Arminfo.info



 Չորեքշաբթի, 15 Նոյեմբերի 2023 15:18
Նաիրա Բադալյան

Փախստականներ եւ քաղաքացիներ. Արցախի բնակիչներին կարգավիճակ տալու գործընթացի նրբությունների մասին

Փախստականներ եւ քաղաքացիներ. Արցախի բնակիչներին կարգավիճակ տալու գործընթացի նրբությունների մասին

Արմինֆո.Արցախից (Լեռնային Ղարաբաղից) բռնի տեղահանված անձանց "քաղաքացիական կարգավիճակի" խնդիրը, որոնց թիվը ճշտված տվյալներով կազմել է 105 հազար 577 մարդ, վերջին շրջանում չի լքում ամենաարդիական և հասարակայնությանը հուզող թեմաների ցանկը: Իրավագետ-փորձագետների քննարկումներն այն մասին, թե ինչու են Հայաստանի կապույտ անձնագիր ունեցող Արցախի Հանրապետության քաղաքացիների քաղաքացիական իրավունքները, իրականում, իրավական տեսանկյունից սահմանափակված, չեն հանդարտվում:

Չէ որ, ինչպես հայտնի է, ՀՀ կառավարության որոշմամբ Արցախի մեր հայրենակիցներին տրվել է փախստականի կարգավիճակին հավասարեցված ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ, ինչպես նաև առաջարկվել է դիմել հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու համար։ Կառավարության այդ որոշման պատճառներն ու շարժառիթները հասկանալ` ԱրմԻնֆո-ի թղթակցին օգնել է Հայաստանի ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության պետ Արմեն Ղազարյանը: Գործակալության հետ հարցազրույցում նա մեկնաբանել է ինչպես մեկնարկած գործընթացի վերաբերյալ արցախցիների մտավախությունները, այնպես էլ իրավագետների կարծիքները:

- Պարոն Ղազարյան, հոկտեմբերի 26-ին կառավարությունը որոշում ընդունեց այն մասին, որ Հայաստանը ժամանակավոր պաշտպանության տակ է վերցնում այն անձանց, ովքեր գտնվում են Հայաստանում կամ նրա սահմաններից դուրս, որոնց վերջին հաշվառման հասցեն եղել է Լեռնային Ղարաբաղը, կամ նրանք փաստացի բնակվել են այնտեղ և գրանցվել են Հայաստանի միգրացիոն մարմիններում՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ից հետո։ Ինքը ՝ արդարադատության նախարարը, հայտարարել է, որ օրենքի ուժով պաշտպանության տակ վերցված անձինք ստանում են փախստականի կարգավիճակ և փախստականների համար միջազգային իրավունքով երաշխավորված իրավունքներ: Շատերի մոտ հարց է առաջացել, իսկ ինչ՞ու ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ հավասարեցված փախստականի կարգավիճակին, այլ ոչ թե ուղղակիորեն փախստականի կարգավիճակ։

- Ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակը տրվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից՝ մարդկանց զանգվածային ներհոսքի դեպքում՝ օտարերկրյա քաղաքացիների կամ քաղաքացիություն չունեցող անձանց խմբերին, որոնք հարկադրված լքել են պետության տարածքը համապատասխան իրենց քաղաքացիության կամ նախկին մշտական բնակության վայրի՝ համատարած բռնության, արտաքին ագրեսիայի, ներքին կոնֆլիկտների, մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումների կամ հասարակական կարգը խախտող այլ լուրջ իրադարձությունների հետեւանքով:

Այս պրակտիկան լայնորեն կիրառվում է աբողջ աշխարհում և մեր օրենսդրության տրամաբանության շրջանակներում այն հանդիսանում է միջազգային պաշտպանության կիրառման և փախստականի կարգավիճակի ճանաչման հավաքական իրավական գործիք: Եվ քանի որ մենք Արցախի պարագայում ունեցել ենք հենց այսպիսի իրավիճակ՝ կոլեկտիվ հարկադրված տեղաշարժ, այն է ՝ մարդկանց զանգվածային ներհոսք, որոշում է կայացվել ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ տալու մասին։ Հակառակ դեպքում, մեր հայրենակիցները ստիպված կլինեին անհատական կարգով դիմել փախստականի կարգավիճակ ստանալու և ապաստան տրամադրելու համար։ Դա կարող է բավականին երկար ժամանակ իրավական անորոշություն առաջացնել:

Կառավարության որոշման շրջանակներում ժամանակավոր պաշտպանության տակ վերցված անձանց կտրամադրվի ժամանակավոր պաշտպանության տակ վերցնելու վկայական: Այն նաև հիմք կհանդիսանա, որպեսզի փախստականները կարողանան լիարժեք օգտվել օրենքով սահմանված իրենց իրավունքներից և պարտականություններից։

Ընդ որում, Հայաստանի Հանրապետությունից դուրս գալու համար նախատեսված փաստաթուղթ կշարունակեն մնալ "070" ծածկագրով  կապույտ անձնագրերը, որոնք ժամանակին տրվել են Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչներին որպես travel document [ճամփորդական փաստաթուղթ]:

- 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո օկուպացված Շուշիի և Հադրութի բնակիչները Հայաստանի կառավարությունից պահանջում էին իրենց տալ փախստականի կարգավիճակ, որպեսզի կարողանան պաշտպանել իրենց իրավունքները։ Այն ժամանակ նրանց մերժեցին, հիմնավորելով, որ այդ կարգավիճակն իրենց նկատմամբ կիրառելի չէ ։ Այսօր, ինչպես հասկանում եմ, նրանք նույնպես գտնվում են Հայաստանի Հանրապետության ժամանակավոր պաշտպանության ներքո։ Ի՞նչ է փոխվել:

- Այն ժամանակ դա պայմանավորված էր 1951 թվականի Ժնևի կոնվենցիայի 1-ին հոդվածի E կետի դրույթներով, որն ասում է, որ փաստաթղթի դրույթները չեն տարածվում "այն անձանց վրա, որոնց համար երկրի իրավասու իշխանությունները, որտեղ նրանք բնակվում են, ճանաչում են այդ երկրի քաղաքացիության հետ կապված իրավունքներն ու պարտականությունները":

Մի շարք պատճառներով մենք ներկայումս ունենք մի իրավիճակ, որն արմատապես տարբերվում է 2020 թվին եղածից։ Նախ, մարդկանց զանգվածային ներհոսքի այս փաստը։ Իհարկե, 44-օրյա պատերազմից հետո ևս արձանագրվել է բռնի տեղահանվածների ելք, որին, սակայն, հաջորդեց վերադարձողների հետադարձ հոսքը դեպի Ստեփանակերտ և Լեռնային Ղարաբաղի այլ բնակավայրեր, որոնք չէին անցել Ադրբեջանի վերահսկողության տակ: Բացի այդ, հստակ պատկերացում կար, թե ուր կարող են վերադառնալ տեղահանվածները, այսինքն, նրանց վերադարձի հնարավորությունն իրատեսական էր։ Իսկ այսօր այդ հնարավորությունը, համենայն դեպս, կարճաժամկետ հեռանկարում իրատեսական չէ։ Ուստի, տվյալ պայմաններում Կոնվենցիայի դրույթները կիրառելի են նաև քաղաքացիների այդ խմբի նկատմամբ:

- Ռազմական գործողություններն սկսվելուց տաս օր անց, հակամարտության 30 տարվա ընթացքում առաջին անգամ և Բաքվի հրավերով, ՄԱԿ-ի առաքելությունն այցելեց Լեռնային Ղարաբաղ: Առաքելությունը տարածաշրջան ժամանեց հոկտեմբերի 1-ին, որտեղ արդեն, փաստորեն, տեղացի հայ բնակիչներ չէին մնացել։ Եվ, ամփոփելով Ադրբեջանում ՄԱԿ - ի մշտական համակարգողի ղեկավարությամբ անցկացված մեկօրյա այցի արդյունքները, առաքելությունը նշել է, որ ոչ տեղի բնակչության շրջանում հարցվածներից (թվերը վերցվել են, ինչպես ասում են, "առաստաղից" ՝ 50-1000 հայ), ոչ էլ իրենց, այսպես կոչված, "զրուցակիցներից" նրանք, իբր, վերջին հրադադարի կնքումից հետո խաղաղ բնակիչների նկատմամբ բռնություն գործադրելու մասին որևէ հաղորդում չեն լսել։ Իբր, չեն հայտնաբերվել նաև քաղաքացիական և գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների վնասվածքներ կամ ավերածություններ, թեև Ստեփանակերտից ստացված կադրերը միանգամայն հակառակի մասին են խոսում: Արդյո՞ք այդ հորինվածքը չի կարող լինել հիմք, որպեսզի միջազգային կազմակերպությունները և հենց նույն ՄԱԿ-ը մերժեն արցախցիների փախստականի կարգավիճակի ճանաչումը:

- Համապատասխան բոլոր միջազգային կազմակերպությունները, հենց նույն ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը, համաձայնել են, որ Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանվածները կարող են ճանաչվել որպես փախստական: Քաղաքացիների զանգվածային վերաբնակեցման օրերին ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատար Ֆիլիպ Գրանդին անձնապես արձանագրել է "refugee situation": (Հիշեցնենք, որ սեպտեմբերի 30-ին Ֆիլիպո Գրանդին հայտարարեց, որ Ղարաբաղից Հայաստան է ժամանել արդեն ավելի քան 100 հազար փախստական, և կոչ արեց միջազգային հանրությանը շտապ աջակցություն ցուցաբերել փախստականներին և նրանց ընդունող կողմերին - խմբ.):

- Պարոն Ղազարյան, Դուք ասացիք, որ փախստականի կարգավիճակ ունեցող արցախցիների կապույտ անձնագրերը մնում են որպես ճամփորդական փաստաթուղթ: Մինչդեռ, միջազգային իրավունքի որոշ փորձագետներ կարծում են, որ Հայաստանի Հանրապետության կապույտ անձնագրերով արցախցիները, որոնք որոշել են օգտվել փախստականի կարգավիճակից երկրի սահմաններից դուրս, կարող են խնդիրների բախվել: Չէ որ կապույտ անձնագրի հիման վրա իր երկիր մուտք գործելու թույլտվություն տված օտար պետությունը դրա տիրոջը կդիտարկի որպես Հայաստանի Հանրապետության լիարժեք քաղաքացի։ Արտերկրում հաշվի չեն առնելու այն հանգամանքը, որ "070" կոդով անձնագրերը Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչներին տրվել են բացառապես որպես ճամփորդական փաստաթուղթ։ Իսկ դա նշանակում է, որ այդ մարդիկ չեն կարողանա իրացնել փախստականների համար օրենսդրությամբ և միջազգային կոնվենցիաներով նախատեսված իրավունքների ողջ ծավալը։ Արդյո՞ք դա այդպես է:

- Ես կփորձեմ ցրել այդ թյուրըմբռնումը։ Տեսեք, մենք ունենք պետություն, որտեղ անձին վտանգ է սպառնում։ Կա երկրորդ երկիր, որը դարձել է առաջին անվտանգ երկիրը, որտեղ տվյալ անձը ստացել է պաշտպանություն։ Տեղափոխվելով երրորդ երկիր և այնտեղ նույնպես միջնորդելով  պաշտպանություն ստանալ, վերջինս, ուսումնասիրելով նախապատմությունը, կհայտարարի, որ անձն արդեն պաշտպանություն է ստացել երկրորդ երկրում, ինչը նշանակում է, որ ներկա երկրում գտնվելը և պաշտպանություն որոնելը ոչ այլ ինչ է, քան՝ սխալ: Արդյունքում՝ նրան կվերադարձնեն այն երկիր, որտեղ նա գտնվում էր անվտանգության մեջ։

- Այսինքն ՝ այս տրամաբանության շրջանակում ստացվում է, որ ապաստան փնտրելու նպատակով Հայաստանից արցախցիների արտասահման զանգվածային արտահոսքի մասին առանձնապես մտահոգվելու առիթ չի՞ լինի:

- Միանգամայն ճիշտ է։ Նույնիսկ, եթե վերցնենք հենց Հայաստանի քաղաքացիներին, այլ ոչ թե Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանվածներին, ապա այլ պետության պաշտպանության համար դիմելիս անձը պարտավոր է ներկայացնել իր քաղաքացիության երկրում որոշակի ռասայական, կրոնական, ազգային, սոցիալական խմբի պատկանելու կամ քաղաքական համոզմունքների համար հետապնդման ենթարկվելու հիմնավոր մտավախություններ: Եթե՝ ոչ, ապա տվյալ տեղաշարժը կդիտարկվի ոչ թե որպես պաշտպանության որոնում, այլ երկրորդային միգրացիոն տեղաշարժ, և նրան պետք է վերադարձնեն այն երկիրը, որտեղից նա արտագաղթել է։

Ընդ որում, իհարկե, երրորդ երկիրն իրավունք ունի ինքնուրույն որոշել՝ հավանություն տալ ապաստանի խնդրագրին, թե՝ ոչ։ Չի բացառվում, որ նման դեպքեր կարող են լինել, բայց, ինչպես վերջերս մեզ հաղորդել են եվրոպական գործընկերները ՀՀ-ԵՄ հետընդունման հարցերի համատեղ կոմիտեի նիստում, Հայաստանից փախստականի կարգավիճակ տրամադրելու և ապաստան ստանալու տարեկան շուրջ 2 հազար դիմումների 96% - ը մերժում է ստանում։

- Եթե դեմ չեք, վերադառնանք կապույտ անձնագրերին... Կառավարությունն արցախցիներին առաջարկել է ՀՀ քաղաքացիություն ստանալ: Հասարակայնությունը հարցնում է. միթե՞  կապույտ անձնագրի առկայությունն արդեն դե-յուրե չի նշանակում ՀՀ քաղաքացիություն։ Իսկ իրավագետները հետաքրքրվում են՝ եթե ոչ, ապա ի՞նչ հիմքով են այդ փաստաթղթերը տրամադրվել Արխացի բնակիչներին։ Ինչպես ԱրմԻնֆո-ի հետ զրույցում հայտարարել են նրանցից շատերը, Արցախի Հանրապետության բնակիչների կողմից ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերելու վերաբերյալ ոչ մի նորմատիվ իրավական ակտ չի ընդունվել. անձնագրերն, իբր, տրվել են 1991թ. Հայաստանի Հանրապետության և ԼՂՀ այն ժամանակվա ներքին գործերի նախարարների միջև բանավոր համաձայնության հիման վրա:

- Կրկնեմ։ Կապույտ անձնագրերը Հայաստանի կողմից տրամադրվել են Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությանը որպես ճամփորդական փաստաթուղթ, այլ ոչ թե՝ քաղաքացիություն հավաստող վկայական: Համապատասխան դիրքորոշում ՀՀ կառավարությունը ներկայացրել է նաև ՄԻԵԴ ՝ "Չիրագովն ընդդեմ Հայաստանի" գործի շրջանակում, որի վերաբերյալ վճիռը դատարանը կայացրել է 2007 թվականին: Եվ ՄԻԵԴ-ը որոշում կայացնելիս հղում է կատարել Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի միջև 1999 թվականի փետրվարի 24-ի համապատասխան համաձայնագրին: Այսինքն, համաձայնությունը բանավոր չէ, և այն կա փաստաթղթի տեսքով։

- Որոշ փորձագետներ կարծում են, որ կապույտ անձնագրում գրանցման մասին կնիքի առկայությունը կարող էր "լիարժեք" դարձնել "070" կոդով անձնագիրը, եւ քաղաքացիության եւ նոր փաստաթղթի տրամադրման գործընթացի համար լրացուցիչ ծախսերի անհրաժեշտություն չէր լինի:

- Իսկ ի՞նչ իրավական հիմքով կարող է պետությունը մարդուն դարձնել ՀՀ քաղաքացի: Դա չի կարելի անել ՝ փոխելով նրա անձնագրի գրանցման մասին կնիքը։ Չէ որ Հայաստանի քաղաքացիություն ձեռք են բերում, առաջին հերթին, քաղաքացիության ճանաչման հիմքով։ Մասնավորապես, 1995 թվականին ընդունված "ՀՀ քաղաքացիության մասին" օրենքի համաձայն, ՀՀ քաղաքացի են ճանաչվում ՀԽՍՀ այն բնակիչները, ովքեր մշտապես բնակվում են նրա տարածքում և ունեն ԽՍՀՄ անձնագրեր: Ակնհայտ է, որ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությունը չի համապատասխանում այդ կատեգորիային։

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի է ճանաչվում նաև այն երեխան, անկախ ծննդյան վայրից, որի ծնողները նրա ծննդյան պահին հանդիսացել են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ:

ՀՀ քաղաքացիություն են ընդունում նաև քաղաքացիություն շնորհելու մասին Հանրապետության նախագահի հրամանագրին համապատասխան: Այս համատեքստում, իրավական տեսանկյունից, Արցախի Հանրապետության բնակիչներին Հայաստանի քաղաքացիության տրամադրումն առանց սույն պահանջների պահպանման հնարավոր չի թվում:

- Այդ դեպքում ծագում է հիմնավոր հարց՝ գոնե ինձ համար. եթե այդ որոշման հեղինակները ինչ-ինչ պատճառներով այդ պահին ձեռնպահ են մնացել արցախցիներին ՀՀ քաղաքացու "լիարժեք" անձնագիր տրամադրելուց, ապա ինչու չի կայացվել ՀՀ հատուկ անձնագիր տրամադրելու մասին որոշում, որը տրվում է  հայկական ծագումով օտարերկրացիներին, ինչպես նաև երկրում տնտեսական կամ մշակութային գործունեություն ծավալող այլ օտարերկրյա անձանց եւ թույլ է տալիս ազատ մուտք գործել ՀՀ տարածք և ապրել առանց մուտքի վիզայի: Հատուկ կացության կարգավիճակ ունեցող այդ անձինք ունեն ՀՀ քաղաքացիներին հավասար իրավունքներ և պարտականություններ, բացառությամբ ընտրություններին մասնակցելու իրավունքի և հողի սեփականության իրավունքի:

- Չեմ կարող իմանալ։

- Ձեր նշած 105,577 բռնի տեղահանվածներից քանի՞սն են արդեն դիմել ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար, հաշվի առնելով, որ գործընթացը մեկնարկել է միայն նոյեմբերի 6-ին:

- Առաջին շաբաթվա ընթացքում քաղաքացիություն ստանալու համար դիմել է մի քանի տասնյակ մարդ, հարյուրի դեռ չի հասնում։ Իսկ ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակ տրամադրելու մասին փաստաթուղթ ստացել է ավելի քան 250 բռնի տեղահանված։

- Ըստ երևույթին, Արցախից բռնի տեղահանվածներն այսօր կանգնած են երկընտրանքի առաջ. որն ընտրել ՝ փախստականի կարգավիճակ, թե՞ քաղաքացիություն: Ի՞նչ կտա դա նրանց, և ինչի՞ց նրանք կարող են զրկվել։

- Իրավունքների առումով փախստականները ձեռք են բերում գրեթե նույն իրավունքները, ինչ երկրի քաղաքացիները, բացառությամբ քաղաքական իրավունքների, այսինքն, ընտրելու և ընտրվելու, պետական պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքի: Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին, իհարկե, նրանք կարող են մասնակցել՝ տվյալ համայնքում մեկ տարվա հաշվառման առկայության դեպքում։ Նրանք նաեւ չեն ծառայում բանակում։

Կարգավիճակը նրանց տալիս է նաև փախստականների համար նախատեսված սոցիալական աջակցությունից օգտվելու օրինական հնարավորություն, այդ թվում ՝ կենսաթոշակ ստանալու իրավունք և այլն:

Միեւնույն ժամանակ, նշեմ, որ շատ բան կախված է նաև աջակցության ծրագրի համապատասխան "դիզայնից", չէ որ ՀՀ իշխանությունների կողմից մշակվող և իրականացվող այդ բնույթի շատ ծրագրեր նախատեսված են բռնի տեղահանվածների համար՝ անկախ կարգավիճակից: Անգամ վերաբնակիչների կողմից ՀՀ քաղաքացիություն ստանալուց հետո նրանք շարունակում են մնալ տվյալ մարդասիրական ծրագրերի շահառուներ։

ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերելը նրանց հնարավորություն է տալիս օգտվել երկրի սահմանադրությամբ նախատեսված բոլոր "էքսկլյուզիվ" իրավունքներից և ազատություններից:

Ընդ որում, ինչը կարևոր է, գույքային իրավունքները մարդու իրավունքների անբաժանելի մասն են, և դրանք որևէ կերպ կապված չեն քաղաքացիության կամ կարգավիճակի առկայության հետ: Ամեն դեպքում, նրանք հնարավորություն կունենան դիմել միջազգային դատարաններ և տրիբունալներ և փոխհատուցում պահանջել կորցրած տան և գույքի դիմաց:

- Մինչդեռ, արցախցիների շրջանում մտավախություն կա այն առնչությամբ, որ փախստականի կարգավիճակ ունեցող անձանց կարող են վերադարձնել Արցախ, եթե փախստականների խմբի ծագման երկրում իրավիճակի կարգավորման "հիմնավոր" նախադրյալներ առաջանան, կամ վերանան այն հանգամանքները, որոնց պատճառով նրանք ճանաչվել են փախստական: Կան նաև այնպիսիք, ովքեր կարծում են, որ ՀՀ քաղաքացիությունն ապագայում խոչընդոտ է դառնալու որպես քաղաքական իրավունքների կրողներ Արցախ վերադառնալու համար։ Դա կարող է նաև խաչ քաշել Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման հույսերի վրա։

- Միջազգային բոլոր փաստաթղթերում վերադարձի իրավունքի իրացումը ենթադրում է, առնվազն, երեք պայմանի առկայություն.  կամավորություն, անվտանգություն և արժանապատվություն: Իսկ նրանց, ովքեր կարծում են, թե, ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն, Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությունը դրանով իսկ հրաժարվում է Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ իր իրավունքներից, խորհուրդ եմ տալիս ուսումնասիրել Բոսնիայի օրինակը։

ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Геворг
Добрый день я из Арцаха . скажу чесно вы все только говорите что памагаитье но не чего не делаете . хотите знать я скажу мои номер 37495396754
Ира Григорян
Мы с сестрой приехали в Арцах 2018году ,купили квартиру, получили паспорта в Ереване ,прописались в г.Степанакерте в своей квартире и жили до 26 сентября 2023года,т.е. до вынужденного переселения. Теперь мы 2 месяца ходим по инстанция и не можем получить статус беженца. Можно ли с вами очно встретиться и можете ли вы нам помочь Все документы при нас. Мы оказались в очень тяжелой ситуации. Тел.37443219750. Спасибо.

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Նորություններ
Հիմնադրվել է Հայաստանում առաջին մյուսլի արտադրող ընկերությունըՀիմնադրվել է Հայաստանում առաջին մյուսլի արտադրող ընկերությունը
Արթուր Հովհաննիսյան. Եկեղեցին ունի տարածքներ, որոնք կարող են օգտագործվել պետության տարբեր կարիքների համարԱրթուր Հովհաննիսյան. Եկեղեցին ունի տարածքներ, որոնք կարող են օգտագործվել պետության տարբեր կարիքների համար
Բագրատ Սրբազան․Բոլոր այն սպառնալիքները, որոնք կարող են վնասել  հայ-իրանական հարաբերությունները, պետք է չեզոքացվենԲագրատ Սրբազան․Բոլոր այն սպառնալիքները, որոնք կարող են վնասել հայ-իրանական հարաբերությունները, պետք է չեզոքացվեն
Սեյրան Օհանյան. Հայաստանի կառավարությանն անվստահություն հայտնելու գործընթացը կախված է Սեյրան Օհանյան. Հայաստանի կառավարությանն անվստահություն հայտնելու գործընթացը կախված է "Տավուշը հանուն հայրենիքի" շարժման արդյունքից
Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի ռեկտոր է դարձել Վարդան ԱզատյանըՀայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի ռեկտոր է դարձել Վարդան Ազատյանը
Գառնիկ Դանիելյան. Կիրանցում մարդիկ ահաբեկման են ենթարկվում իշխանությունների կողմիցԳառնիկ Դանիելյան. Կիրանցում մարդիկ ահաբեկման են ենթարկվում իշխանությունների կողմից
ԱԳ փոխնախարար. Իրանն ուղղակիորեն պաշտպանում է Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունըԱԳ փոխնախարար. Իրանն ուղղակիորեն պաշտպանում է Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը
Էմանուել Մակրոն. Շառլ Ազնավուրը երգում էր մեր թախիծն ու երազանքներըԷմանուել Մակրոն. Շառլ Ազնավուրը երգում էր մեր թախիծն ու երազանքները
Բլինքեն. Միացյալ Նահանգները դիտարկում է աջակցության վերաբերյալ Հայաստանի մի շարք հարցումներԲլինքեն. Միացյալ Նահանգները դիտարկում է աջակցության վերաբերյալ Հայաստանի մի շարք հարցումներ
Փարիզում տեղի է ունեցել Շառլ Ազնավուրի անվան պուրակի բացումըՓարիզում տեղի է ունեցել Շառլ Ազնավուրի անվան պուրակի բացումը
Ամերիկայի հայկական համագումարը Կոնգրեսին կոչ է արել օգնել արցախցիների վերադարձի հիմնարար իրավունքի ապահովմանըԱմերիկայի հայկական համագումարը Կոնգրեսին կոչ է արել օգնել արցախցիների վերադարձի հիմնարար իրավունքի ապահովմանը
"Տավուշը հանուն հայրենիքի" շարժում. Հայաստանի ու հայ ժողովրդի անվերջ ստորացման այս շղթան շուտով կտրվելու է
Նման հայտարարություններ կարող են անել միայն պատմությունից միանգամայն հեռու մարդիկ. փորձագետը ՝ Փաշինյանի՝ իրեն Պապ թագավորի հետ համեմատելու մասինՆման հայտարարություններ կարող են անել միայն պատմությունից միանգամայն հեռու մարդիկ. փորձագետը ՝ Փաշինյանի՝ իրեն Պապ թագավորի հետ համեմատելու մասին
Պապ թագավորի ռեինկառնատորը չի համարձակվել քննադատության խոսք ասել Ադրբեջանի և Թուրքիայի հասցեին. փորձագետը՝ Փաշինյանի հայտարարությունների մասինՊապ թագավորի ռեինկառնատորը չի համարձակվել քննադատության խոսք ասել Ադրբեջանի և Թուրքիայի հասցեին. փորձագետը՝ Փաշինյանի հայտարարությունների մասին
Արքեպիսկոպոսը՝ Փաշինյանի մասին. պատահական ծնված մարդիկ չեն կարող պետականության կրողներ լինելԱրքեպիսկոպոսը՝ Փաշինյանի մասին. պատահական ծնված մարդիկ չեն կարող պետականության կրողներ լինել
Ակբա բանկը կաջակցի ՓՄՁ-ներին զարգանալ Եվրոպայի և Ասիայի շուկաներումԱկբա բանկը կաջակցի ՓՄՁ-ներին զարգանալ Եվրոպայի և Ասիայի շուկաներում
"Տավուշը հանուն հայրենիքի" շարժման առաջնորդը մտադիր է հանդիպել Հայաստանի նախկին նախագահների հետ
Տնտեսագետ. Տնտեսագետ. "Տավուշը հանուն հայրենիքի" շարժման օրակարգը պետք է ներառի նաեւ սոցիալ-տնտեսական հարցեր
ՀՀ ԱԳ նախարար. քննարկվում են հարցեր, որոնք ավելի նշանակալից կդառնան, քան սահմանված է ՀԸԳՀ-ի դրույթներովՀՀ ԱԳ նախարար. քննարկվում են հարցեր, որոնք ավելի նշանակալից կդառնան, քան սահմանված է ՀԸԳՀ-ի դրույթներով
Քաղաքագետը՝ կառավարող ուժի պատգամավորին․ Ձեր կառավարությանը ոչ ոք չէր խնդրել Արցախը հանձնել Ադրբեջանին և նրա ժողովրդին զրկել տներից, աշխատանքից ու հայրենիքիցՔաղաքագետը՝ կառավարող ուժի պատգամավորին․ Ձեր կառավարությանը ոչ ոք չէր խնդրել Արցախը հանձնել Ադրբեջանին և նրա ժողովրդին զրկել տներից, աշխատանքից ու հայրենիքից
Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը մասնակցել է Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը մասնակցել է "Խաղաղության կորպուսի" կամավորների 29-րդ խմբի երդման արարողությանը
ՀՀ վարչապետ. Ես՝ անձամբ, գիտեմ մեր դեմ պատերազմի նախապատրաստմանը ՀԱՊԿ, առնվազն, երկու պետությունների մասնակցության մասինՀՀ վարչապետ. Ես՝ անձամբ, գիտեմ մեր դեմ պատերազմի նախապատրաստմանը ՀԱՊԿ, առնվազն, երկու պետությունների մասնակցության մասին
Նախարար. սկսվել է Կիրանց գյուղ տանող նոր ճանապարհների շինարարությունըՆախարար. սկսվել է Կիրանց գյուղ տանող նոր ճանապարհների շինարարությունը
ԱրարատԲանկը վաղաժամկետ ավարտել է պարտատոմսերի տեղաբաշխումը  ԱրարատԲանկը վաղաժամկետ ավարտել է պարտատոմսերի տեղաբաշխումը  
Արարատի նախկին մարզպետից պահանջում են բռնագանձել գումար և 46 անշարժ գույքԱրարատի նախկին մարզպետից պահանջում են բռնագանձել գումար և 46 անշարժ գույք
«Ջոկոնդայի կյանքից մի քանի դրվագ» են ներկայացրել հայ դիզայներները՝ «Փարաջանովը և նորաձևությունը» ցուցահանդեսի շրջանակում«Ջոկոնդայի կյանքից մի քանի դրվագ» են ներկայացրել հայ դիզայներները՝ «Փարաջանովը և նորաձևությունը» ցուցահանդեսի շրջանակում
Գլխավոր դատախազությունը պահանջում է ՊՆ նախկին ղեկավար Վիգեն Սարգսյանից բռնագանձել ԱՄՆ Մասաչուսեթսում գտնվող բնակելի տարածքըԳլխավոր դատախազությունը պահանջում է ՊՆ նախկին ղեկավար Վիգեն Սարգսյանից բռնագանձել ԱՄՆ Մասաչուսեթսում գտնվող բնակելի տարածքը
Իրանի գերագույն առաջնորդը ՀՀ վարչապետի հետ հանդիպմանը նշել է Երևանի և Թեհրանի միջև ռազմավարական հարաբերությունների հակառակորդների առկայությունըԻրանի գերագույն առաջնորդը ՀՀ վարչապետի հետ հանդիպմանը նշել է Երևանի և Թեհրանի միջև ռազմավարական հարաբերությունների հակառակորդների առկայությունը
Իրանի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատարը վստահեցրել է, որ Փաշինյանի և Ռայիսիի նախանշած ծրագրերը կրելու են շարունակական բնույթԻրանի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատարը վստահեցրել է, որ Փաշինյանի և Ռայիսիի նախանշած ծրագրերը կրելու են շարունակական բնույթ
Նորվեգիան, Իռլանդիան և Իսպանիան հայտարարել են Պաղեստինյան պետության ճանաչման մասինՆորվեգիան, Իռլանդիան և Իսպանիան հայտարարել են Պաղեստինյան պետության ճանաչման մասին
ՆԱՏՕ-ի օպերացիաների պլանավորման փորձագետները հրահանգավորել են հայ զինվորականներինՆԱՏՕ-ի օպերացիաների պլանավորման փորձագետները հրահանգավորել են հայ զինվորականներին
Զախարովան՝ Սիմոնյանին. Ինչու՞ նրանք, ում սկսում են կերակրել արևմտյանները, բառացիորեն սատանայանում ենԶախարովան՝ Սիմոնյանին. Ինչու՞ նրանք, ում սկսում են կերակրել արևմտյանները, բառացիորեն սատանայանում են
ՀՀ ԱԺ նախագահ. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկխոսությունը շարունակվում է՝   պետությունների տարածքային ամբողջականության հարցի շուրջՀՀ ԱԺ նախագահ. Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկխոսությունը շարունակվում է՝  պետությունների տարածքային ամբողջականության հարցի շուրջ
Պոետի խոսքը միշտ ապրում է և կապրի. Ազնավուրը 100 տարեկան էՊոետի խոսքը միշտ ապրում է և կապրի. Ազնավուրը 100 տարեկան է
Չափագիտության ազգային ինստիտուտՉափագիտության ազգային ինստիտուտ" ՓԲԸ նախկին ղեկավարները մեղադրվում են իրացման եւ փաստաթղթեր կեղծելու համար
Իրանագետ. Իրանի նախագահի մահը չի կարող սասանել այդ երկրի դիրքերը՝ որպես տարածաշրջանային գերտերությունԻրանագետ. Իրանի նախագահի մահը չի կարող սասանել այդ երկրի դիրքերը՝ որպես տարածաշրջանային գերտերություն
Ադրբեջանի իշխանությունները շարունակում են ոչնչացնել արցախահայերի ունեցվածքըԱդրբեջանի իշխանությունները շարունակում են ոչնչացնել արցախահայերի ունեցվածքը
Կառավարող խմբակցության պատգամավորը՝ ընդդիմությանը. Եթե չափներդ չճանաչեք, մենք ձեզ հետ այլ գործիքներով կխոսենքԿառավարող խմբակցության պատգամավորը՝ ընդդիմությանը. Եթե չափներդ չճանաչեք, մենք ձեզ հետ այլ գործիքներով կխոսենք
Հայ առաքելական եկեղեցուն հարկելու առաջարկը եկեղեցու նկատմամբ քաղաքական ճնշման փորձ է. Դավիթ ԱնանյանՀայ առաքելական եկեղեցուն հարկելու առաջարկը եկեղեցու նկատմամբ քաղաքական ճնշման փորձ է. Դավիթ Անանյան
ANCA-ն կոչ է արել Սենատին ճնշում գործադրել Բայդենի վարչակազմի նկատմամբ՝ Ադրբեջանին ԱՄՆ ռազմական օգնությունը դադարեցնելու և արցախցի փախստականներին աջակցելու համար 200 մլն դոլար հատկացնելու նպատակովANCA-ն կոչ է արել Սենատին ճնշում գործադրել Բայդենի վարչակազմի նկատմամբ՝ Ադրբեջանին ԱՄՆ ռազմական օգնությունը դադարեցնելու և արցախցի փախստականներին աջակցելու համար 200 մլն դոլար հատկացնելու նպատակով
Արման Թաթոյան. Իշխանությունն արդեն անթաքույց հետապնդում է ՀԱԵ-ինԱրման Թաթոյան. Իշխանությունն արդեն անթաքույց հետապնդում է ՀԱԵ-ին
Հայաստանի վարչապետը կմասնակցի Իրանի նախագահի մահվան կապակցությամբ սգո արարողություններինՀայաստանի վարչապետը կմասնակցի Իրանի նախագահի մահվան կապակցությամբ սգո արարողություններին
ԱՄՆ-ը պատրաստ է շարունակել ակտիվ համագործակցությունը Հայաստանի հետ և ընդլայնել օրակարգը. պետքարտուղարի փոխտեղակալԱՄՆ-ը պատրաստ է շարունակել ակտիվ համագործակցությունը Հայաստանի հետ և ընդլայնել օրակարգը. պետքարտուղարի փոխտեղակալ
Ինչու Եկեղեցին հարկային դաշտում չէ, հարկ չի վճարում․ խոսնակը սպառնացել է ՀԱԵ-ինԻնչու Եկեղեցին հարկային դաշտում չէ, հարկ չի վճարում․ խոսնակը սպառնացել է ՀԱԵ-ին
Ծառատունկի արդյունքները՝ Իմ Անտառ Հայաստանի հետ․ Մի Դրամի ՈւժըԾառատունկի արդյունքները՝ Իմ Անտառ Հայաստանի հետ․ Մի Դրամի Ուժը
Հանել Հանել "Իսկանդերին" առնչվող իրավիճակի մասին Փաշինյանին սխալ զեկուցած ոչ կոմպետենտ գեներալի ուսադիրները. առաջարկել է Սամվել Բաբայանը
Հայաստանի ներկայիս ղեկավարների հրաժարականի օրը հեռու չէ. արքեպիսկոպոսՀայաստանի ներկայիս ղեկավարների հրաժարականի օրը հեռու չէ. արքեպիսկոպոս
Քո տունը Հայաստանում է․ Ամերիաբանկն առաջարկում է հիփոթեքային վարկեր Սփյուռքի համարՔո տունը Հայաստանում է․ Ամերիաբանկն առաջարկում է հիփոթեքային վարկեր Սփյուռքի համար
Պատերազմ չի լինելու։ Կլինեն բանակցություններ։ Եթե Մեղրիի ճանապարհն այդքան կարևոր է աշխարհի համար, եկեք այդ ճանապարհը կառուցենք և տանք. Սամվել ԲաբայանՊատերազմ չի լինելու։ Կլինեն բանակցություններ։ Եթե Մեղրիի ճանապարհն այդքան կարևոր է աշխարհի համար, եկեք այդ ճանապարհը կառուցենք և տանք. Սամվել Բաբայան
Վարդան Օսկանյան. Նման պայմաններում Ադրբեջանի հետ խաղաղության հաամաձայնագրի ստորագրումը Հայաստանը կվերածվի ավտորիտար ոստիկանապետությանՎարդան Օսկանյան. Նման պայմաններում Ադրբեջանի հետ խաղաղության հաամաձայնագրի ստորագրումը Հայաստանը կվերածվի ավտորիտար ոստիկանապետության
Փաշինյանն ընդունել է ԱՄՆ ԿՀՎ ղեկավարի տեղակալինՓաշինյանն ընդունել է ԱՄՆ ԿՀՎ ղեկավարի տեղակալին
Մոսկվան այսօր ի վիճակի չէ երկրորդ ճակատ բացել Անկարայի դեմ և պատրաստ է հեռանալ Կովկասից. Սամվել ԲաբայանՄոսկվան այսօր ի վիճակի չէ երկրորդ ճակատ բացել Անկարայի դեմ և պատրաստ է հեռանալ Կովկասից. Սամվել Բաբայան
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը հանդես է եկել որպես Շառլ Ազնավուրի 100-ամյակին նվիրված համերգի գլխավոր հովանավորՎՏԲ-Հայաստան Բանկը հանդես է եկել որպես Շառլ Ազնավուրի 100-ամյակին նվիրված համերգի գլխավոր հովանավոր
Մայիսի վերջին Երեւանում կբացվի Մայիսի վերջին Երեւանում կբացվի "Եվրոպական կինոյի փառատոնը"
Վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար. Երևանը շահագրգռված է Փարիզի հետ համագործակցության զարգացմամբ և ընդլայնմամբՎարչապետի աշխատակազմի ղեկավար. Երևանը շահագրգռված է Փարիզի հետ համագործակցության զարգացմամբ և ընդլայնմամբ
Ազգային ժողովը քննարկում է Սահմանադրական դատարանի անդամի թեկնածությունըԱզգային ժողովը քննարկում է Սահմանադրական դատարանի անդամի թեկնածությունը
Հայաստանում առաջին դասարանցիները նշում են «Այբբենարանի տոնը».Հայաստանում առաջին դասարանցիները նշում են «Այբբենարանի տոնը».
ԱԺ նախագահ. Հայաստանի հետ սահմանների սահմանազատման գործընթացի մասին Ալիևի հայտարարություններն ուղղված են ներքին լսարանինԱԺ նախագահ. Հայաստանի հետ սահմանների սահմանազատման գործընթացի մասին Ալիևի հայտարարություններն ուղղված են ներքին լսարանին
Իշխանությունները սահմանափակում են քաղաքացիների իրավաբանական օգնություն ստանալու իրավունքը. Հայաստանի փաստաբաններԻշխանությունները սահմանափակում են քաղաքացիների իրավաբանական օգնություն ստանալու իրավունքը. Հայաստանի փաստաբաններ
Արցախի օմբուդսմենն արձագանքել է արցախցի լրագրողի հասցեին Տավուշի ոստիկանապետի   հարձակումներինԱրցախի օմբուդսմենն արձագանքել է արցախցի լրագրողի հասցեին Տավուշի ոստիկանապետի   հարձակումներին
Կարդալ ավելին



Մեկնաբանվողներ
ՀՀ վարչապետ. Ես՝ անձամբ, գիտեմ մեր դեմ պատերազմի նախապատրաստմանը ՀԱՊԿ, առնվազն, երկու պետությունների մասնակցության մասինՀՀ վարչապետ. Ես՝ անձամբ, գիտեմ մեր դեմ պատերազմի նախապատրաստմանը ՀԱՊԿ, առնվազն, երկու պետությունների մասնակցության մասին
Ես պիտի խոսեմ Վեհափառ հայրապետի հետ. Սրբազանը՝ իրեն վարչապետ առաջադրելու նախաձեռնության մասինԵս պիտի խոսեմ Վեհափառ հայրապետի հետ. Սրբազանը՝ իրեն վարչապետ առաջադրելու նախաձեռնության մասին
Կարծիք. Բաքվում Լուկաշենկոյի հայտարարություններն ակնհայտորեն ցույց են տալիս Հայաստանի և Ադրբեջանի դիվանագիտության աշխատանքի արդյունքներըԿարծիք. Բաքվում Լուկաշենկոյի հայտարարություններն ակնհայտորեն ցույց են տալիս Հայաստանի և Ադրբեջանի դիվանագիտության աշխատանքի արդյունքները
Հարցում. Հայաստանում հարցվածների կեսից ավելին դրական է գնահատում Հարցում. Հայաստանում հարցվածների կեսից ավելին դրական է գնահատում "Տավուշը հանուն հայրենիքի" շարժումը
Փորձագետներն ու քաղաքագետները վերլուծել են Փորձագետներն ու քաղաքագետները վերլուծել են "Հայաստանի շուրջ առկա խնդիրները և դրանց հնարավոր լուծումները"
Վարդան Ոսկանյան. Բագրատ Սրբազանը այլևս դարձել է ոչ թե միայն Տավուշի, այլ ամբողջ Հայաստանի խարիզմատիկ հոգևոր-հանրային դեմքՎարդան Ոսկանյան. Բագրատ Սրբազանը այլևս դարձել է ոչ թե միայն Տավուշի, այլ ամբողջ Հայաստանի խարիզմատիկ հոգևոր-հանրային դեմք
Նիկոլ Փաշինյանը չի մասնակցի նաև Հաղթանակի զորահանդեսին ՄոսկվայումՆիկոլ Փաշինյանը չի մասնակցի նաև Հաղթանակի զորահանդեսին Մոսկվայում
Երևանում մայիսմեկյան երթ կանցկացվի. Խաղաղություն, աշխատանք, ՄայիսԵրևանում մայիսմեկյան երթ կանցկացվի. Խաղաղություն, աշխատանք, Մայիս
Թեհրան. Հարավային Կովկասում օտարերկրյա զորքերի ներկայությունը չի նպաստում անվտանգության և կայունության հաստատմանըԹեհրան. Հարավային Կովկասում օտարերկրյա զորքերի ներկայությունը չի նպաստում անվտանգության և կայունության հաստատմանը
Լավրով․Հայաստանի իշխանությունների միակողմանի զիջումները Հայաստանի սահմանները դարձնում են շարժականԼավրով․Հայաստանի իշխանությունների միակողմանի զիջումները Հայաստանի սահմանները դարձնում են շարժական
"Ինչ լավ է, որ 50 մետր հեռավորության վրա Ադրբեջանն է". Փաշինյանը տավուշցիներին նշել է ադրբեջանցիների հետ առևտրի հեռանկարները
Ոսկեպարում սկսվել է հանրահավաք հանուն հայոց պետականությանՈսկեպարում սկսվել է հանրահավաք հանուն հայոց պետականության
Չկա վերադարձ պատմական Հայաստանի գաղափարին. կոչ է անում ՓաշինյանըՉկա վերադարձ պատմական Հայաստանի գաղափարին. կոչ է անում Փաշինյանը
Պետդեպարտամենտի նախկին պաշտոնյա. Վաշինգտոնին դա կարող է դուր չգալ, բայց Հայաստանի անվտանգության լավագույն երաշխավորները Ռուսաստանն ու Իրանն ենՊետդեպարտամենտի նախկին պաշտոնյա. Վաշինգտոնին դա կարող է դուր չգալ, բայց Հայաստանի անվտանգության լավագույն երաշխավորները Ռուսաստանն ու Իրանն են
Տիգրան Ավինյանը՝ Երևանում ծառահատումների կասեցման մասին. Եթե կա այլ գիտական կարծիք, մենք պատրաստ ենք լսել, իսկ եթե ոչ ՝ պետք չէ քաղաքից ժամանակ խլելՏիգրան Ավինյանը՝ Երևանում ծառահատումների կասեցման մասին. Եթե կա այլ գիտական կարծիք, մենք պատրաստ ենք լսել, իսկ եթե ոչ ՝ պետք չէ քաղաքից ժամանակ խլել