Իշխանությունները սահմանափակում են քաղաքացիների իրավաբանական օգնություն ստանալու իրավունքը. Հայաստանի փաստաբաններ

Արմինֆո.Շրջանառության հարկի համակարգը վերանայելու և փաստաբանների հարկային բեռը բարձրացնելու Հայաստանի իշխանությունների նախաձեռնությունն, առաջին հերթին, հարվածում է շարքային քաղաքացիներին։ Այդ մասին մայիսի 21-ին մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է Փաստաբանների պալատի նախագահ Սիմոն Բաբայանը՝ անդրադառնալով ՀՀ հարկային օրենսգրքում Ֆինանսների նախարարության առաջարկած փոփոխություններին։

Սիմոն Բաբայանի խոսքով ՝ նախատեսվող փոփոխությունների մասին փաստաբանական համայնքը նախապես տեղեկացված չի եղել և առաջարկվող փոփոխությունների նախագծին ծանոթացել է իրավական ակտերի միասնական պորտալում տեղադրվելուց հետո: Նախաձեռնությունն ուսումնասիրելուց հետո առաջին բանը, որ աչքի ընկավ, այն էր, որ փաստաթուղթը ներկայացվում է առանց որևէ հիմնավորման և վիճակագրության, որը հաստատեր այդ փոփոխությունների անհրաժեշտությունը: Բացասական արձագանքով է հանդես եկել նաեւ Արդարադատության նախարարությունը, քանի որ նախագիծը շոշափում էր այդ թվում նոտարների շահերը, նշել է պալատի ղեկավարը:

Արդյունքում՝ հարցի վերաբերյալ քննարկում է նախաձեռնվել պրոֆիլային հանձնաժողովում, որտեղ արձանագրվել է, որ նախագիծը վիճելի է։ Պայմանավորվել են լրացուցիչ քննարկումներ անցկացնել։ «Սակայն, ի զարմանս մեզ, նախագիծը մտցվել է կառավարության օրակարգ և հավանության արժանանալուց հետո (մայիսի 2-խմբ.) այն այսօր քննարկվում է խորհրդարանում: Դա մեզ համար անընդունելի է», - նշել է Բաբայանը։

Մինչդեռ, ինչպես նշում է փաստաբանը, ՀՀ-ն և պետությունը պարտավորություն ունեն քաղաքացու հանդեպ. ապահովել նրան իրավաբանական օգնությունից օգտվելու հնարավորություն: Սակայն այդ նախագծի կիրառման արդյունքում իրավաբանական ծառայությունների և, մասնավորապես, փաստաբանական ծառայությունների ինքնարժեքը կտրուկ կավելանա, առնվազն, 30% - ով։ Դրա դիմաց ստիպված կլինի վճարել շարքային քաղաքացին ։ Ընդ որում, ներկայումս միայն դատարանների կողմից քննվում է շուրջ 250 հազար գործ, ինչը նշանակում է, որ տվյալ նորամուծությունը կվերաբերի առնվազն 250 հազար մարդու, պարզաբանել է Բաբայանը ։

Բացի այդ, հարկային նոր կանոնների ներդրումից հետո փաստաբանները ստիպված կլինեն վարել շատ բարդ հարկային հաշվառում' հարկերի վճարման ենթակա չափը որոշելու համար' ճիշտ հաշվարկել եկամուտները, նվազեցնել ծախսերը, հաշվի առնել այս ամենը հարկային բազան նվազեցնելու հարցում (եթե այդպիսիք հնարավոր են փաստաբանական գործունեության ընթացքում) հարկի համար և այլն: Եվ դրա համար արդեն անհրաժեշտ կլինի դիմել որակավորված հաշվապահի օգնությանը, ինչը ենթադրում է նոր ծախսեր: Պալատի ղեկավարի ասելով՝ այս պայմաններում գրեթե անհնար է դառնում անվճար իրավաբանական օգնության տրամադրումը։ "Նոր հարկային բեռը կընկնի շարքային քաղաքացու ուսերին, քանի որ եթե նա ԱԱՀ վճարող չէ, ապա ստիպված կլինի լրացուցիչ 20 տոկոս ԱԱՀ վճարել, իսկ եթե իրավաբանական ծառայության սսպառողը հանդիսանում իրավաբանական անձ, ապա նրա համար ծառայություններն ավելի մատչելի կդառնան, քանի որ, լինելով ԱԱՀ վճարող, վերջինս հնարավորություն կունենա օգտվել հարկային հաշվանցումից", - նշել է Սիմոն Բաբայանը:

Այս կապակցությամբ փաստաբաններն այսօր հայտարարել են, որ հրաժարվում են մասնակցել որևէ դատական գործընթացի, ինչպես նաև պետական կառույցների հետ կապված որևէ գործընթացի:

Հիշեցնենք, որ ՀՀ կառավարությունը նախատեսում է 2024 թվականի հոկտեմբերից վերանայել   շրջանառության հարկի համակարգը, իսկ 2025 թվականից նեղացնել միկրոձեռնարկատիրական համակարգի շահառուների շրջանակը ։ Ներկայումս շրջանառության հարկը (փոխարինում է ԱԱՀ-ին և շահութահարկին) վճարում են այն տնտեսվարող սուբյեկտները, որոնց տարեկան շրջանառությունը չի գերազանցում 115 մլն դրամը (2020 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանը վերադարձել է մինչև 115 մլն դրամ չհարկվող տարեկան շրջանառությանը) ։ Այս խումբը ներառում է ՓՄՁ ձեռնարկություններ, անհատ ձեռներեցներին և նոտարներին: Խոսքը, մասնավորապես, առևտրային գործունեության շրջանառության 5% - ի և արտադրական գործունեության շրջանառության 3,5% - ի վճարումների մասին է։ Իսկ այժմ Ֆինանսների նախարարությունն առաջարկում է կրկնապատկել հիմնական գործունեության տեսակների համար սահմանված շրջանառության հարկի դրույքաչափերը ՝ հնարավորություն ընձեռելով փաստաթղթավորված ծախսերի հաշվին նվազեցնել վճարման ենթակա հարկը: Ֆինանսների նախարարությունում կարծում են, որ դա կխթանի անցումը հարկման ընդհանուր համակարգին։

Օրենսդրական նախաձեռնությունը, այդ թվում, նախատեսում է փաստաբանական գործունեության հարկային բեռի զգալի բարձրացում, առաջարկելով շրջանառության հարկ սահմանել շահույթի 10 տոկոսի չափով արդեն 2024 թվականի հոկտեմբերից, եւ ներդնել հարկման ընդհանուր համակարգ, որը ներառում է 20 տոկոս ԱԱՀ եւ 18 տոկոս շահութահարկ՝ սկսած 2025 թվականի հունվարից։ < Ակնհայտ է, որ նախագծի ընդունման դեպքում կտրուկ կավելանա փաստաբանների հարկային բեռը, ինչը կհանգեցնի փաստաբանական ծառայությունների արժեքի զգալի աճի: Ի վերջո, քաղաքացիների այս խմբի համար ծախսերը ներդրումներ են գիտելիքների և ձեռք բերված փորձի մեջ: Հետո ինչ նվազեցման մասին կարող է խոսք լինել։ Ընդհակառակը, փոխարժեքի բարձրացումն անխուսափելիորեն կհանգեցնի իրավաբանական ծառայությունների թանկացման, առնվազն, 30-40% - ով ։ Արդյունքում՝ կկրճատվի իրավաբանական օգնության հասանելիությունը, հատկապես , միջին և ցածր եկամուտ ունեցող մարդկանց համար, ովքեր կփորձեն իրավաբանական օգնության չդիմել՝ առանց ծայրահեղ անհրաժեշտության, ինչպես դա անում են այսօր բժշկական ծառայությունների դեպքում>, - ավելի վաղ ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտարարել էր հարկային փորձագետ Տիգրան Քեյանը: -