
ԱրմԻնֆո. ՀՀ Ազգային ժողովը նոյեմբերի 18-ի նիստում վավերացրեց վերանայված Եվրոպական սոցիալական խարտիայի 11-րդ հոդվածը։
Մեկ օր առաջ փաստաթուղթը վավերացման ներկայացնելով՝ ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը նշել էր, որ Խարտիայի 11-րդ հոդվածը վերաբերում է առողջության պահպանության իրավունքին։ Այժմ հոդվածը երկրի խորհրդարան է ներկայացվել երկրի միջազգային սոցիալական պարտավորությունների փուլային ընդլայնման շրջանակում։ Վերանայված Եվրոպական սոցիալական խարտիայի տեքստի համաձայն՝ այս հոդվածն ընդունած պետությունը պարտավորվում է ապահովել առողջության պահպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացումը։ Դրա համար իշխանությունները, ուղղակիորեն կամ մասնավոր և հասարակական կազմակերպությունների հետ համատեղ, պետք է միջոցներ ձեռնարկեն բնակչության առողջության համար վնասակար գործոնները հնարավորինս նվազեցնելու ուղղությամբ։ Նախատեսվում է նաև առողջության ամրապնդման և դրա նկատմամբ քաղաքացիների անձնական պատասխանատվության զարգացման նպատակով խորհրդատվական և իրազեկման ծառայությունների ստեղծում։ Իշխանությունները պարտավորվում են քայլեր ձեռնարկել համաճարակային, էնդեմիկ և այլ հիվանդությունների, ինչպես նաև դժբախտ պատահարների հնարավորինս կանխարգելման ուղղությամբ։
Հայաստանը խարտիան վավերացրել է 2004 թվականի հունվարին։ Սակայն Եվրոպայի խորհրդի կանոնների համաձայն՝ պետությունները կարող են փաստաթղթին միանալ մասերով՝ առանձին հոդվածներն ու կետերը աստիճանաբար ընդունելով։ Սկզբնական վավերացման պահին Հայաստանը ընդունել էր Խարտիայի 98 կետերից 67-ը՝ մի շարք դրույթներ թողնելով ապագայի համար։
Հայաստանի իշխանությունները 11-րդ հոդվածի ընդունման նախապատրաստական աշխատանքներն իրականացրել են Եվրոպայի խորհրդի ծրագրերի աջակցությամբ 2024-2026 թվականներին։ 2026 թվականի հունիսի 16-ին Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը ճանաչել է 11-րդ հոդվածով ամրագրված պարտավորությունները երկրի Սահմանադրությանը համապատասխանող։ Դրանից հետո վավերացման մասին օրենքի նախագիծը հավանության է արժանացել կառավարության կողմից և ուղարկվել Ազգային ժողով։ Հոդվածի վավերացումը Եվրոպայի խորհուրդը դիտարկում է որպես մարդու սոցիալական իրավունքների պաշտպանության ոլորտում կարևոր առաջընթաց։ Խորհրդարանի կողմից վերջնական հաստատումից և վավերացման փաստաթուղթը Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղարին փոխանցելուց հետո հոդվածի նորմերը կդառնան Հայաստանի իրավական համակարգի մաս, իսկ երկիրը կսկսի դրանց կատարման վերաբերյալ պարբերաբար հաշվետվություն ներկայացնել Սոցիալական իրավունքների եվրոպական կոմիտեին։