ՌԱԵՀ-ն առաջընթաց է արձանագրում վերջին տարիներին Հայաստանում ռասիզմի դեմ պայքարում եւ նշում որոշ հարցերի շուրջ մտահոգությունների առկայությունը

Արմինֆո.2016թ. հունիսի 28-ին Ռասիզմի և անհանդուրժողականության դեմ եվրոպական հանձնաժողովի (ՌԱԵՀ) Հայաստանի վերաբերյալ հինգերորդ զեկույցի ընդունումից ի վեր մի շարք ոլորտներում առաջընթաց է գրանցվել, և մշակվել է առաջավոր փորձ: Այդ մասին ասվում է ԵԽ կայքում հրապարակված հաշվետվությունում։

Հաշվետվության հեղինակները նշում են, որ իշխանություններն արտակարգ միջոցառումներ են ձեռնարկել ներառական կրթության ոլորտում ՝ ապահովելով գյուղական բնակավայրերի անապահով ընտանիքների աշակերտների 80%-ի կրթության շարունակումը, որոնք տուժել են տարրական և ավագ միջնակարգ կրթության դպրոցների փակումից ՝ Covid-19 համաճարակի պատճառով: Բարեփոխումներ են իրականացվում կրթության ոլորտում։ "Այս բարեփոխումները նախատեսում են, ի թիվս այլ բաների, դպրոցների բացում կամ վերանորոգում, ուսուցիչների լրացուցիչ վերապատրաստում և նոր հանրակրթական ստանդարտների ընդունում", - նշվում է հաշվետվությունում:

Ընդգծվում է նաև, որ իշխանությունների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների կողմից միջոցներ են ձեռնարկվել ՝ ուղղված ատելության խոսքի և ատելության հողի վրա հանցագործությունների դեմ պայքարի հարցերով համապատասխան մասնագետների պատրաստմանը, մասնավորապես, Մարդու իրավունքների պաշտպանության 2020-2022 թվականների ազգային ծրագրի տեղեկատվական-լուսավորչական բաղադրիչի շրջանակներում ։ 2021-2022 թվականներին ոստիկանության աշխատակիցների, քննիչների, դատախազների և դատավորների համար կազմակերպվել են խտրականությանն ու ռասիզմին հակազդման դասընթացներ:

ՌԱԵՀ - ը նաև գոհունակությամբ նշել է, որ 2022 թվականի հուլիսին ուժի մեջ մտած նոր քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքերում հաշվի են առնվել Եվրոպայի խորհրդի փորձագետների կարծիքները, և որ ծանր վիրավորանքի վերաբերյալ վիճելի դրույթը հանվել է։ Նոր քրեական օրենսդրությունը պարունակում է նաև խտրականության և ատելության հողի վրա հանցագործությունների դեմ պայքարի դրույթներ ՝ պաշտպանվող նշանների բաց ցուցակով, ներառյալ "ռասան", մաշկի գույնը, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելը, կրոնը և "անձնական և սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներ": Որպես դրական փոփոխություն նշվում է նաև միգրանտների համար հատուկ անվճար բջջային հավելվածի ներդրումը (MigApp) ՝ միգրացիոն ծառայությունների մատուցմանն աջակցելու համար և հատուկ միջոց ՝ դպրոցական համակարգում միգրանտ երեխաների ինտեգրումն ապահովելու համար: Բացի այդ, 2022 թվականի հունվարին աշխատանքի թույլտվություն ստանալու համար դիմումների գրանցման նոր էլեկտրոնային հարթակի գործարկումը զգալիորեն դյուրացրել է միգրանտների մուտքը աշխատանքի ։

Բացի այդ, ՌԱԵՀ-ը գոհունակությամբ նշում է, որ էթնիկ և կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները, որպես կանոն, չեն հանդիպել խոչընդոտների, որոնք վերաբերում են հասարակական կյանքին իրենց մասնակցությանը և այլ խմբերի հետ հարաբերություններին:

ՌԱԵՀ-ն ողջունում է այս դրական փոփոխությունները, սակայն միաժամանակ արձանագրում է, որ չնայած ձեռք բերված առաջընթացին, որոշ հարցեր նախկինի պես մտահոգիչ են: "Չնայած այն հանգամանքին, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանի կազմակերպությունը շարունակում է լայնորեն վայելել վստահություն ու հարգանք, այն չունի հավասարության լիարժեք մանդատ և գրեթե չի ստացել խտրականության վերաբերյալ բողոքներ այն ոլորտներում, որոնք վերաբերում են ՌԱԵՀ-ին, հիմնականում հակախտրական համապարփակ օրենսդրական դրույթների բացակայության պատճառով:

Կրթության ոլորտում բացակայում է աշակերտների և դպրոցի անձնակազմի հավասարության հարցերի վերաբերյալ իրազեկվածությունը, ինչը կարող է խոչընդոտել բռնության դեմ պայքարի ցանկացած գործողություն: Չկա նաև խտրականության և բռնության դեմ պայքարի հատուկ համակարգ, հատկապես ԼԳԲՏԻ ուսանողների նկատմամբ:

Ինչ վերաբերում է ատելության խոսքի դեմ գործողություններին, ապա իշխանությունները ոչ մի նախաձեռնություն չեն ձեռնարկել և աջակցություն չեն ցուցաբերել հակաքարոզչության և այլընտրանքային արտահայտությունների միջոցով ատելության խոսքը խոչընդոտելու համար", - ասվում է զեկույցում, ինչպես նաև մատնանշվում է համացանցում ատելության խոսքի կարգավորման մեխանիզմների բացակայությունը:

Հաշվետվության հեղինակները նշում են, որ նախկինի պես ապաստանի խնդրանքների մշակման թերություններ կան, այդ թվում այն մարդկանց համար, որոնց նկատմամբ դաժան վերաբերմունք է սպառնում իրենց ծագման երկիր կամ անապահով երրորդ երկիր վերադառնալու դեպքում ՝ սեռական կողմնորոշման կամ գենդերային ինքնության պատճառով:

Այս հաշվետվությունում ՌԱԵՀ-ն խնդրում է իշխանություններին լրացուցիչ միջոցներ ձեռնարկել մի շարք ոլորտներում և տալիս է մի շարք առաջարկություններ, այդ թվում ՝ օրենքի շրջանակներում մարդու իրավունքների պաշտպանին հավասարության հարցերով լիարժեք մանդատ տրամադրելը և հնարավորինս սեղմ ժամկետներում օրենսդրական նախաձեռնության ներդրումն ու ընդունումը, որը կնախատեսեր արդյունավետ, համաչափ և զսպող պատժամիջոցներ խտրականության դեպքերի, այդ թվում ՝ սեռական կողմնորոշման համար:

ՌԱԵՀ-ն իշխանություններին խորհուրդ է տալիս համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել համացանցում ատելության խոսքի կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի համար, իրականացնել հասարակության մեջ բազմազանության և հանդուրժողականության կարևորության մասին իրազեկվածության բարձրացման միջոցառումներ ՝ աջակցելով կոնկրետ գործողությունների ՝ համագործակցելով մարդու իրավունքների պաշտպանի և քաղաքացիական հասարակության համապատասխան ներկայացուցիչների հետ տարբեր խավերից (էթնիկ, կրոնական և սեռական փոքրամասնություններ), ռասիստական և ԼԳԲՏԻ-ֆոբիկ ատելության խոսքի, բռնության և ատելության հողի վրա խտրականության կանխարգելման նպատակով: