը։

Նրա համոզմամբ՝ տարածաշրջանում երկարատեւ խաղաղության հասնելու համար Եվրոպան պետք է ավելի ուժեղ աջակցի այդ վերակողմնորոշված գծին, որը պետք է սկսվի Հայաստանի ֆիզիկական անվտանգության առավել ծանրակշիռ աջակցությամբ:

"Անցյալ ամիս եվրոպական առաջնորդները կարեւոր քայլ կատարեցին ՝ համաձայնելով օգտագործել խաղաղության եվրոպական հիմնադրամի միջոցները Հայաստանին ոչ մահացու պաշտպանական սարքավորումներ տրամադրելու համար։ Այժմ պետք է լրացուցիչ քայլեր ձեռնարկել Հայաստանի պաշտպանունակության հնարավորությունները բարձրացնելու և Ռուսաստանից նրա կախվածությունը նվազեցնելու համար։ Գերմանիան և ԵՄ անդամ մյուս երկրները պետք է հետևեն Ֆրանսիայի օրինակին և երկկողմ ռազմական օգնություն տրամադրեն ։ Համատեղ զորավարժությունները, ինչպես ԱՄՆ-ն է կազմակերպում, կօգնեն բարեփոխել և արդիականացնել Հայաստանի զինված ուժերը։ Եվրամիությունը նաեւ պետք է հստակ ուժեղացնի առաքելությունը Ադրբեջանի եւ Հայաստանի միջեւ սահմանի երկայնքով եւ պնդի դիտորդներին դեպի ադրբեջանական կողմ հասանելիության տրամադրումը: ԵՄ - ի այս ներկայությունն արդեն իսկ կարեւոր դեր է խաղում լարվածության թուլացման գործում եւ ցույց է տալիս Եվրոպայի հանձնառությունը տարածաշրջանի նկատմամբ", - շարունակել Է Ռասմուսենը։

Միևնույն ժամանակ, նա հավելել է, որ Հայաստանին տրամադրվող աջակցության ավելացումն ու Ադրբեջանի վրա ճնշում գործադրելը խաղաղության համաձայնագրի հասնելու համար Եվրոպայի կողմից բարեգործության ակտ չէ: "Հարավային Կովկասում համապարփակ խաղաղության համաձայնագիրը էապես կնվազեցնի Ռուսաստանի ավանդական ազդեցությունը և կբացի Արևելք-Արևմուտք նոր առևտրային երթուղիներ։ Հայաստանի կառավարությունն առաջարկել է Հարավային Կովկասում էներգետիկ, տրանսպորտային և լոգիստիկ կապերով "խաղաղության խաչմերուկ" ստեղծել։ Եթե դա իրագործվի, դա կարող է շոշափելի տնտեսական օգուտներ բերել Եվրոպային։

Ադրբեջանի ավտորիտար առաջնորդները ցանկանում են օգտագործել COP29-ը՝ իրենց երկիրն ուշադրության կենտրոնում դնելու համար: Մեր պարտականությունն է ցույց տալ, որ ավելի մեծ գլոբալ ուշադրություն նշանակում է նաև ավելի մեծ գլոբալ վերահսկողություն: Եթե մենք կարողանանք օգտագործել COP-ը որպես տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հասնելու պահ, դա ավելի շատ օգուտ կբերի, քան, պարզապես, բնապահպանական օգուտ: Աշխարհաքաղաքական տուրբուլենտության պայմաններում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև համաձայնագիրը կդառնա հազվագյուտ դրական նորություն, որը զգալի ազդեցություն կունենա ոչ միայն Հարավային Կովկասի, այլև ողջ աշխարհի վրա", - եզրափակել Է Ռասմուսենը։