Լուիս Մորենո Օկամպոն դիմել է հայերին՝ կոչ անելով մարտահրավեր նետել Ադրբեջանի երեսպաշտությանը և պահանջել իրապես խաղաղ COP29 անցկացում

Արմինֆո. Միջազգային քրեական դատարանի (ՄՔԴ) առաջին դատախազ Լուիս Մորենո Օկամպոն բաց նամակով դիմել է հայերին՝ կոչ անելով նրանց մարտահրավեր նետել Ադրբեջանի երեսպաշտությանը և պահանջել ՄԱԿ կլիմայի իրապես խաղաղ գագաթնաժողովի (COP29)  անցկացում:

 «Դուք՝ վերածնված 1915 թվականի ցեղասպանության մոխիրներից, տոկունության և մարդկային հարատև ոգու վկայություն եք: Այսօր դուք ունեք եզակի հնարավորություն՝ պաշտպանելու արդարությունն ու ճշմարտությունը համաշխարհային ասպարեզում: Դուք կարող եք մերկացնել նախագահ Իլհամ Ալիևի բոլոր չարաշահումները, ով հետապնդել է իր քաղաքացիներին Ադրբեջանում և վայրագություններ իրականացրել հայերի նկատմամբ Լեռնային Ղարաբաղում/Արցախում՝  միաժամանակ երեսպաշտորեն իր երկիրն առաջատար ներկայացնելով կլիմայական գլոբալ երկխոսության շրջանակում», - ասվում է Օկամպոյի բաց նամակում:

Նրա համոզմամբ՝ Կլիմայի փոփոխության հարցերով ՄԱԿ-ի 29-րդ համաժողովը (COP29), որը կկայանա առաջիկա նոյեմբերին Ադրբեջանում, բացառիկ հնարավորություն է տալիս լույս սփռելու այդ լուրջ անարդարության վրա: «Չնայած Ադրբեջանն այդ միջոցառումը ներկայացնում է որպես «կլիմայի խաղաղ գագաթնաժողով», սակայն հայերը կբացահայտեն Ալիևի ռեժիմի և նրա գործողությունների մասին ճշմարտությունը։ Դուք, ցրված ողջ աշխարհով մեկ, եզակի հնարավորություն ունեք պաշտպանելու ոչ միայն ձեր ժողովրդին և ձեր հողը, այլև արդարության և բնապահպանական ամբողջականության ավելի լայն շահերը: Ձեր նախնիները ձեզ սովորեցրել են տոկունություն ՝ ասելով. "Մենք կպարտվենք այն օրը, երբ կդադարենք պայքարել":  Դուք կարող եք գլխավորել գլոբալ շարժումը և ներգրավել այլ շահագրգիռ համայնքներին՝ լուծելու մեր ժամանակի երկու ամենահրատապ խնդիրները՝ կլիմայի փոփոխությունը և ցեղասպանությունը:

Իմ կարծիքով ՝ կլիմայի փոփոխության և ցեղասպանության միջև կապն ակնհայտ է և անվիճելի։ Երկուսն էլ կարգավորվում են միջազգային կոնվենցիաներով, որոնք, դժբախտաբար, պատշաճ կերպով չեն իրականացվել: 1992 թ. ՄԱԿ Կլիմայի փոփոխության շրջանակային կոնվենցիայի և 1948 թ. Ցեղասպանության մասին կոնվենցիայի ընդունումից ի վեր աշխարհը ականատես է եղել գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացմանը և ցեղասպանության մշտական սպառնալիքներին: Միայն 2023 թվականին ցեղասպանության կանխարգելման հարցերով ՄԱԿ հատուկ խորհրդականը բացահայտել է պահպանվող ռիսկերը վեց դեպքերում՝ ներառյալ Լեռնային Ղարաբաղը", - հիշեցրել է Օկամպոն։

Այս առումով նա նշել է, որ ՄԱԿ Կլիմայի կոնվենցիան նպատակ ունի սահմանափակել ջերմոցային գազերի արտանետումները, որոնք, առաջին հերթին, առաջացել են հանածո վառելիքից:

ՄՔԴ-ի նախկին դատախազը ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ քանի որ այդ արտանետումների ավելի քան 75% - ը կապված է հանածո էներգիայի հետ, ճյուղի ազդեցությունը կլիմայի քաղաքականության վրա լուրջ խնդիր է: "Ադրբեջանը, որտեղ հանածո էներգիան կազմում է արտահանման եկամուտների շուրջ 90 տոկոսը, մարմնավորում է այդ հակամարտությունը՝ պատրաստվելով COP29-ի անցկացմանը։ Նման համադրումը ընդգծում է նաեւ ձեր առաքելության հրատապությունն ու արդիականությունը:

2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղում/Արցախում հայերի նկատմամբ Ադրբեջանի իրականացրած ցեղասպանությունը պահպանվող սպառնալիքի օրինակ է։ Սովի, ռմբակոծությունների և վախի ներշնչման միջոցով Ադրբեջանը ցեղասպանության արշավ է իրականացնում։ Նախագահ Ալիևի սարսափելի հայտարարությունը՝ "Եթե էթնիկ հայերը սեփական կամքով չլքեն մեր հողերը, մենք նրանց շների պես կքշենք, և մենք դա անում ենք",  արտացոլում է այդ դաժան իրականությունը: Իսկ Լեռնային Ղարաբաղի 23 բնակիչների շարունակական պահումը Բաքվի բանտերում խիստ նախազգուշացում է նրանց համար, ովքեր կարող են փորձել վերադառնալ", - համոզված է իրավունքի բնագավառի փորձագետը։

Միեւնույն ժամանակ, նա կարծում է, որ COP29-ի անցկացման ընթացքում զինադադար հաստատելու մասին Ադրբեջանի առաջարկը սին է, եթե Բաքվում պահվող հայ պատանդներն ու մյուս քաղբանտարկյալները անվերապահորեն ազատ չարձակվեն։ Օկամպոն նշել է, որ Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի 2023 թվականի զեկույցում ասվում է, որ գոյություն ունեն "կամայական ձերբակալություններ և դատական իշխանության անկախության հետ կապված լուրջ խնդիրներ", ինչը հայ պատանդների անվերապահ վերադարձն ու քաղբանտարկյալների ազատ արձակումը դարձնում է արդարադատության միակ իրական ճանապարհը:

«Բավարար չէ պարզապես քննարկել միջազգային իրավունքի սկզբունքները. դրանք պետք է ակտիվորեն կիրառվեն։ Հայ համայնքի ղեկավարները և քաղաքացիական ակտիվիստները պետք է համախմբեն աշխարհի քաղաքացիներին՝ լրագրողներից մինչև կլիմայի ակտիվիստներ, միջազգային իրավունքի սկզբունքները կյանքի կոչելու համար: Օգտագործելով ժամանակակից տեխնոլոգիաները՝ դուք կարող եք լսելի դարձնել ձեր ձայնը և ապահովել Կլիմայի փոփոխության և ցեղասպանության մասին կոնվենցիաների պահպանումը:

Ես պաշտպանում եմ քաղաքացիական շարժման գաղափարը, որը մարտահրավեր է նետում երեսպաշտությանն ու պահանջում COP29 իսկապես խաղաղ անցկացում: Մեր առաջին քայլն է համախմբել աշխարհի հայ համայնքը և սկսել մեդիա արշավ՝ օգտագործելով #COP29 և #StopGreenwashGenocide հեշթեգները, և դուք կարող եք ավելացնել #FreeArmenianHostages կամ #FreePoliticalPrisoners հեշթեգները: Դրանց օգտագործմամբ սոցիալական մեդիայի ամենօրյա գրառումները թափ կհաղորդեն, կներգրավեն այլ համայնքների և կգրավեն զանգվածային լրատվամիջոցների ուշադրությունը: Այս համակարգված ջանքերը COP29-ին մասնակցող լրագրողներին, պատվիրակներին և հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին կստիպեն Ադրբեջանում փնտրել հայ պատանդների և քաղբանտարկյալների վերաբերյալ հարցերի պատասխաններ:

Նպատակը պարզ է. COP29-ը, որն իսկապես հանդես է գալիս խաղաղության օգտին, պետք է նշանավորվի Բաքվից հայ պատանդների և քաղբանտարկյալների ազատ արձակմամբ: Պատրաստվե՛ք, հայ համայնքնե՛ր, հուլիսի 23-ին մեկնարկում է իսկապես խաղաղ COP29-ը։

Դուք ունեք հանձնառություն, ընդգրկում և վճռականություն՝ գլխավորելու այս վերափոխիչ շարժումը: Համախմբելով համաշխարհային համայնքները՝ դուք կարող եք երաշխավորել, որ COP29-ն անդրադառնա  ոչ միայն կլիմայի փոփոխությանը, այլև պաշտպանի մարդու իրավունքները և արդարությունը:

Հայե՛ր, ժամանակն է գլխավորել գրոհը: Հրապարակեք, մեկնաբանեք ու օգտագործեք ձեր ձայնը: Ես և շատ ուրիշներ կհետևենք ձեզ», - կոչ է արել Օկամպոն: