Արմինֆո. «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության (ԲՀԿ) առաջնորդ և գործարար Գարիկ Ծառուկյանի և քաղբանտարկյալների պաշտպանության հանրային խորհուրդը նամակ է հղել 2026 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի դափնեկիր Նավի Փիլեյին՝ ներկայացնելով Հայաստանում մարդու իրավունքների ոլորտում առկա լուրջ մարտահրավերները և նրա ուշադրությունը հրավիրելով երկրում տեղի ունեցող մտահոգիչ զարգացումների վրա:
Նամակի հեղինակները, շնորհավորելով Փիլեյին Նոբելյան խաղաղության մրցանակը ստանալու կապակցությամբ, նշել են, որ այս հեղինակավոր մրցանակը հարգանքի տուրք է մարդու իրավունքների պաշտպանությանը, միջազգային արդարադատությանը և այն հիմնարար սկզբունքի հաստատմանը, որ օրենքը պետք է պաշտպանի անհատին իշխանության կամայական կիրառումից, Ձեր երկարամյա նվիրվածությանը:
«Հայաստանում մենք ուշադիր հետևում ենք այն մարդկանց գործունեությանը, որոնց նվիրվածությունը խաղաղությանը և մարդու իրավունքներին միջազգային ճանաչում է ստացել»: Մեր պատմական և ժամանակակից փորձը մեզ ցույց է տվել, թե ինչ հսկայական գին են վճարում ազգերը և հասարակ մարդիկ խաղաղության համար: Հետևաբար, Ձեր աշխատանքի միջազգային ճանաչումը մեզ հույս է տալիս, որ միջազգային հանրությունը կշարունակի հավատարիմ մնալ խաղաղության, արդարադատության և մարդկային արժանապատվության արժեքներին: Միաժամանակ, մենք կցանկանայինք ընդգծել Հայաստանի համար առանձնահատուկ կարևորության մի սկզբունք. խաղաղությունը չի կարող կայուն և երկարատև լինել, եթե այն հիմնված չէ օրենքի գերակայության, արդարադատության և մարդու հիմնարար իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության վրա», - ասվում է նամակում։
Այս առումով նշվում է, որ մինչ Հայաստանի արտաքին սահմանների երկայնքով պահպանվում է փխրուն խաղաղություն, երկրի ներսում լուրջ մտահոգություններ են առաջանում իրավական երաշխիքների վիճակի, արդարադատության իրականացման և ժողովրդավարական քաղաքական կյանքի պայմանների վերաբերյալ։
«Մենք համոզված ենք, որ ներքին դատական համակարգի և օրենքի գերակայության ամրապնդումը անփոխարինելի է սոցիալական կայունության ապահովման, հանրային վստահության վերականգնման և երկարատև խաղաղության պահպանման համար»։ Հենց այս համատեքստում ենք դիմում ձեզ՝ ձեր ուշադրությունը հրավիրելու Հայաստանում ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի ականավոր առաջնորդների կալանավորման և այդ իրադարձությունների ավելի լայն հետևանքների վրա անհատական ազատության, քաղաքական բազմակարծության և ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության համար», - ասվում է նամակում։
Նամակի հեղինակները հիշեցնում են, որ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո ընդդիմադիր հիմնական ուժերից մեկը՝ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը, զրկվեց իր մանդատներից։ խորհրդարանական մանդատները հակասահմանադրական վերահաշվարկի արդյունքում, և դրա առաջնորդը՝ Գագիկ Ծառուկյանը, հետագայում ձերբակալվեց և մնում է կալանքի տակ։
«Մեր մտահոգություններն ավելի են սրվում այն փաստով, որ խորհրդարան մտած երկու այլ ընդդիմադիր ուժերի առաջնորդները նույնպես մնում են կալանքի տակ։ Այս անձինք հայտնի քաղաքական գործիչներ և կուսակցական առաջնորդներ են, որոնք ներկայացնում են խաղաղ գաղափարախոսական դիրքորոշումներ, որոնք այլընտրանք են իշխանություններին և բացահայտ քննադատում են կառավարության քաղաքականությունը։ «Նրանց դերը ժողովրդավարական հասարակությունում այլընտրանքային քաղաքական դիրքորոշումներ արտահայտելն է, ներկայացնել իրենց ընտրողների և կողմնակիցների շահերը և մարտահրավեր նետել կառավարության որոշումներին՝ խաղաղ քաղաքական գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, նրանց շարունակական կալանքը ազդում է ոչ միայն նրանց անձնական իրավունքների, այլև իրենց կողմնակիցների քաղաքական կյանքին լիարժեք մասնակցելու ունակության վրա», - շարունակվում է նամակը։ Դիմումի հեղինակները ընդունում են, որ քաղաքական առաջնորդ լինելը ոչ մեկին չի ազատում հետաքննությունից կամ քրեական հետապնդումից, բայց ընդգծում են, որ քրեական հետապնդումը չպետք է դառնա քաղաքական հակառակորդներին մեկուսացնելու կամ օրինական քաղաքական մրցակցությունը սահմանափակելու միջոց։
«Մենք չենք խնդրում ձեզ նախապես որոշել ձեր դիրքորոշումը որևէ անձի դեմ մեղադրանքների վերաբերյալ կամ միջամտել մեղավորության կամ անմեղության դատական գնահատականներին։ Մեր մտահոգությունները վերաբերում են քրեական դատավարությունները կարգավորող երաշխիքներին, մասնավորապես՝ նախնական կալանքի կիրառմանը։ Անմեղության կանխավարկածը պետք է կիրառվի գործնականում, այդ թվում՝ նախնական կալանքի՝ որպես պատժի միջոց կիրառումից պաշտպանություն ապահովելով»։ «Անհրաժեշտության դեպքում և օրենքին համապատասխան, պետք է դիտարկել ազատազրկման համաչափ այլընտրանքներ՝ ապահովելով, որ անհատները կարողանան իրականացնել իրենց իրավունքները և լիարժեք մասնակցել հասարակական և քաղաքական կյանքին դատավարության ընթացքում», - շարունակվում է հայտարարության մեջ։
Հայտարարության մեջ նաև հիշատակվում են Բաքվում անօրինական կերպով ձերբակալված հայերը, այդ թվում՝ Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղ) նախկին ռազմական և քաղաքական ղեկավարության ներկայացուցիչները։
«Հաշվի առնելով մարդու իրավունքների պաշտպանության և միջազգային արդարադատության ոլորտում Ձեր երկարամյա փորձը, մենք դիմում ենք Ձեզ՝ Ձեր կարողությունների և մասնագիտական կապերի սահմաններում, աջակցել այս հարցերի միջազգային քննարկմանը։ Մասնավորապես, մենք շնորհակալ կլինենք, եթե Դուք դիտարկեք հետևյալ տարբերակները. «Կոչ են անում Հայաստանի իշխանություններին ապահովել, որ ձերբակալված ընդդիմության առաջնորդների գործերը քննվեն իրավունքի գերակայության սկզբունքներին, անմեղության կանխավարկածին և արդար դատավարության երաշխիքներին համապատասխան, և ապահովել նրանց ազատ արձակումը մինչև դատավարությունը, եթե կալանքը անհրաժեշտ և համաչափ չէ, անհրաժեշտության դեպքում օգտագործելով համապատասխան ոչ ազատազրկման այլընտրանքներ», - նշել են նամակի հեղինակները։
Նրանք նաև խնդրել են Փիլեյին ուշադրություն հրավիրել այս գործերի ավելի լայն հետևանքների վրա քաղաքական բազմակարծության, խաղաղ ընդդիմության պաշտպանության և քաղաքացիների՝ կամայական կալանքի ռիսկի առանց հասարակական և քաղաքական կյանքին մասնակցելու իրավունքի վրա. խթանել այս հարցերի քննարկումը մարդու իրավունքների միջազգային համաձայնագրերի շրջանակներում և, անհրաժեշտության դեպքում, բարձրացնել դրանք Հայաստանի համապատասխան մարմինների և միջազգային մարդու իրավունքների մեխանիզմների հետ. աջակցել Բաքվում ձերբակալված հայերի իրավունքները պաշտպանելու ուղղությամբ շարունակական միջազգային ջանքերին, ապահովել նրանց գործերի համար համարժեք իրավական երաշխիքներ և գտնել նրանց ազատ արձակման հնարավոր ուղիներ։
Նամակը նաև ներառում է Հայաստանում քաղաքական հետապնդումների ենթարկվող քաղաքական և հասարակական գործիչների, ինչպես նաև ադրբեջանական բանտերում անօրինական կերպով պահվող քաղբանտարկյալների և ռազմագերիների ցուցակներ։
Փորձագետ. Հայաստանի վրա տնտեսական ճնշումը կարող է գործնականում անցավ լինել ԵԱՏՄ մյուս անդամների համար, բայց ոչ հենց Հայաստանի համար
Ֆրանսիայում բողոքի ցույցերի փորձագետ. Քաղաքակրթությունները մարում են, երբ հասարակությունը կորցնում է ապագայի տեսլականը
Թուրքագետ․ Ադրբեջանն ամենազոր չէ․ նրա խոցելիությունները պետք է դառնան Հայաստանի անվտանգության ռազմավարության մաս
Կարծիք․ Ջերմուկի ծոցում Ամուլսարի բացումը էկոլոգիական աղետի մեկնարկ է Հայաստանում
«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով
Զախարովան մեկնաբանել է "իվանների" մասին Շիրակի մարզպետի աղմկահարույց գրառումը
Նիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-ից
Վիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետո
Փորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջև
Հայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներին
Արցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալ
Լուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից
Զախարովա․ Ռուսաստանը պատրաստ է Հայաստանի հետ քննարկել ռազմական համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները՝ կապերի գույքագրման շրջանակներում
Թևանյան. Հայաստանը, ինչպես Ուկրաինան և Մոլդովան, մտցվել է ԵՄ գլոբալ պատերազմի մեջ
Երևանի քաղաքապետարանում քննարկում են քաղաքում valet-parking համակարգի ներդրման հնարավորությունը
Փորձագետ. Օկուպացված Արցախում օտարերկրյա դեսպանների ներկայությամբ հայկական մշակույթի «աղվանացումը» ցեղասպանություն է
