Արայիկ Հարությունյան. Այսօր Արցախը մի մեծ համակենտրոնացման ճամբար է, որտեղ Ադրբեջանն իրականացնում է ցեղասպանություն

Արմինֆո. Իրավիճակն Արցախում վաղուց արդեն անցել է հումանիտար աղետ հասկացողության սահմանը, և այսօր Ադրբեջանի ցեղասպան քաղաքականության ականատեսն ենք։ Այդ մասին հայտարարել է Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը՝ Արցախի հանրային հեռուստատեսության հարցազրույցում։

«Եթե ձևակերպելու լինենք՝ Արցախը մի մեծ համակենտրոնացման ճամբար է, որտեղ Ադրբեջանն իրականացնում է ցեղասպանություն։ Պատահական չէ, որ օրեր առաջ ես դիմել եմ Միջազգային քրեական դատարանի նախկին գլխավոր դատախազ Լուիս Մորենո Օքամփոյին՝ փորձագիտական կարծիք հայցելով։ Հիմա արդեն ունենք նախնական եզրակացություն, որ սա ցեղասպանություն է»,- նշել է Հարությւոնյանը։

Այդ առումով Արցախի նախագահն ընդգծել է առողջապահության համակարգում դեղորայքի լուրջ պակասը` մանրամասնելով, որ դեղատներում արդեն կյանքը փրկող դեղատեսակների սղություն կա և շուտով ընդհանրապես չեն լինի։

«Տարբեր քրոնիկ հիվանդությունների բարդացման ու մահվան դեպքերի աճը շարունակվում է։ Օրինակ՝ արյան շրջանառության համակարգի հիվանդություններից մահվան դեպքերը առաջին կիսամյակում աճել են մոտ երկու անգամ։ Խոցելի են հատկապես հղիները, երեխաները, քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձինք, որոնց առողջական վիճակը վատթարանում է թերսնուցման, սթրեսների և այլ պատճառներով»,- նշել է Հարությունյանը։

Խոսելով սննդի և մնացած այլ ապրանքների խնդրից՝ Արայիկ  Հարությունյանը հիշեցրել է, որ օրեր առաջ Արցախի Հանրապետությունը հայտարարել է աղետի գոտի, ակնկալելով, որ միջազգային հանրությունը հումանիտար աջակցություն կցուցաբերի, ինչպես աղետի պայմաններում իրականացնում է բոլորի համար։ Նա հիշեցրել է, որ Հայաստանը առաջինն է արձագանքել այդ հայտարարությանը, և հումանիտար բեռով մեքենաների շարասյունը օրեր շարունակ կանգնած է Հակարի կամրջի մոտակայքում, իսկ Ադրբեջանն արգելում է այդ ապրանքների, առաջին անհրաժեշտության սննդամթերքի ներկրումը Արցախի Հանրապետություն։ Նա չի անդրադարձել տնտեսական խնդիրներին և եկամտի աղբյուրից զրկված տասնյակ հազարավոր մարդկանց փոխհատուցում վճարելու անհրաժեշտությանը։

"Բացի այդ, տասնամյակներ կպահանջվեն շրջափակումից ավերված տնտեսությունը վերականգնելու համար", - նշել է Արցախի նախագահը:

Ճշգրտող հարցին,  թե ինչու է ամեն ինչ նման աղետալի վիճակի վերածվել, ԼՂՀ ղեկավարը հիշեցրել է, որ 1992-1994 թվականներին Արցախը պատերազմել է Ադրբեջանի դեմ, իսկ արդեն 2016 թվականին Ադրբեջանը փորձել է ինքնուրույն լուծել Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը՝ քառօրյա պատերազմի ընթացքում, ձախողել է, բայց, ցավոք, 2020 թվականի պատերազմն այլ իրողություն է եղել:

"Թուրքիան մասնակցել է Ադրբեջանի հետ, օգնել են մի շարք այլ երկրներ, եղել են վարձկաններ, իսկ Լեռնային Ղարաբաղը, հիմնականում, հայտնվել է միայնակ։ Անշուշտ, Հայաստանն օգնել է, բայց հիմնական հարվածը հասել է Արցախին։ Ահա թե ինչու մեզ համար վատ արդյունքներ ունեցանք, և ծնվեց 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը։ Սկզբում այն չընկալվեց հասարակության կողմից, բայց պատերազմի արդյունքում Դա մեզ համար ընդունելի հայտարարություն էր, և այն մեզ հույս էր տալիս, որ ունենալով այն երաշխիքները, որոնք կան, տարածք ՝ Լեռնային Ղարաբաղի տեսքով, շփման գիծ, անխափան կապ Հայաստանի հետ, դա հենման կետ էր, որը պետք է ապահովեր մեզ հետագայում ինքնորոշման իրավունքի համար պայքարի տեսանկյունից։ Ի՞նչ է փոխվել: Սկզբում մենք վստահեցինք այդ հայտարարությանը և սկսեցինք վերացնել պատերազմի հետևանքները, սկսեցինք վերականգնել տնտեսությունը։ Մեր հայրենակիցների մեծ մասը վերադարձել է, այդ թվում ՝ իրենց ապագան Արցախի հետ կապած մեր տեղահանված հայրենակիցները", - ասել է Արայիկ Հարությունյանը, կրկին հիշեցնելով, որ Հայաստանի վարչապետի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահների բազմաթիվ հանդիպումների ընթացքում հնչած հայտարարությունները սկզբնական փուլը ներկայացվում էր որպես ցուցադրում այն բանի, որ ամեն ինչ արվում է ամրագրված կետերի կամ տրված երաշխիքների կատարման համար:

Սակայն, նրա խոսքով, իրավիճակը փոխվել է ռուս-ուկրաինական պատերազմն սկսվելուց հետո: "Ադրբեջանը, օգտվելով Ռուսաստանի դրությունից, փորձում էր մեզ ստիպել, այսպես ասած, հրաժարվել հայտարարության կետերից, մեզ տրված իրավունքներից և երկխոսության մեջ մտնել իրենց առաջարկած օրակարգի շուրջ։ Դրանից հետո մենք բազմաթիվ հարցումներ ու նամակներ ենք ուղարկել, առաջին հերթին, Ռուսաստանի ղեկավարին, Հայաստանի վարչապետին, բոլոր միջազգային դերակատարներին, և այն, ինչ տեղի է ունենում այսօր, մենք այդ մասին զգուշացրել էինք դեռ մեկ տարի առաջ։ Մեկ տարի առաջ մենք խոսում էինք այն մասին, որ Ադրբեջանը ցեղասպան քաղաքականություն է սկսել", - նշել Է հանրապետության նախագահը, կրկին հիշեցնելով, որ Ադրբեջանը ցանկանում է հրաժարվել եռակողմ հայտարարությունից և շարունակել պատերազմը։

Նրա համոզմամբ՝ սա արդեն պատերազմ է, պատերազմի շարունակում՝ պաշարման միջոցով, իսկ արդյունքում՝ Արցախի վերածում մի մեծ համակենտրոնացման ճամբարի, ցեղասպանության իրականացումը ։

Այս համատեքստում Հարությունյանը մեջբերել է Ադրբեջանի նախագահի հայտարարությունը, որը նա արել էր Բրյուսելում եռակողմ հանդիպումից առաջ ՝ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հետ հանդիպման ժամանակ, հայտարարելով, թե "Զանգեզուրի միջանցքը", իր ձևակերպմամբ, պետք է աշխատի Լաչինի (Քաշաթաղի) միջանցքի տրամաբանության մեջ ։

"Բնականաբար, առաջին փուլում մենք դրան ուշադրություն չդարձրեցինք։ Դա 2021 թվականի դեկտեմբերի 14-ն էր ։ Մենք կարծում էինք, որ այս հայտարարությունը նպատակ ունի ճնշում գործադրել Հայաստանի իշխանությունների վրա ՝ առավելագույնս օգտագործելով եռակողմ հայտարարության 9 - րդ կետը, որտեղ խոսքը տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացման մասին է, առավել ևս, որ խոսվում էր Նախիջևանի և Ադրբեջանի հետ կապի մասին: Բայց Ադրբեջանը հետագայում ավելի էր կարևորում դա իր պահվածքով և քաղաքականությամբ", - նշել է նա։

Ընդ որում, ԼՂՀ ղեկավարը կարծում է, որ Ադրբեջանը շարունակում է իր ճնշումը, որպեսզի հնարավորինս շատ բան պոկի։ Հարությունյանը փաստել է, որ Ադրբեջանը ցանկանում է պատանդ պահել Լեռնային Ղարաբաղի հայերին՝ իրագործելով ցեղասպանություն և ճնշում գործադրելով Հայաստանի իշխանությունների և միջազգային դերակատարների վրա ՝ "Զանգեզուրի ճանապարհի" ավելի բարենպաստ տարբերակ ունենալու համար: Հարությունյանը կարծում է, որ այդ հարցը շարունակում է մնալ օրակարգում։

Ճշտմանը, թե արդյոք ստացել է միջազգային տարբեր կառույցներին ուղղված իր նամակների պատասխանները, Հարությունյանը փաստել է, որ արձագանք եղել է, սակայն արդյունք չկա: Նա հիշեցրել է, որ դեռ հուլիսի սկզբին նամակ էր հղել ՌԴ նախագահին և տեղեկացրել, որ իրավիճակն արդեն կրիտիկական է, դրանից հետո եղել է Ալիև-Փաշինյան - Շառլ Միշել եռակողմ հանդիպում, իսկ դրան հաջորդել է Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարների հանդիպումը, և բոլոր ուժերը տեղեկացված են ծավալվող աղետի մասին, բայց արդյունքը զրոյական է:

Արցախի նախագահը նաև փաստել է, որ երկխոսությունը չի կարող պարտադրված լինել ։ "Կարծես թե՝ կա լուռ համաձայնություն ՝ մեզ մենակ թողնել Ադրբեջանի հետ դեմ առ դեմ, իսկ Բաքուն, օգտագործելով ճնշման մեթոդը. թեև ճնշման փուլը մենք վաղուց անցել ենք, մենք արդեն ցեղասպանության շեմին ենք ։ Դա չի կարելի երկխոսություն անվանել, քանի որ մեզ ստիպում են ընդունել Ադրբեջանի պայմանները", - նշել է նա, հավելելով, որ այդ պայմաններում չի կարելի խոսել երկխոսության մասին, քանի որ ոտնահարվել են մեր բոլոր հնարավոր իրավունքները ։

Նա ևս մեկ անգամ դիմել է միջազգային հանրությանը ՝ ստեղծելու պատշաճ պայմաններ իրավահավասար երկխոսության համար։