Կանխատեսում. Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանային հանգույցը լուծելն ավելի բարդ կլինի, քան՝ ղարաբաղյանը

Արմինֆո.Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին իրավիճակի հերթական սրման արդյունքում ստիպված ենք արձանագրել, որ հենց սահմանին իրավիճակն է առաջին պլան մղվել՝ շրջանցելով Ղարաբաղը։ Իսկ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային հանգույցը լուծելը շատ ավելի դժվար կլինի, քան, նույնիսկ, ղարաբաղյան հանգույցը։ ԱրմԻնֆո-ին այդպիսի կարծիք է հայտնել ՄՄՀՊԻ-ի միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի եվրատլանտյան անվտանգության կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը։

"Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական բախումներն արդեն վաղուց վերածվել են տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության անքակտելի մասի։ Սակայն, նոյեմբերի 16-ին տեղի ունեցած մարտերը հատուկ ուշադրություն են պահանջում, քանի որ դրանք մեկ տարվա ընթացքում ամենախոշոր բախումն են, որը տեղի է ունեցել Ղարաբաղում հրադադարի մասին Ռուսաստանի, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ղեկավարների համատեղ հայտարարության ձեռք բերումից հետո: Առանձին թեմա են այդ մարտերի արդյունքները. երկու կողմերից տասնյակ զոհեր, անհետ կորած եւ գերեվարված զինծառայողներ", - ընդգծել է նա։

Վերադառնալով միջպետական սահմանի փոխակերպմանը հայ-ադրբեջանական հակամարտության հիմնական սյուժեի՝ վերլուծաբանն արձանագրել է, որ այս սյուժեի շուրջ այսօր զուգահեռ մի քանի հանգույց է կապվում: Որոնց շրջանակներում Ադրբեջանը փորձում է Հայաստանի տարածքով միջանցք ստանալ՝ Նախիջևանի հետ կապ ունենալու համար։ Հայաստանը, իր հերթին, փորձում է դրան դիմակայել, ելնելով մտավախությունից, որ զիջումները կարող են ստանալ անվերջության բնույթ և լուրջ սպառնալիք դառնալ հենց իր ինքնիշխանության համար։

Նման ֆոնին՝ Մոսկվայի միջնորդական ջանքերը և հակամարտող կողմերից նրա համարժեք հեռահարությունը, ըստ վերլուծաբանի, որոշակի դժգոհություն են առաջացնում փորձագիտական շրջանակներում և հայկական ԶԼՄ-ներում։ Հատկապես, Անկարայի չափազանց պարզ դիրքորոշման ֆոնին, որն այս հակամարտությունում ամեն ինչում և ամենուրեք աջակցում է Բաքվին։ Այս լույսի ներքո՝ Մարկեդոնովն ուշադրություն է հրավիրել Թուրքիայի եւ ՌԴ-ի միանգամայն տարբեր նշանակություններին եւ դերերին՝ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ հակամարտությունում:

"Թուրքիան Ադրբեջանի հետևողական կողմնակիցն է։ Մինչդեռ, Ռուսաստանը հակամարտության մոդերատոր է, որի մոդերատորությունն ընդունվում է Բաքվի, Երեւանի եւ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կողմից ։ Այս լույսի ներքո, համեմատել Մոսկվայի եւ Անկարայի դիրքորոշումները ՝ դուրս չգալով կոռեկտության շրջանակներից, հնարավոր է բացառապես Թուրքիայի եւ Ռուսաստանի միջեւ այս, իմ կարծիքով, սկզբունքային տարբերությունների լիակատար գիտակցման դեպքում։ Այստեղ, կարծում եմ, տեղին է հիշեցնել, որ հենց ՌԴ-ն է առաջվա պես գլխավոր մեդիատորը կոնֆլիկտային մենեջմենթի գործընթացում։ Եվ հենց Ռուսաստանն է նպաստել ռազմական գործողությունների դադարեցմանը նաև նոյեմբերի 16-ին։ Եվ ահա այստեղ կարեւոր է նշել, որ Մոսկվայի համար արյունահեղությունը կանգնեցնելը գնալով ավելի բարդ է դառնում։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքը վիճելի Ղարաբաղը չէ։ Եվ անհրաժեշտ է հասկանալ, որ ՀԱՊԿ մեխանիզմների եւ երաշխիքների գործարկումը, որոնք Ռուսաստանը Հայաստանին տվել է 1997 թվականի պայմանագրով, հղի է ռիսկերով, այդ թվում ՝ Մոսկվայի խաղաղապահ ակտիվության ղարաբաղյան ուղղության համար", - ամփոփել է Մարկեդոնովը։

Նոյեմբերի 14-ին գնդակոծելով հայկական զինուժի դիրքերն արևելյան ուղղությամբ՝ Ադրբեջանը էսկալացիայի հերթական փուլն է սկսել Հայաստանի հետ հակամարտությունում ։ Նոյեմբերի 16-ին Ադրբեջանի ԶՈւ ստորաբաժանումները հրետանային միջոցների, զրահատեխնիկայի և հրաձգային զենքի կիրառմամբ գրոհել են հայկական դիրքերը նույն ուղղությամբ ՝ ներթափանցելով Հայաստանի տարածք: Լոկալ մարտերի արդյունքում երկու կողմերն էլ ունեն կորուստներ։ Մարտերը դադարել են ռուսական կողմի միջնորդությամբ ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն: