Բրիտանական առյուծը մռնչում է Լեռնային Ղարաբաղի վրա

Արմինֆո. Այսօր ադրբեջանական ԶԼՄ-ներում տեղեկություն է հայտնվել այն մասին, որ Բրիտանական "Anglo Asian Mining PLC" ընկերությունը նամակ է հղել մի շարք միջազգային կազմակերպությունների և կառավարությունների բարձրաստիճան ներկայացուցիչներին, այդ թվում ՝ ՄԱԿ, ԱՄՆ Պետդեպարտամենտին, Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարությանը և Եվրամիությանը ՝ Լեռնային Ղարաբաղի հանքավայրերում օգտակար հանածոների արդյունահանման իր իրավունքների վերաբերյալ։

Տեղեկատվության համաձայն, ընկերությունը դիմել է այդ կառույցներին ՝ խնդրելով "աջակցել իրենց օրինական իրավունքների վերականգնմանը և ապահովել իրենց աշխատակիցների անվտանգ մուտքը Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում գտնվող հանքեր"։

"Ավելի վաղ՝  2006 թվականին, ընկերությունը նմանատիպ նամակներ էր ուղարկել կառավարական այդ կառույցներից յուրաքանչյուրին ՝ գույքի նկատմամբ իր առավելությունը հաստատելու կապակցությամբ", - ասված է հաղորդագրության մեջ: Նշվում է, որ բացի Ադրբեջանում հիմնական ակտիվներից, "Anglo Asian Mining" PLC-ն, իբր, օրինական իրավունքներ ունի Լեռնային Ղարաբաղում երկու պայմանագրային տարածքների՝ Դրնբոնի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի եւ Կաշենի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի նկատմամբ: Ընկերությունում, սակայն, չեն պարզաբանում, թե ինչպես են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությանը պատկանող հանքերը հայտնվել իրենց տիրապետության տակ, եթե Արցախի իշխանությունները դրանք իրենց չեն վաճառել։ Իսկ օրինական սեփականատերերը այն մշակում են, ընդ որում ՝ ոչ առաջին տարին։

Վերջում, ոչ ավել՝ ոչ պակաս, ընկերությունը վրդովմունք է հայտնում, որ հանքերի սեփականատերերը շարունակում են շահագործել դրանք և մեղադրում է նրանց ռուս խաղաղապահների պատասխանատվության գոտում անօրինական գործունեության համար:

Նշենք, որ այն բանից հետո, երբ Հայաստանը Արցախին կապող միակ ճանապարհը փակվեց, այսպես կոչված, էկոակտիվիստների և Ադրբեջանի ուժային կառույցների ներկայացուցիչների կողմից, լրատվամիջոցներում տեղեկատվություն տարածվեց, որ  Ադրբեջանի կառավարությունը Բրիտանական Anglo Asian Mining Company ընկերությանն է փոխանցել է Արցախի Մարտակերտի շրջանում գտնվող Կաշենի հանքավայրի կառավարումը՝ հուլիսին կնքված 3 մլրդ դոլարի գործարքի շրջանակներում։

Պաշտոնապես Մեծ Բրիտանիայում գրանցված ՝ Anglo Asian Mining Company-ն իր կայքում հաղորդել է, որ 2022 թվականի հուլիսի 5-ի կոնցեսիոն համաձայնագիրը ներառում է երեք հանքահոր՝ 340 քառակուսի մղոն ընդհանուր մակերեսով: Հանքերից մեկը, որն Ադրբեջանը փոխանցել է ընկերությանը, Արցախի Մարտակերտի շրջանի Կաշենի պղնձամոլիբդենային հանքն է ։ Լրատվամիջոցները գրում են, որ ընկերությունն իր հաղորդագրության մեջ օգտագործել է Կաշենա ադրբեջանական անվանումը և հաղորդել, որ 2016 թվականի հունվարի դրությամբ հանքի պաշարները կազմել են 275 հազար տոննա պղինձ և 3,2 հազար տոննա մոլիբդեն: Նշվում է, որ ընկերությունն օգտագործել է տվյալներ, որոնք ավելի վաղ հրապարակել էր Base Metals-ը ։ Բրիտանական ընկերությունը նաեւ նշել է, որ ռուս խաղաղապահները տարածաշրջանում են խաղաղության եւ կայունության ապահովման համար, եւ Ադրբեջանի կառավարությունը "բոլոր ողջամիտ ջանքերը կգործադրի", որպեսզի ընկերությանը թույլ տա ֆիզիկական հասանելիություն ստանալ հանքավայր:

Հաղորդվում է նաեւ, որ ընկերության բաժնետերերից մեկը ԱՄՆ նախկին նախագահ ավագ Ջորջ Բուշի վարչակազմի ղեկավար Ջոն Սունունուն է (ընկերության բաժնետոմսերի 9,3 տոկոսը պատկանում է նրան): Նշվում է, որ Սունունու ընտանիքի մյուս անդամները նույնպես մասնակցում են ընկերության կառավարմանը ։ Բաժնետոմսերի ևս 3,5 տոկոսը պատկանում է Limelight Industrial Developments ընկերությանը, որի մասին մատչելի հրապարակային տեղեկատվություն չկա: Anglo Asian Mining-ի խոշորագույն բաժնետերը Իրանում ծնված Ռեզա Վազիրին է' բաժնետոմսերի 28%, որն իր բիզնեսը վարում է Ադրբեջանում:

Ջրի երես դուրս եկած տեղեկատվությունը կասկած չի թողնում, որ միջանցքի արգելափակման հետեւում կանգնած է Ադրբեջանի մեծ բարեկամը՝ Մեծ Բրիտանիան։ Այս տեսանկյունից ոչ պատահական կարելի է համարել նաև ադրբեջանա-թուրքական տանդեմի մեկ այլ մեծ բարեկամի՝ բրիտանական ՄԻ - 6 գաղտնի հետախուզության ղեկավար Ռիչարդ Մուրի այցը Հայաստան։

Նշենք, որ դեկտեմբերի 10-ին մի խումբ ադրբեջանցիներ փորձել են մուտք գործել ԼՂՀ-ում գործող երկու հանքեր, սակայն ղարաբաղցիները թույլ չեն տվել թշնամիներին մուտք գործել հանքեր։

Base Metal - ը ներկայումս հանդիսանում է Կաշենի հանքի օպերատոր և Արցախի խոշորագույն հարկատուն։ Ըստ նրա տարեկան հաշվետվվության, 2021 թվականին ընկերությունը վճարել է ավելի քան 22 միլիոն դոլարի հարկեր, մինչդեռ,  պատերազմից առաջ այդ գումարը կազմում էր մոտ 48 մլն դոլար։ Ընկերությունը ներառված է Vallex Group-ի կազմում: Բացի Կաշենից, Valex-ը կառավարում է Դրմբոնի ոսկու հանքը, որը նույնպես գտնվում է Արցախի Մարտակերտի շրջանում։ Կաշենի հանքավայրում  երկրաբանահետախուզական աշխատանքները սկսվել են 2007թ.: Vallex Group-ի տվյալներով ՝ հանքավայրում ներդրվել է շուրջ 130 մլն դոլար: