Խոսնակ. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրում "Զանգեզուրի միջանցքի" մասին կետ չի կարող լինել

Արմինֆո. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրում "Զանգեզուրի միջանցքի" մասին որևէ կետ լինել չի կարող։ Այդ մասին հունվարի 15-ին լրագրողներին հայտարարել է Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը։

Նրա խոսքով ՝ Նախիջևանի հետ ցամաքային կապ հաստատելու Ադրբեջանի ցանկությունը հասկանալի է, և Հայաստանը պատրաստ է ոչ միայն բացել ճանապարհը, այլև դիտարկել տեղաշարժի պարզեցված կարգի հնարավորությունը: <Սակայն, ոչ մի արտատարածքային միջանցքի մասին խոսք լինել չի կարող։ Դա ամրագրված է Շառլ Միշելի ներկայությամբ Ադրբեջանի նախագահի հետ արդեն համաձայնեցված երեք հիմնական սկզբունքների մեջ։ Նախորդ տարվա հուլիսի 15-ին համապատասխան հայտարարություն է արվել։ Ինչ վերաբերում է Իրանի տարածքով Նախիջևան տանող ճանապարհին, ապա Հայաստանը պատրաստ է նույն պայմաններն առաջարկել Ադրբեջանին", -  ասել է Սիմոնյանը:

Նշելով, որ հայ - ադրբեջանական կարգավորման բանակցություններում հետընթաց չի նկատվում, խոսնակն ընդգծել է, որ կա քննարկվող պայմանագիր, որի կետերով կողմերը ներկայումս առաջ են շարժվում: Բանակցությունները, փաստաթղթերի փոխանակումը շարունակվում են, կան զարգացումներ, իսկ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի արձագանքը կարելի է զարմանքի դրսևորում անվանել, քանի որ հաճախ ադրբեջանական կողմի հռետորաբանությունը դուրս է գալիս այն խոսակցությունների, թեզերի և փաստաթղթերի շրջանակներից, որոնք կողմերը միմյանց փոխանցում են: Դա հաճախ անհասկանալի է լինում>, - ասել Է Սիմոնյանը։ Պատասխանելով այն հարցին, թե որն է բանակցությունների էությունը այն ֆոնին, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի վերջին հայտարարությունները հարվածի տակ են դնում խաղաղության գործընթացը, խոսնակն ասել է, որ բանակցություններն ընթանում են խաղաղության շուրջ: <Օրինակ, երբ խոսքը վերաբերում է զորքերի հետքաշմանը, խոսքը վերաբերում է հայելային հետքաշմանը: Բոլոր դրույթները վերաբերում են և Հայաստանին, և Ադրբեջանին", - ասել է նա ։

Պատասխանելով այն հարցին, թե այդ դեպքում ինչպես կարելի է գնահատել Բաքվի դիրքորոշումը, որը, ի տարբերություն Երեւանի, մինչ օրս չի ճանաչել Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը, խոսնակը հայտարարել է, որ "Ադրբեջանի նախագահն անձամբ բազմիցս հրապարակային հայտարարություններ է արել Հայաստանի տարածքային ամբողջականության մասին": <Երբ խոսքը վերաբերում է 29,8 հազ. քառ. կմ ՀՀ տարածքին, "այո, բառացի այդ թիվը չի նշվել, և մենք սպասում ենք, որ դա նույնպես տեղի կունենա",-ասել է նա, նշելով, որ պատճառները, թե ինչու ադրբեջանական կողմը ձեռնպահ է մնում այդ թիվը հնչեցնելուց, հենվում են հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատման եւ սահմանագծման գործընթացի վրա: Ի պատասխան այն ենթադրության, որ Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը ճանաչելու Ադրբեջանի դժկամությունը կապված է Երեւանի մասին Ալիեւի վերջին հայտարարության հետ, Սիմոնյանն ասել է, որ "հարեւան երկրի նախագահը հայելային կերպով կրկնում է այն, ինչ հայկական կողմն արել է վերջին տարիներին": "Չէ որ մենք անընդհատ ասում ենք, որ դրանք մեր պատմական տարածքներն են.մենք կարող ենք արձանագրել "հայելային հռետորաբանության" առկայությունը. Ալիևն ինչ-որ բանի մասին է խոսում, որպեսզի հակակշիռ ստեղծի այն նարատիվներին, որոնք մենք ձևավորել ենք 30 տարվա ընթացքում։ Մենք ասել ենք, որ Նախիջևանը Հայաստան է, մենք ասել ենք, որ Ղարաբաղը Հայաստան է, մենք ասել ենք, որ կհասնենք Բաքու, որտեղ թեյ կխմենք", - ասել է նա։

Հունվարի 13-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջին օրերին Բաքվից հնչող հայտարարությունները լրջագույն հարված է համարել խաղաղության գործընթացին: Նա հիշեցրել է, որ հայկական կողմը բազմիցս հայտարարել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղությունը, ինչպես նաև սահմանների դեմարկացիան և դելիմիտացիան պետք է հենվեն 1991թ.Ալմա-Աթայի հռչակագրի վրա: Նրա խոսքով ՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև այդ պայմանավորվածություններն արձանագրվել են և 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Պրահայի հանդիպման ժամանակ ՝ դրա արդյունքներով ընդունված քառակողմ հռչակագրով, և նույն ամսին Սոչիում կայացած հանդիպման ժամանակ, և հուլիսի 15-ին Բրյուսելում կայացած եռակողմ հանդիպման ժամանակ ։ Փաշինյանը պնդում է, որ Բաքվի վերջին բարձր մակարդակի հայտարարությունները ուղղակիորեն հակասում են այդ տրամաբանությանը և պայմանավորվածությանը:

Ավելի վաղ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հանդես էր եկել մի շարք կտրուկ հայտարարություններով: Մասնավորապես, Բաքուն պնդում է խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը ՝ շրջանցելով "երաշխավորի մեխանիզմը", որին ձգտում է հասնել Երեւանը ։ Իլհամ Ալիևը նաև հայտարարել է, որ ադրբեջանցի զինվորները "ոչ մի քայլ չեն շարժվի" 2021 թվականի մայիսին և 2022 թվականի սեպտեմբերին զբաղեցրած դիրքերից ։ Բացի այդ, Ադրբեջանի առաջնորդը սպառնացել է փակ պահել Հայաստանի հետ սահմանը ողջ երկայնքով, "եթե "Զանգեզուրի միջանցքը" չբացվի":