Լեռնային Ղարաբաղի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն. Արցախի ժառանգության ոչնչացումը շարունակվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լռության ֆոնին

Արմինֆո: Հայկական ներկայության վկայությունները Արցախում հողին են հավասարեցվում միջազգային կառույցների, այդ թվում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լռության ֆոնին: Այս մասին իր Ֆեյսբուքյան էջում գրել է Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպան և «Ազգային» պատմամշակութային ՀԿ-ի փոխնախագահ Հովիկ Ավանեսովը:

Նա հայտնել է, որ Արցախի բնակչության բռնի տեղահանումից հետո ավելի քան 4000 պատմական և մշակութային հուշարձաններ, այդ թվում՝ մոտավորապես 370 վանք և եկեղեցի, հազարավոր խաչքարեր, ամրոցներ և թանգարանային հավաքածուներ, անցել են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ: «Այսօր այս ժառանգությունը գտնվում է լիակատար ոչնչացման և պատմական ինքնության աղավաղման սպառնալիքի տակ։ «Ադրբեջանը բազմաթիվ գյուղեր, եկեղեցիներ և գերեզմանատներ է հողին հավասարեցրել, իսկ արբանյակային պատկերները օրեցօր նոր ավերածություններ են գրանցում», - ասել է Ավանեսովը։

Նա հիշեցրել է, որ հայ-ֆրանսիական Monument Watch հարթակը հետևում է Արցախի մշակութային ժառանգությանը։ «Ստեփանակերտի պատմական թաղամասերից և հուշահամալիրներից մինչև Կանաչ Ժամ եկեղեցի (Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ - խմբ.) և Բերձորի սրբավայրեր, հայկական ներկայության վկայությունները հետևողականորեն հողին են հավասարեցվում միջազգային կազմակերպությունների, մասնավորապես՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լռության ֆոնին», - եզրակացրել է ԼՂ մշակութային ժառանգության պաշտպանը։

Նշենք, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանու ներքո գտնվող Մշակույթների մերձեցման միջազգային կենտրոնը նրանց թվում էր, ովքեր շնորհավորել են Ադրբեջանին 2020 թվականի աշնանը Արցախի դեմ ագրեսիայում տարած հաղթանակի կապակցությամբ։ Ավելին, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կենտրոնի փոխտնօրեն Ջյոտի Հոսագրահարը հրապարակավ հայտարարել է, որ տեղյակ չէ որևէ ոչնչացման մասին։ Լեռնային Ղարաբաղում գտնվող հայկական եկեղեցիներն ու հուշարձանները, և նա դա արեց ցինիկ ժպիտով, կարծես ծաղրելով իրեն այս հարցը տված լրագրողին։ Սա վրդովմունքի ալիք առաջացրեց հայ հասարակության մեջ։

Նշենք, որ այսօր Ադրբեջանի վերահսկողության տակ են մնում մոտ 4000 հայկական մշակութային վայրեր, այդ թվում՝ ավելի քան 370 եկեղեցիներ և 119 հին ամրոցներ։ Ադրբեջանն ամբողջությամբ ոչնչացրել կամ զգալիորեն վնասել է հետևյալ մշակութային և կրոնական վայրերը. Շուշիի Կանաչ Ջամ (Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ) եկեղեցին ամբողջությամբ ոչնչացվել է 2024 թվականի ապրիլին, Շուշիի Ղազանչեցոց գերեզմանատունը ամբողջությամբ ոչնչացվել է, Քարինտակ գյուղը ամբողջությամբ բուլդոզերով քանդվել է, Ստեփանակերտում քանդվել են հուշարձաններն ու կիսանդրիները, այդ թվում՝ Շառլ Ազնավուրի, Հովհաննես Այվազովսկու, Հովհաննես Թումանյանի և Մարշալ Բաղրամյանի հուշարձանները։ Մեծ Թագեր գյուղում գտնվող Մարշալ Խուդյակովի թանգարանը ոչնչացվել է։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Լեռնային Ղարաբաղի մշակութային ժառանգության պաշտպանը հայտնել է, որ 2020 թվականից մինչ օրս Արցախում վանդալիզմի գրանցված դեպքերի թիվը գերազանցել է... 1000-ից ավելի եկեղեցիներ ամբողջությամբ ավերվել են, մոտ 10 գյուղեր դադարել են գոյություն ունենալուց, և մոտավորապես նույնքանը՝ մասամբ ավերվել։