Երեթշաբթի, 3 Ապրիլի 2018 14:56
Դավիթ Ստեփանյան

Նիլ Մաքֆարլեյն. Խորհրդային մտածողությունը հիմնական խոչընդոտներից մեկն է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ճանապարհին

Նիլ Մաքֆարլեյն. Խորհրդային մտածողությունը հիմնական խոչընդոտներից մեկն է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ճանապարհին

Օքսֆորդի համալսարանի Սուրբ Աննա քոլեջի քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների ամբիոնի պրոֆեսոր, Օքսֆորդի միջազգային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Նիլ Մաքֆարլեյնն ԱրմԻնֆո-ին հարցազրույցում թվարկում է ղարաբաղյան հակամարտության հիմնական տարբերությունները հետխորհրդային տարածության այլ հակամարտություններից, խոսում հակամարտության կարգավորման հարցում հասարակությունների հոգեբանության դերի մասին՝ հակամարտության հետագա կարգավորման գրավական համարելով սերնդափոխությունը: Ինչպես նաև խոսում է Մեծ Բրիտանիայի՝ Ղարաբաղին առնչվող շահերի մասին:

 

Ձեր կարծիքով, ո՞րն է ղարաբաղյան հակամարտության հիմնական տարբերությունը մնացած հակամարտություններից, առաջին հերթին՝ հետխորհրդային տարածությունում:

 

Ղարաբաղյան հակամարտությունը լրջորեն տարբերվում է հետխորհրդային տարածության այլ հակամարտություններից: Ղարաբաղյան հակամարտության հիմնական տարբերությունները նմանօրինակ մյուս հակամարտություններից, մի քանիսն են: Դրանցից մեկն այն է, որ ղարաբաղյան հակամարտությունն ավելի լայնամասշտաբ էր՝ ավելի շատ զոհերով ու ավելի մեծ ավերածություններով: Երկորդ տարբերությունը՝ անվտանգության անմիջական սպառնալիքի պահպանումն է: Մասնավորապես, Հրադադարի մասին պայմանագիրն անարդյունավետ է, քանի որ մարդկան վրա կրակում են ամեն օր: Մինչդեռ Աբխազիայում, Հարավային Օսիայում և Մոլդովայում իրավիճակն այլ է: Նույնիսկ Ուկաինայի դեպքում տարբերություն կա. հակամարտությունը գտնում է ակտիվ փուլում, իսկ հրադադարի մասին պայմանագիր փաստացի չկա: Եվ հայտնի չէ, թե դեռ որքան այդպես կշարունակվի: Եվ, վերջապես, ղարաբաղյան հակամարտության դեպքում երկու կողմերում գտնվող ժողովուրդները հոգեբանորեն շատ ավելի հեռու են միմյանցից՝ ինչպես տարածքային հարցերում, այնպես էլ սկզբունքների միջև հակասությունների հետ կապված կարծիքների տարբերությունններում: Մի կողմից ժողովուրդների ինքնորոշման, մյուս կողմից տարածքային ամբողջականության իրավունք. այստեղ, իհարկե, նմանություն կա այլ հակամարտությունների հետ, սակայն երկու կողմերի էմոցիաները տվյալ դեպքում շատ ավելի լարված են:

 

Ձեր պատկերացմամբ, ի՞նչ պայմաններ են հարկավոր ղարաբաղյան հակամարտության հետագա կարգավորման համար անհրաժեշտ նախադրյալներ ստեղծելու համար:

 

Այսօր ղարաբաղյան հակամարտության հետագա կարգավորման համար անհրաժեշտ նախադրյալներ ստեղծելու ուղղությամբ բազմաթիվ գիտական հետազոտություններ են անցկացվում: Նաև դրա կարգավորման բազմաթիվ գործիքակազմեր և ընտրանքներ են առաջարկվում: Որպես օրինակ՝ բերվում է հիպոթետիկ իրավիճակ, երբ երկու կողմերն ուղղակի այնքան հյուծված կլինեն հակամարտությունից, որ որոշակի կետից այն կողմի այլևս չեն կարող գնալ: Բայց այդ դեպքում, համոզված եմ, նման մոդելը չի գործի: Մյուս հնարավորությունը միջնորդների առկայությունն է, ովքեր առաջարկում են տարբերակներ՝ կողմերի համար բավականին հզոր փաստարկներով, որոնք ստիպում են վերջիններիս հաղթահարել սեփական նախապաշարմունքները: Բայց դրա արդյունավետությունն էլ այդքան շուտ չի լինի: Եվ, վերջիվերջո, ղարաբաղյան հակամարտությունն իր էությամբ էքզիստենցիալ է երկու կողմերի համար, և եթե այն երկար տևի, ժամանակի ընթացքում կկորցնի իր նշանակությունը հասարակայնության համար, կառավարությունները կդադարեն «ներքից ճնշում» զգալ, և կկարողանան ավելի մեծ ճկունություն դրսևորել բանակցությունների գործընթացում, կամ նշված երկու գործոնները հնարավոր կլինի ինչ-որ կերպ համակցել՝ փոխելու համար իրավիճակը: Հակամարտող կողմերում գտնվող մարդիկ առանձնակի փոփոխություններ չեն սպասում, հետևաբար՝ դրանց համար ժամանակ է պետք է: Կարծում եմ՝ անմիջական կապ կա նաև հակամարտության մասնակից երկրների իշխանությունների անձնական անվտանգության և, ըստ էության, հակամարտության, ինչպես նաև դրա շուրջ զարգացվող ազգայնականության միջև: Այս առումով, կարծում եմ, ղարաբաղյան հակամարտությունը որոշ իմաստով հետևողականորեն խթանում են հակամարտող կողմերի իշխանությունները: Իսկ իրավիճակի փոփոխությունը հնարավոր կդառնա բացառապես Հայաստանում և Ադրբեջանում ներքին քաղաքականության շեշտադրումները՝ Ղարաբաղում հակամարտությունից դեպի, օրինակ, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների հաղթահարում և աղքատության դեմ պայքար տեղափոխելը: Սակայն, դրա համար կիկին բավականաչափ ժամանակ է պահանջվում:

 

Ժամանակին Դուք Հյուսիսային Իռլանդիայի շուրջ հակամարտության օրինակով հետաքրքիր զուգահեռներ անցկացրեցիք Ղարաբաղի հետ՝ նշելով, որ այն, ինչ անհնար էր ի սկզբանե, հնարավոր դարձավ ընդամենը մի քանի տասնամյակ անց: Արդյո՞ք ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ճանապարհին հիմնական խոչընդոտը հակամարտող կողմերում խորւրդային մտածողությունն է: Եվ, ժամանակից բացի, Ձեր կարծիքով, ի՞նչը կարող է նպաստել նման մտածողության փոփոխմանը:

 

Դեռևս պահպանվող խորհրդային մտածելակերպը հիմնական խոչընդոտներից մեկն է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ճանապարհին: Հիպոթեզի էությունը սերնդափոխության մեջ է: Խորհրդային սերունդը կհեռանա, իսկ երիտասարդները կշարունակեն առաջ շարժվել: Այս առումով գտնում եմ, որ Խորհրդային Միության փլուզումից հետք ծնվածներն ունեն և կունենան այլ մտածողություն, այլ հոգեկերտվածք, այդ պատճառով՝ բոլորովին այլ հետաքրքրություններ: Կանադայում, որտեղ ես ծնվել եմ, ժամանակին Քվեբեք ֆրանսախոս նահանգի բնակչության 63%-ը քվեարկեց անկախության օգտին: Եվ դա ճիշտ է: Բայց եթե այդ հարցը հիմա բարձրացնենք, պատկերը բոլորովին այլ կլինի. կստանաք նույն 63%-ը, բայց «հակառակ կողմից»: Եվ դա այն պատճառով, որ տեղի է ունենում սերնդափոխություն: Մարդիկ, ովքեր շահագրգռված էին առանձնացմամբ, ներգրավված էին այդ գործընթացում, ծերանում են, մահանում, իսկ նոր սերունդն ուղղակի հետաքրքրված չէ քաղաքականությամբ: Երիտասարդությունն զբաղված է իր ամենօրյա կյանքով, և իր համար միևնույն է:

Բայց, իհարկե, նոր սերունդը քվեարկում է ընտրություններում: Եվ իրենց պետք է կայուն միջավայր, որում իրենք ցանկանում են ապրել: Եվ անջատողականությունն այդ ցանկության հետ ուղղակի անհամատեղելի է: Այդ պատճառով իրենք դրանում ոչ մի կերպ շահագրգռված չեն: Ժամանակն, իրոք, փոփոխություններ է մտցնում, և հուսով եմ, որժամանակը նույն բանը կապացուցի Ղարաբաղում:

 

«Մեծ Բրիտանիան ղարաբաղյան հակամրտության խաղաղ կարգավորման նկատմամբ մեծ հետաքրքրվածություն ցուցաբերող երկիր է, մասնավորապես՝

«Track 2» մակարդակով նախաձեռնությունների միջոցով, այսինքն՝ «հասարակական դիվանագիտության»: Ձեր կարծիքվո, ինչո՞վ է դա պայմանավորված:

Կարծում եմ՝ այդ շահագրգռվածությունն ամենից առաջ հումանիտար բնույթ է կրում: Երկրորդ՝ հակամարտությունը պատճառ է դառնում միգրացիայի, ինչը նույնպես չի կարող չհուզել Մեծ Բրիտանիային: Երրորդ՝ հակամարտությունն արգելակում է ընդհանուր առմամբ տարածաշրջանի տնտեսական զարգացումը, մինչդեռ Մեծ Բրիտանիան տարածաշրջանում տնտեսական գործընթացների մասնակից է: Մեծ Բրիտանիան մեծ ներդրումներ է կատարում Ադրբեջանում, մասնավորապես՝ Ադրբեջան-Թուրքիա խողովակաշարում, և հակամարտության ակտիվ փուլի վերսկսման դեպքում այդ ամենը խոցելի կդառնա: Մեկնելով ադրբեջանական Եվլախ՝ այնտեղից կտեսնեք Ղարաբաղի բարձունքները, որքան մոտ է ամեն բան: Իսկ խողովակաշարն անցնում է այնտեղից ոչ հեռու: Հետևաբար՝ մենք շահագրգռված ենք հակամարտության կարգավորմամբ: Եվ, վերջիվերջո, մենք ունենք բազմակողմ պարտավորություններ: Մեծ Բրիտանիան ԵԱՀԿ, և փաստացի դեռ ԵՄ անդամ է:

ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

егише
Сравнение с Канадой не уместно, там единое государство и проводились референдумы и были учтены результаты этих референдумов. Карабахе тоже состоялся референдум согласно закону СССр и там почти что лет 30 де-факто независимое государство. Выросло целое поколение и выпростает второе. Многие другие суждение спекулятивны потому что обобщают двух сторон. Как раз это старая Советская ошибка еще с полит бюро. А на самом деле обе стороны на столько отличны от друг друга что обобщать нечего. И мотивы и ситуация и стремления и экзистенциальное составляющее прямо таки противоположны.

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Նորություններ
ANCA-ն Պետդեպին կոչ է անում Մնացականյան-Մամեդյարով հանդիպման նախաշեմին հրաժարվել ԱՄՆ քաղաքացիների Արցախ այցելությունների սահմանափակումներիցANCA-ն Պետդեպին կոչ է անում Մնացականյան-Մամեդյարով հանդիպման նախաշեմին հրաժարվել ԱՄՆ քաղաքացիների Արցախ այցելությունների սահմանափակումներից
Բացի հրաձգային զինատեսակներից ՊԲ հարավային հատվածում տեղակայված մարտական դիրքերի ուղղությամբ ադրբեջանական զինուժը կիրառել է նաև ՀԱՆ-17 տիպի նռնականետԲացի հրաձգային զինատեսակներից ՊԲ հարավային հատվածում տեղակայված մարտական դիրքերի ուղղությամբ ադրբեջանական զինուժը կիրառել է նաև ՀԱՆ-17 տիպի նռնականետ
Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան մտադիր է նոր մարզադաշտ կառուցելՀայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան մտադիր է նոր մարզադաշտ կառուցել
Նախագահ Սարգսյանը շնորհավորել է Սի Ծինփինին՝ ծննդյան օրվա առթիվՆախագահ Սարգսյանը շնորհավորել է Սի Ծինփինին՝ ծննդյան օրվա առթիվ
ՎԱնեցյանը հերքում է. Վարչապետն ԱԱԾ առջև ամեն ամիս աղմկահարույց կոռուպցիոն հանցագործություն բացահայտելու խնդիր չի դնումՎԱնեցյանը հերքում է. Վարչապետն ԱԱԾ առջև ամեն ամիս աղմկահարույց կոռուպցիոն հանցագործություն բացահայտելու խնդիր չի դնում
Վանեցյանը  նախազգուշացնում է. ԱԱԾ-ն ամեն ինչ գիտիՎանեցյանը  նախազգուշացնում է. ԱԱԾ-ն ամեն ինչ գիտի
ԲՀԿ պատգամավոր Տիգրան Ուրիխանյանը մանդատը վայր է դրելԲՀԿ պատգամավոր Տիգրան Ուրիխանյանը մանդատը վայր է դրել
Վանեցյանը ՀՔԾ պետի հետ իր գաղտնալսված հեռախոսազրույցի բովաբդակությունից չի ամաչումՎանեցյանը ՀՔԾ պետի հետ իր գաղտնալսված հեռախոսազրույցի բովաբդակությունից չի ամաչում
Կրակել են Լուսահովիտի գյուղապետի վրա, որը ծանր վիճակում գտնվում է Կրակել են Լուսահովիտի գյուղապետի վրա, որը ծանր վիճակում գտնվում է "Էրեբունի" բժշկական կենտրոնում
Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի պատվիրակության անդամները թուրք քաղաքապետերին հրավիրել են խաղերին. հրավերն ընդունվել է
Արարատ Միրզոյան. Աշխարհում առկա բոլոր հակամարտություններին պետք է նայել մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունիցԱրարատ Միրզոյան. Աշխարհում առկա բոլոր հակամարտություններին պետք է նայել մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը բացել է թվով 23 24/7 ֆորմատի ինքնասպասարկման գոտիներՎՏԲ-Հայաստան Բանկը բացել է թվով 23 24/7 ֆորմատի ինքնասպասարկման գոտիներ
Բարձրագույն դատական խորհրդի արդեն չորրորդ անդամ Սերգեյ Մեղրյանը հրաժարական է տվելԲարձրագույն դատական խորհրդի արդեն չորրորդ անդամ Սերգեյ Մեղրյանը հրաժարական է տվել
Տիգրան Ավինյանը հուլիսի 13-22-ը գտնվելու է ԱՄՆ-ումՏիգրան Ավինյանը հուլիսի 13-22-ը գտնվելու է ԱՄՆ-ում
Փորձագետ. Սիրիայում իրավիճակը մրրկային կետ է համաշխարհային քաղաքականության մեջ, եւ Հայաստանը չպետք է ներքաշվի այդ խառնարանի մեջՓորձագետ. Սիրիայում իրավիճակը մրրկային կետ է համաշխարհային քաղաքականության մեջ, եւ Հայաստանը չպետք է ներքաշվի այդ խառնարանի մեջ
Ես մտադիր չեմ համակերպվել այն իրողությունների հետ, որոնք նախկինում տիրում էին ՀայաստանումԵս մտադիր չեմ համակերպվել այն իրողությունների հետ, որոնք նախկինում տիրում էին Հայաստանում
Երևանը հայտարարել է Մնացականյան-Մամեդյարով հանդիպման օրն ու վայրըԵրևանը հայտարարել է Մնացականյան-Մամեդյարով հանդիպման օրն ու վայրը
Խաղարկվում է Հայաստան-Իտալիա ֆուտբոլային խաղի 250 տոմսԽաղարկվում է Հայաստան-Իտալիա ֆուտբոլային խաղի 250 տոմս
Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանը հանդիպել է  Ռոբերտ Քոչարյանի հետՀայաստանում Ռուսաստանի դեսպանը հանդիպել է  Ռոբերտ Քոչարյանի հետ
Փոխնախարար. Առաջիկայում կառավարությունմը հանրւոթյան դատին կներկայացնի դատաիրավական համակարգում բարեփոխումներին նպատակաուղղված օրենսդրական միջոցների փաթեթՓոխնախարար. Առաջիկայում կառավարությունմը հանրւոթյան դատին կներկայացնի դատաիրավական համակարգում բարեփոխումներին նպատակաուղղված օրենսդրական միջոցների փաթեթ
Դավիթ Տոնոյան. Պաշտպանության նախարարությունը մտադիր է համագործակցել ապրիլյան պատերազմի իրադարձությունները հետաքննող հանձնաժողովի հետԴավիթ Տոնոյան. Պաշտպանության նախարարությունը մտադիր է համագործակցել ապրիլյան պատերազմի իրադարձությունները հետաքննող հանձնաժողովի հետ
Կանխատեսում. Աշխարհատնտեսությունն ու աշխարհաքաղաքականությունը Հայաստանին թելադրում են մերձեցում Չինաստանի հետԿանխատեսում. Աշխարհատնտեսությունն ու աշխարհաքաղաքականությունը Հայաստանին թելադրում են մերձեցում Չինաստանի հետ
Թուրքագետ. Էրդողանը շարունակում է հաջողությամբ օգտագործել Մոսկվայի և Վաշինգտոնի միջև հակասություններըԹուրքագետ. Էրդողանը շարունակում է հաջողությամբ օգտագործել Մոսկվայի և Վաշինգտոնի միջև հակասությունները
Արարատ Միրզոյանի գլխավորած պատվիրակությունը հանդիպումներ է անցկացրել Շվոդիայի արտաքին ոլորտի նախարարների հետԱրարատ Միրզոյանի գլխավորած պատվիրակությունը հանդիպումներ է անցկացրել Շվոդիայի արտաքին ոլորտի նախարարների հետ
ԱՄՆ կոնգրեսականը կոչ է արել վերջ դնել ԱՄՆ և Արցախի միջև հարաբերությունների սահմանափակումներինԱՄՆ կոնգրեսականը կոչ է արել վերջ դնել ԱՄՆ և Արցախի միջև հարաբերությունների սահմանափակումներին
Հունիսի 28-ին կգումարվի Ազգային ժողովի արտահերթ նիստՀունիսի 28-ին կգումարվի Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ
ԵԽ գլխավոր քարտուղարը ողջունել է Հայաստանի վարչապետի հետեւողական հավատարմությունը դատական բարեփոխումների իրականացմանըԵԽ գլխավոր քարտուղարը ողջունել է Հայաստանի վարչապետի հետեւողական հավատարմությունը դատական բարեփոխումների իրականացմանը
ԳեոՊրոՄայնինգը ֆինանսավորեց ամառային լողավազանի վերակառուցումը Արարատի մարզումԳեոՊրոՄայնինգը ֆինանսավորեց ամառային լողավազանի վերակառուցումը Արարատի մարզում
Արցախի ԱԳՆ հիշեցրել է Ադրբեջանի կողմից Շահումյանի օկուպացման մասինԱրցախի ԱԳՆ հիշեցրել է Ադրբեջանի կողմից Շահումյանի օկուպացման մասին
Սերգեյ Կոպիրկին. Հայաստանն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական գործընկերների շրջանումՍերգեյ Կոպիրկին. Հայաստանն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական գործընկերների շրջանում
Վարչապետն ընդունել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի և ՀԲԸՄ նախաձեռնությամբ ստեղծված հետազոտական խմբի անդամներինՎարչապետն ընդունել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի և ՀԲԸՄ նախաձեռնությամբ ստեղծված հետազոտական խմբի անդամներին
Հայաստանում կանցկացվի ԱՊՀ ՊՆԽ առընթեր դաշտային վարժվածության հարցերով համադրման կոմիտեի նիստը
Հուլիսի 7-ին Երևանում մեկնարկում է Հուլիսի 7-ին Երևանում մեկնարկում է "Ոսկե ծիրան" 16-րդ միջազգային կինոփառատոնը
Աշխատանք հանուն երեխաների (Տեսանյութ)Աշխատանք հանուն երեխաների (Տեսանյութ)
Թուրքագետ. Թուրքիայի դեմ դավադրության տեսության կողմնակիցներն առաջվա պես հայերի մեջ սպառնալիք են տեսնումԹուրքագետ. Թուրքիայի դեմ դավադրության տեսության կողմնակիցներն առաջվա պես հայերի մեջ սպառնալիք են տեսնում
Կանխատեսում. Ռուսաստանի, Թուրքիայի եւ Իրանի ներքաշումը կարող է Ղարաբաղը վերածել տարածաշրջանային մեծ հակամարտությանԿանխատեսում. Ռուսաստանի, Թուրքիայի եւ Իրանի ներքաշումը կարող է Ղարաբաղը վերածել տարածաշրջանային մեծ հակամարտության
ԼՂՀ ՊՆ. առաջնագծի ողջ երկայնքով նկատվում է ադրբեջանական անօթաչու թռչող սարքերի և ռազմական ավիացիայի ուսումնական թռիչքների աճ, որոնք հաճախ խախտում են սահմանված թռիչքային գոտինԼՂՀ ՊՆ. առաջնագծի ողջ երկայնքով նկատվում է ադրբեջանական անօթաչու թռչող սարքերի և ռազմական ավիացիայի ուսումնական թռիչքների աճ, որոնք հաճախ խախտում են սահմանված թռիչքային գոտին
Ադրբեջանում ակնհայտորեն Հայաստանում եւ Արցախում իրավիճակի ապակայունացման հույս ունենԱդրբեջանում ակնհայտորեն Հայաստանում եւ Արցախում իրավիճակի ապակայունացման հույս ունեն
Թուրքմենստանում Հայաստանի դեսպան Գառնիկ Բադալյանը մահացել էԹուրքմենստանում Հայաստանի դեսպան Գառնիկ Բադալյանը մահացել է
Փաշինյան. ՀՀ և ՌԴ միջև օրինակելի հարաբերությունները շարունակում են ամրապնդվել դաշնակցային և ռազմավարական գործընկերության ոգով՝ իշահ մեր ժողովուրդներիՓաշինյան. ՀՀ և ՌԴ միջև օրինակելի հարաբերությունները շարունակում են ամրապնդվել դաշնակցային և ռազմավարական գործընկերության ոգով՝ իշահ մեր ժողովուրդների
Արտգործնախարարը մեկնում է ԲրյուսելԱրտգործնախարարը մեկնում է Բրյուսել
Իշխան Զաքարյան. Համահայկական խաղերի նախապատրաստական աշխատանքներն իրականացվում են բնականոն հունովԻշխան Զաքարյան. Համահայկական խաղերի նախապատրաստական աշխատանքներն իրականացվում են բնականոն հունով
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը Ռուսաստանի օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր ՊուտինինՆախագահ Արմեն Սարգսյանը Ռուսաստանի օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը Գյումրիում մասնակցել է իտալական ցուցահանդեսի բացմանըՆախագահ Արմեն Սարգսյանը Գյումրիում մասնակցել է իտալական ցուցահանդեսի բացմանը
Փաշինյանն ու ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչը քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացըՓաշինյանն ու ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչը քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացը
Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է Պյոտր ՍվիտալսկիինՄհեր Գրիգորյանն ընդունել է Պյոտր Սվիտալսկիին
ՀՀ ֆինանսների եւ գյուղատնտեսության նարկին նախարարներ Գագիկ Խաչատրյանին եւ Սերգո Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել. ՀՔԾ-ն չի մեկնաբանումՀՀ ֆինանսների եւ գյուղատնտեսության նարկին նախարարներ Գագիկ Խաչատրյանին եւ Սերգո Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել. ՀՔԾ-ն չի մեկնաբանում
Ժառանգություն. Պետք է ավարտին հասցնել ընտրական օրենսգրքի եւ դրա հետ առնչվող օրենքների փաթեթի տապալված բարեփոխումըԺառանգություն. Պետք է ավարտին հասցնել ընտրական օրենսգրքի եւ դրա հետ առնչվող օրենքների փաթեթի տապալված բարեփոխումը
Ռուսաստանի դեսպան. Մենք ուշադիր, մեծ կարեկցանքով և խնամքով ենք վերաբերվում Հայաստանում ընթացող գործընթացներինՌուսաստանի դեսպան. Մենք ուշադիր, մեծ կարեկցանքով և խնամքով ենք վերաբերվում Հայաստանում ընթացող գործընթացներին
Ռուսաստանի ռազմական կցորդ. ադրբեջանաթուրքական զորավարժությունները հետաքրքիր են միայն վիճակագրության տեսանկյունիցՌուսաստանի ռազմական կցորդ. ադրբեջանաթուրքական զորավարժությունները հետաքրքիր են միայն վիճակագրության տեսանկյունից
ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը հայտարարում է ակցիա վարկային քարտի քարտապանների համարՎՏԲ-Հայաստան Բանկը հայտարարում է ակցիա վարկային քարտի քարտապանների համար
Կանխատեսում. Երեւանի փախուստը Մոսկվայից քիչ հավանական էԿանխատեսում. Երեւանի փախուստը Մոսկվայից քիչ հավանական է
Արցախի նախագահը կադրային փոփոխություններ է կատարել կառավարությունումԱրցախի նախագահը կադրային փոփոխություններ է կատարել կառավարությունում
Beeline-ն երկարացրել է ինտերնետի մնացորդը հաջորդ ամսվան փոխանցելու ակցիանBeeline-ն երկարացրել է ինտերնետի մնացորդը հաջորդ ամսվան փոխանցելու ակցիան
«+3ԳԲ» ինտերնետ փաթեթ՝ «Viva» սակագնային պլանի բոլոր բաժանորդների համար«+3ԳԲ» ինտերնետ փաթեթ՝ «Viva» սակագնային պլանի բոլոր բաժանորդների համար
Արցախի կառավարությունը հավաստիացնում է. Հայաստանի Հանրապետության կողմից Արցախի Հանրապետությանը տրամադրվող բյուջետային վարկը փոխանցվում է սահմանված գրաֆիկի համաձայնԱրցախի կառավարությունը հավաստիացնում է. Հայաստանի Հանրապետության կողմից Արցախի Հանրապետությանը տրամադրվող բյուջետային վարկը փոխանցվում է սահմանված գրաֆիկի համաձայն
Նարինե Խաչատրյանը նշանակվել է կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի փոխնախարարՆարինե Խաչատրյանը նշանակվել է կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի փոխնախարար
Երևանի կոնյակի գործարանը ներկայացնում է նորարարական հավաքածուի երկրորդ թողարկումը ARARAT Single Cask 12 YO-ըԵրևանի կոնյակի գործարանը ներկայացնում է նորարարական հավաքածուի երկրորդ թողարկումը ARARAT Single Cask 12 YO-ը
Արթուր Աղաբեկյանն ազատվել է Արցախի նախագահի խորհրդականի պաշտոնիցԱրթուր Աղաբեկյանն ազատվել է Արցախի նախագահի խորհրդականի պաշտոնից
Աղբյուր. Արցախի ԱԱԽ քարտուղարը հրաժարական է տալիսԱղբյուր. Արցախի ԱԱԽ քարտուղարը հրաժարական է տալիս



Փորձագետներ
Կանխատեսում. Երեւանի փախուստը Մոսկվայից քիչ հավանական էԿանխատեսում. Երեւանի փախուստը Մոսկվայից քիչ հավանական է
Բոլոր նրանց, ովքեր կփորձեն ապակայունացնել իրավիճակն Արցախում,  մենք քաղաքավարի ցույց կտանք <իրենց տեղը>Բոլոր նրանց, ովքեր կփորձեն ապակայունացնել իրավիճակն Արցախում,  մենք քաղաքավարի ցույց կտանք <իրենց տեղը>
Կիրո Մանոյան. Հայաստան-Արցախ ռազմաքաղաքական պայմանագիրը դեղին քարտ կդառնա Ադրբեջանի համարԿիրո Մանոյան. Հայաստան-Արցախ ռազմաքաղաքական պայմանագիրը դեղին քարտ կդառնա Ադրբեջանի համար
Ուկրաինացի վերլուծաբան. Զելենսկու հաղթանակը պուտինյան Ռուսաստանի հերթական աղետալի պարտությունն է ՈւկրաինայումՈւկրաինացի վերլուծաբան. Զելենսկու հաղթանակը պուտինյան Ռուսաստանի հերթական աղետալի պարտությունն է Ուկրաինայում
Հայացք Մոսկվայից. Ղարաբաղի շուրջ բանակցությունների մեկնարկը նոր էջից որոշակի պոզիտիվ է պարունակումՀայացք Մոսկվայից. Ղարաբաղի շուրջ բանակցությունների մեկնարկը նոր էջից որոշակի պոզիտիվ է պարունակում
Մանվել Սարգսյան. Հայաստանում քանդվեց օլիգարխիկ համակարգը, բայց ավտորիտարիզմի վերադարձի վտանգը պահպանվում է (video)Մանվել Սարգսյան. Հայաստանում քանդվեց օլիգարխիկ համակարգը, բայց ավտորիտարիզմի վերադարձի վտանգը պահպանվում է (video)
Հայաստան 2018-2023. Զարգացման հետընտրական սցենարներՀայաստան 2018-2023. Զարգացման հետընտրական սցենարներ
Վլադիմիր Եվսեև. Ռուսաստանը պետք է նախաձեռնություն դրսևորի և բարձրացնի ղարաբաղյան հակամարտության գոտի սպառազինության մատակարարումների նոմենկլատուրայի վերանայման հարցըՎլադիմիր Եվսեև. Ռուսաստանը պետք է նախաձեռնություն դրսևորի և բարձրացնի ղարաբաղյան հակամարտության գոտի սպառազինության մատակարարումների նոմենկլատուրայի վերանայման հարցը
Ասաֆ Հաջիև. Եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափն արդյունքներ չի տալիս, պետք է փնտրել ղարաբաղյան հարցի այլընտրանքային լուծումներԱսաֆ Հաջիև. Եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափն արդյունքներ չի տալիս, պետք է փնտրել ղարաբաղյան հարցի այլընտրանքային լուծումներ
Բոլոտ Օթունբաև. Ղրղզստանի և Հայաստանի միջև համագործակցությունն ակտիվորեն կզարգանա Բոլոտ Օթունբաև. Ղրղզստանի և Հայաստանի միջև համագործակցությունն ակտիվորեն կզարգանա
Ժիրայր Սէֆիլյան. <Սասնա ծռերի> պրագմատիզմը՝ ապագայի համար աշխատանքումԺիրայր Սէֆիլյան. <Սասնա ծռերի> պրագմատիզմը՝ ապագայի համար աշխատանքում
Կարապետ Ռուբինյան. Համաժողովրդական ատելությունը «վերադարձի» շանսեր չի թողնում Ռոբերտ ՔոչարյանինԿարապետ Ռուբինյան. Համաժողովրդական ատելությունը «վերադարձի» շանսեր չի թողնում Ռոբերտ Քոչարյանին
Արսեն Խառատյան. Կառուցողական երկխոսությունը փակ թեմաների բացակայության պայմաններում` հարաբերությունների ամրապնդման հիմքԱրսեն Խառատյան. Կառուցողական երկխոսությունը փակ թեմաների բացակայության պայմաններում` հարաբերությունների ամրապնդման հիմք
Էդվարդ Սանդոյան. Մեզ սպասվում են մեծ և բարդ բարեփոխումներ (մաս 2)Էդվարդ Սանդոյան. Մեզ սպասվում են մեծ և բարդ բարեփոխումներ (մաս 2)
​​​​​​​Էդվարդ Սանդոյան. Մեզ սպասվում են մեծ և բարդ բարեփոխումներ (մաս 1)​​​​​​​Էդվարդ Սանդոյան. Մեզ սպասվում են մեծ և բարդ բարեփոխումներ (մաս 1)
Կոնստանտին Օրբելյան. Մեկ մարդը շատ բան կարող է անել, առավել ևս, եթե ունի այսպիսի հուսալի գործընկերներԿոնստանտին Օրբելյան. Մեկ մարդը շատ բան կարող է անել, առավել ևս, եթե ունի այսպիսի հուսալի գործընկերներ
Սմբատ Նասիբյան. Պետական մոտեցումը կարող է Հայաստանի տնտեսության թերությունները վերածել առավելություններիՍմբատ Նասիբյան. Պետական մոտեցումը կարող է Հայաստանի տնտեսության թերությունները վերածել առավելությունների
Սերգեյ Մարկեդոնով. Աշխարհաքաղաքական հավասարակշռության որոնման դատապարտված է Հայաստանի ցանկացած ղեկավարություն՝ ներառյալ ստեղծվելիքՍերգեյ Մարկեդոնով. Աշխարհաքաղաքական հավասարակշռության որոնման դատապարտված է Հայաստանի ցանկացած ղեկավարություն՝ ներառյալ ստեղծվելիք
Անդրեյ Սինյակով  - Մենք հավատում ենք, որ Ագարակի պղնձա-մոլիբդենային կոմբինատը /Ագարակի ՊՄԿ/ «բախտավոր» աստղի տակ է ծնվելԱնդրեյ Սինյակով  - Մենք հավատում ենք, որ Ագարակի պղնձա-մոլիբդենային կոմբինատը /Ագարակի ՊՄԿ/ «բախտավոր» աստղի տակ է ծնվել
Նիլ Մաքֆարլեյն. Խորհրդային մտածողությունը հիմնական խոչընդոտներից մեկն է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ճանապարհինՆիլ Մաքֆարլեյն. Խորհրդային մտածողությունը հիմնական խոչընդոտներից մեկն է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ճանապարհին
Սարո Սարոյան: Հայ-թուրքական արձանագրությունների չեղարկման հարցում գոյություն ունի ուղղակի կապ ՀՀ 4-րդ նախագահի պաշտոնավարման հետՍարո Սարոյան: Հայ-թուրքական արձանագրությունների չեղարկման հարցում գոյություն ունի ուղղակի կապ ՀՀ 4-րդ նախագահի պաշտոնավարման հետ
Կիրո Մանոյան. Ստատուս-քվոն կարող է աշխատել հայերի օգտին միայն ճիշտ օգտագործման՝ Արցախի բնակչության մինչև 250-300 հազար ավելացման դեպքումԿիրո Մանոյան. Ստատուս-քվոն կարող է աշխատել հայերի օգտին միայն ճիշտ օգտագործման՝ Արցախի բնակչության մինչև 250-300 հազար ավելացման դեպքում
Ռասիմ Մուսաբեկով. Ադրբեջանում նախագահական ընտրությունների տեղափոխումը կարող է թույլ տալ Ղարաբաղի շուրջ բանակցություններում բեկման հասնել արդեն այս տարի Ռասիմ Մուսաբեկով. Ադրբեջանում նախագահական ընտրությունների տեղափոխումը կարող է թույլ տալ Ղարաբաղի շուրջ բանակցություններում բեկման հասնել արդեն այս տարի
Վարդան Ոսկանյան: Իրանում վերջին սադրանքների նպատակը Թեհրանի վերադարձն էր միջազգային  պատժամիջոցների ռեժիմին Վարդան Ոսկանյան: Իրանում վերջին սադրանքների նպատակը Թեհրանի վերադարձն էր միջազգային  պատժամիջոցների ռեժիմին 
Սերգեյ Մարկեդոնով. 2017 թվականը Հարավային Կովկասում արժանի է փորձագիտական շրջանակների սևեռուն ուշադրությանՍերգեյ Մարկեդոնով. 2017 թվականը Հարավային Կովկասում արժանի է փորձագիտական շրջանակների սևեռուն ուշադրության
Ռուսաստանի դեսպան. Հուսով ենք` Հայաստանը կարող է դառնալ հենց այն «համագործակցության կամուրջը՚ ԵՄ և ԵԱՏՄ միջև, Արևմուտքի և Արևելքի միջևՌուսաստանի դեսպան. Հուսով ենք` Հայաստանը կարող է դառնալ հենց այն «համագործակցության կամուրջը՚ ԵՄ և ԵԱՏՄ միջև, Արևմուտքի և Արևելքի միջև
Մանվել Սարգսյան. 25 տարվա ընթացքում Հայաստանում մարդիկ աստիճանաբար  գիտակցել են, որ զբաղվում են դատարկ բաներովՄանվել Սարգսյան. 25 տարվա ընթացքում Հայաստանում մարդիկ աստիճանաբար  գիտակցել են, որ զբաղվում են դատարկ բաներով
 Ալեքսեյ Կոլոմիեց. Ի տարբերություն Միխայիլ Սահակաշվիլիի` Յուլիա Տիմոշենկոյի  ճանապարհը դեպի Ուկրաինայի նախագահի պաշտոն, գործնականում, բաց է Ալեքսեյ Կոլոմիեց. Ի տարբերություն Միխայիլ Սահակաշվիլիի` Յուլիա Տիմոշենկոյի ճանապարհը դեպի Ուկրաինայի նախագահի պաշտոն, գործնականում, բաց է
Արկադի Տեր-Թադևոսյան. Արցախի և Հայաստանի հետ ցանկացած փոխզիջումային պայմանավորվածություն անձամբ Ալիևի համար հավասարազոր է ինքնասպանությանԱրկադի Տեր-Թադևոսյան. Արցախի և Հայաստանի հետ ցանկացած փոխզիջումային պայմանավորվածություն անձամբ Ալիևի համար հավասարազոր է ինքնասպանության
Մաքսիմ Սուչկով. Հայաստանի զարգացման շահերից բխող նախագծերի որակական և համակարգային իրագործումը կբացառի Ռուսաստանի նյարդային արձագանքն այն առնչությամբ, թե ինչ են «այնտեղ մտահղացել ամերիկացիները՚Մաքսիմ Սուչկով. Հայաստանի զարգացման շահերից բխող նախագծերի որակական և համակարգային իրագործումը կբացառի Ռուսաստանի նյարդային արձագանքն այն առնչությամբ, թե ինչ են «այնտեղ մտահղացել ամերիկացիները՚
Մեկնաբանվողներ
Երեխաների պաշտպանության օրվա առթիվ գյումրեցի 5 բազմազավակ ընտանիք բնակարան ստացավ  (video)Երեխաների պաշտպանության օրվա առթիվ գյումրեցի 5 բազմազավակ ընտանիք բնակարան ստացավ  (video)
Լեհ դիվանագետ. ԵՄ-ԵԱՏՄ երկխոսության համար, նախ, հարկավոր է կողմնորոշվել, թե ինչ է ԵԱՏՄ-նԼեհ դիվանագետ. ԵՄ-ԵԱՏՄ երկխոսության համար, նախ, հարկավոր է կողմնորոշվել, թե ինչ է ԵԱՏՄ-ն
Արցախի մի շարք հասարակական-քաղաքական կազմակերպություններ վերահաստատում են միացյալ Հայոց ինքնիշխան պետության մաս լինելու քաղաքական վճռականությունըԱրցախի մի շարք հասարակական-քաղաքական կազմակերպություններ վերահաստատում են միացյալ Հայոց ինքնիշխան պետության մաս լինելու քաղաքական վճռականությունը
ՀՀ առողջապահության նախարարությունը պատրաստ է դիմել կոշտ միջոցների հակապատվաստումային կոչերը ճնշելու համարՀՀ առողջապահության նախարարությունը պատրաստ է դիմել կոշտ միջոցների հակապատվաստումային կոչերը ճնշելու համար
Արդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր. Արդարադատության համակարգը շատ զգայուն է, և դրանում ցանկացած հեղափոխական միջամտություն կարող է ռիսկային լինելԱրդարադատության ակադեմիայի ռեկտոր. Արդարադատության համակարգը շատ զգայուն է, և դրանում ցանկացած հեղափոխական միջամտություն կարող է ռիսկային լինել
Ամերիկացի փորձագետը քննադատել է Փաշինյանի քաղաքականությունըԱմերիկացի փորձագետը քննադատել է Փաշինյանի քաղաքականությունը
ՄԻԵԴ-ը վճիռ է կայացրել ՀՀ առաջին նախագահի հայցովՄԻԵԴ-ը վճիռ է կայացրել ՀՀ առաջին նախագահի հայցով
Նիկոլ Փաշինյանը ղարաբաղյան խնդրի լուծման հարցում ժողովրդի կողմից որոշակի հանձնարարականներ է ակնկալումՆիկոլ Փաշինյանը ղարաբաղյան խնդրի լուծման հարցում ժողովրդի կողմից որոշակի հանձնարարականներ է ակնկալում
ՀՀ վարչապետ. Ես կներկայացնեմ իմ տված խոստումների կատարման ողղությամբ մեր իրականացրած աշխատանքըՀՀ վարչապետ. Ես կներկայացնեմ իմ տված խոստումների կատարման ողղությամբ մեր իրականացրած աշխատանքը
Բաքուն Երևանին  կոչ է արել պրագմատիկ լինել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործումԲաքուն Երևանին  կոչ է արել պրագմատիկ լինել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործում
Ասաֆ Գաջիև. Երբ մեզ սպառնում են, մենք չենք կարող չարձագանքելԱսաֆ Գաջիև. Երբ մեզ սպառնում են, մենք չենք կարող չարձագանքել
Հայացք Բաքվից. Ղարաբաղյան փակուղուց ելքն Ալանդյան մոդելում է, այլ ոչ թե՝ անիմաստ բանակցություններումՀայացք Բաքվից. Ղարաբաղյան փակուղուց ելքն Ալանդյան մոդելում է, այլ ոչ թե՝ անիմաստ բանակցություններում
Տիգրան Ավինյանը՝ Կոնստանտին Օրբելյանին պաշտոնից ազատելու մասին. Որեւէ ոլորտում, այդ թվում ՝ մշակույթի, արտոնյալներ լինել չեն կարողՏիգրան Ավինյանը՝ Կոնստանտին Օրբելյանին պաշտոնից ազատելու մասին. Որեւէ ոլորտում, այդ թվում ՝ մշակույթի, արտոնյալներ լինել չեն կարող
Վերլուծաբան. Երուսաղեմում հայկական դեսպանատան բացումը փայլուն մարտավարական քայլ կդառնաՎերլուծաբան. Երուսաղեմում հայկական դեսպանատան բացումը փայլուն մարտավարական քայլ կդառնա
Փաշինյանը դիմում է քաղաքացիներին. 11 հազար 281 հայրենակիցները պետք է զրկվեն նպաստից, թե՞ ոչՓաշինյանը դիմում է քաղաքացիներին. 11 հազար 281 հայրենակիցները պետք է զրկվեն նպաստից, թե՞ ոչ
Մայիլյան. Վերջին 27 տարիներին բանակցային սեղանին գտնվող առաջարկներն ու սկզբունքները հնացած են և վերանայման կարիք ունենՄայիլյան. Վերջին 27 տարիներին բանակցային սեղանին գտնվող առաջարկներն ու սկզբունքները հնացած են և վերանայման կարիք ունեն
Սկսվել է Օպերայի և բալետի թատրոնի հարակից տարածքի սրճարանների ապամոնտաժումըՍկսվել է Օպերայի և բալետի թատրոնի հարակից տարածքի սրճարանների ապամոնտաժումը
Ավիգդոր Էսկին. Իսրայելում բացվում է Հայաստանի դեսպանատուն. սա բեկում էԱվիգդոր Էսկին. Իսրայելում բացվում է Հայաստանի դեսպանատուն. սա բեկում է
Ալեն Սիմոնյանը հայտարարում է Հայաստանի նոր օրհներգի տեքստի մրցույթԱլեն Սիմոնյանը հայտարարում է Հայաստանի նոր օրհներգի տեքստի մրցույթ
Կանխատեսում. Հայաստանի ՆԱՏՕ-ական հեռանկարներին կարող է իրականություն հաղորդել միայն Ադրբեջանին Ղարաբաղի հանձնումըԿանխատեսում. Հայաստանի ՆԱՏՕ-ական հեռանկարներին կարող է իրականություն հաղորդել միայն Ադրբեջանին Ղարաբաղի հանձնումը
Մյունխենում Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է «Ռոքֆելեր եղբայրների հիմնադրամ»-ի նախագահի հետՄյունխենում Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է «Ռոքֆելեր եղբայրների հիմնադրամ»-ի նախագահի հետ
Երևանում առաջին անգամ կանցկացվի «Երևան ՈւրբանԱրթ -  2019ե փառատոնըԵրևանում առաջին անգամ կանցկացվի «Երևան ՈւրբանԱրթ -  2019ե փառատոնը
Ինեսսա Գաբայանն ազատվել Ջրային կոմիտեի նախագահի պաշտոնիցԻնեսսա Գաբայանն ազատվել Ջրային կոմիտեի նախագահի պաշտոնից
Ստեղծվեւմ է Հայաստանի կառավարությանն առընթեր կադրային բանկՍտեղծվեւմ է Հայաստանի կառավարությանն առընթեր կադրային բանկ
ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողն Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման դեմ հանդես եկող ակտիվիստների նկատմամբ ճնշում չի նկատելՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողն Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման դեմ հանդես եկող ակտիվիստների նկատմամբ ճնշում չի նկատել
Ստեփանակերտ. Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առումով Ջոն Բոլթոնի սպասումները տարբեր պատճառներով անիրական ենՍտեփանակերտ. Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման առումով Ջոն Բոլթոնի սպասումները տարբեր պատճառներով անիրական են
Մեծ Բրիտանիայի դեսպան. Մենք հուսով ենք, որ այս ընտրություններում չի լինի ատելություն և այլատյացություն, ինչը կարող էր դիտվել անցյալումՄեծ Բրիտանիայի դեսպան. Մենք հուսով ենք, որ այս ընտրություններում չի լինի ատելություն և այլատյացություն, ինչը կարող էր դիտվել անցյալում
Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Մտքերի գագաթնաժողովի գլխավոր գործընկեր Թիերի Մալերեթի հետՆախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Մտքերի գագաթնաժողովի գլխավոր գործընկեր Թիերի Մալերեթի հետ
Քարահունջի պահպանման քաղաքացիական շարժման ակտիվիստների բաց նամակը Նիկոլ ՓաշինյանինՔարահունջի պահպանման քաղաքացիական շարժման ակտիվիստների բաց նամակը Նիկոլ Փաշինյանին
Երկիր Ծիրանի. Հայկ Մարությանը գլխավոր խորհրդական է նշանակել մի մարդու, ով մասնակից է եղել նախկին իշխանությունների կողմից իրականացված թալանին և ապօրինություններինԵրկիր Ծիրանի. Հայկ Մարությանը գլխավոր խորհրդական է նշանակել մի մարդու, ով մասնակից է եղել նախկին իշխանությունների կողմից իրականացված թալանին և ապօրինություններին
Փնտրել ըստ օրերի