Հայաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ներկայացրել է տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ժամանակ ընտրողների մասնակցության և միջադեպերի վերաբերյալ տվյալներ

ԱրմԻնֆո. Հայաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը (ԿԸՀ) ներկայացրել է հոկտեմբերի 25-ին երկրի 21 համայնքներում կայացած տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում ընտրողների մասնակցության և միջադեպերի վերաբերյալ տվյալները։

Ըստ ԿԸՀ մամուլի ծառայության՝ հոկտեմբերի 25-ի, ժամը 20:00-ի դրությամբ, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների արդյունքները հետևյալն էին. արարատի մարզի Արտաշատ համայնքում մասնակցությունը կազմել է 40.09%: Արմավիրի մարզի Արաքս համայնքում մասնակցությունը կազմել է 52.33%, իսկ Արմավիր համայնքում՝ 36.73%: Արագածոտնի մարզի Շամիրամ համայնքում մասնակցությունը կազմել է 46.20%:

Գեղարքունիքի մարզում Գավառ համայնքում մասնակցությունը կազմել է 39.03%, Մարտունի համայնքում՝ 40.12%, իսկ Վարդենիս համայնքում՝ 41.33%: Լոռու մարզում Ֆիոլետովո համայնքում գրանցվել է ամենացածր մասնակցությունը՝ 25.39%, մինչդեռ Ստեփանավան համայնքում այն կազմել է 68.83%:

Կոտայքի մարզում Ծաղկաձոր համայնքում ընտրություններին մասնակցել է ընտրելու իրավունք ունեցողների 61.78%-ը, Հրազդան համայնքում՝ 47.35%-ը, իսկ Գառնի համայնքում՝ 37.19%-ը:

Շիրակի մարզում Ախուրյան համայնքում մասնակցությունը կազմել է 47.06%, իսկ Արթիկ համայնքում՝ 57.42%: Սյունիքի մարզում Գորիս համայնքում մասնակցությունը կազմել է 54.54%, իսկ Մեղրի համայնքում՝ 57.97%: Վայոց ձորի մարզում Եղեգնաձոր համայնքում մասնակցությունը կազմել է 62.56%, Վայք համայնքում՝ 52.39%, իսկ Ջերմուկ համայնքում՝ 53.26%: Տավուշի մարզում Դիլիջան համայնքում մասնակցությունը կազմել է 39.32%, իսկ Իջևան համայնքում՝ 40.88%։

Վարչությունը նաև հայտնել է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների օրը Հայաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի իրավիճակային վերլուծության կենտրոնը արագ արձագանքել է 42 իրավիճակի։ ԿԸՀ-ն բացատրել է, որ արագ արձագանքը իրականացվել է սոցիալական ցանցերում, լրատվամիջոցներում հրապարակումների և հեռախոսազանգերի միջոցով ստացված իրավիճակների հիման վրա։ Նշվում է, որ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ընտրությունների օրը ստացել է հինգ դիմում, իսկ 21-րդ տարածքային ընտրական հանձնաժողովը մինչև ժամը 20:00-ն ստացել է մեկ դիմում 16 տարածքային ընտրական հանձնաժողովներից։

Իր հերթին, «Անկախ դիտորդ» հասարակական կազմակերպությունը տեղական ինքնակառավարման մարմիններին է ներկայացրել ընտրությունների վերաբերյալ իր տվյալներն ու մեկնաբանությունները։ Նշվում է, որ կազմակերպությունը հետևել է մոտ 80 ընտրատեղամասերում քվեարկության հաշվարկին, ինչպես նաև ընտրությունները վերահսկող բոլոր 15 շրջանային ընտրական հանձնաժողովներում քվեարկության արդյունքների ամփոփմանը։ «Ժամը 19:30-ի դրությամբ դիտորդները այցելել են 517 ընտրատեղամասերից 509-ը։ տեղամասերում, որոնց մեծ մասը երկու կամ երեք անգամ։ Մեկից ավելի կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, որոնք ներկայացնում էին մրցակից քաղաքական ուժերի շահերը, ներկա էին գրեթե բոլոր այցելած տեղամասերում։ Բացառություն էին կազմում չորս համայնքները, որտեղ առաջադրվել էր միայն «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, նշել է «Անկախ դիտորդը»։

Կազմակերպությունը շեշտել է, որ չնայած դիտորդները ընդհանուր առմամբ դրական են գնահատել ընտրական հանձնաժողովների անդամների պատրաստվածությունն ու կարգապահությունը ողջ օրվա ընթացքում, համեմատաբար ավելի շատ խախտումներ են գրանցվել կարգապահության ցածր մակարդակ ունեցող տեղամասերում։ «Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով է պատրաստվել երեք բողոքարկում՝ կնիքների որակի, ընտրությունների օրվա քարոզարշավի և վարչական ռեսուրսների չարաշահման վերաբերյալ։ Տարածքային ընտրական հանձնաժողովներին ուղարկվել է տասներեք զանգ՝ առաջացած բոլոր խնդիրները անհապաղ լուծելու համար։ Քվեարկության գաղտնիության խախտման հետ կապված տասը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացվել։ Ներկայացվել է լիազորված անձի կողմից քվեարկության հետ կապված երեք հանցագործության մասին հաղորդում, և դիտորդի իրավունքներին խոչընդոտելու հետ կապված մեկ հանցագործության մասին հաղորդում։ ՀՀ ՆԳՆ ներքին անվտանգության և կոռուպցիայի դեմ պայքարի վարչություն է ներկայացվել մեկ բողոքարկում՝ ոստիկանի գործողությունների վերաբերյալ ներքին հետաքննություն սկսելու խնդրանքով», - հաղորդել է կազմակերպությունը։

Աղբյուրի տվյալներով՝ 135 ընտրատեղամասերում գրանցվել է ընդհանուր առմամբ 209 խախտում՝ հետևյալ բաշխմամբ՝ ընթացակարգային խախտումներ՝ 28.17%, քվեարկության գաղտնիության խախտումներ՝ 23.24%, մասնակցության իրավունքի խախտումներ կամ լիազորությունների չարաշահում՝ 21.13%, ընտրողների նկատմամբ անօրինական վերահսկողություն՝ 8.45%, քարոզարշավ՝ 7.75%, կոնֆլիկտային իրավիճակներ՝ 7.75%, ընտրողների հետ կապված խնդիրներ։ ցուցակներ՝ 2.11%, իսկ ընտրակեղծիքներ՝ 1.41%:

Նշվում է, որ դեպքերի 65%-ում ընտրական հանձնաժողովները շտկել են խախտումները: Սակայն նշվում է, որ որոշ դեպքերում խախտումները ոչ միայն չեն շտկվել, այլև չեն կարող շտկվել հետագայում: Աղբյուրի համաձայն, խոսքը վերաբերում է ընտրողների ուղղորդման, բաց քվեարկության և դիտորդների իրավունքների խախտման դեպքերին: «Մասնավորապես, Եղեգնաձորում՝ 36/13 ընտրատեղամասում, դիտորդը գրանցել է նույն կուսակցության երեք վստահված անձանց միաժամանակյա ներկայությունը։ Նա տեսանկարահանել է միջադեպը, որից հետո վստահված անձինք սկսել են վիճել նրա հետ։ Հանձնաժողովի նախագահը հրել է տեսախցիկը և փորձել է խոչընդոտել տեսանկարահանմանը։ Խախտումը գրանցած դիտորդին անվանել են սադրիչ, և փորձեր են արվել նրան խանգարել իր կարծիքը գրանցել գրանցման գրանցամատյանում։ Առաքելությունը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել այս միջադեպի վերաբերյալ։ 34/15 և 12/32 ընտրատեղամասերում ընտրողին օգնող անձը անմիջապես քվեարկել է նրանց փոխարեն։ «Այսինքն՝ ընտրողն ինքը նույնիսկ չի մոտեցել քվեարկության խցիկին», - բացատրել է կազմակերպությունը։

Ավելին, հաղորդվում է, որ Ախուրյանի 35/05 ընտրատեղամասում հանձնաժողովի անդամներից մեկը քվեատուփի մոտ կանգնած ընտրողին ասել է. «Ընտրեք այն, ինչ ուզում եք»։ «Ընտրեք 14 համարը և նետեք այն մեկը»։ Ավելացվում է, որ նմանատիպ միջադեպ է գրանցվել նաև Վարդենիս համայնքի Գեղամասար գյուղում։ «Քվեարկության կարգը բացատրելու» պատրվակով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վստահված անձը մի քանի ընտրողների հորդորել է «ընտրել 14 համարը և նետել «դեմ» քվեաթերթիկը»։ Այս միջադեպի համար նաև հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացվել։

Աղբյուրի տվյալներով՝ մեկ ընտրատեղամասում մեկից ավելի վստահված անձանց ներկայության դեպքեր բազմիցս նկատվել են։ Օրինակ, ինչպես հաղորդել է կազմակերպությունը, 12/31, 21/25 և 25/16 ընտրատեղամասերում վստահված անձինք եղել են կամ ընտրատեղամասերի ներսում, կամ մոտակայքում։ «Եղել են նաև դեպքեր, երբ ընտրողներին «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վստահված անձինք ուղղորդել են 21/77, 21/41, 12/04 և 32/05 ընտրատեղամասերում։ Օրինակ՝ հանձնաժողովի անդամը ընտրողներին ուղղորդել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության օգտին՝ ասելով. «Քվեարկեք «Քաղաքացիական պայմանագրի» օգտին, մնացածը մի կողմ դրեք», - նշել է կազմակերպությունը։

Ամփոփելով՝ «Անկախ դիտորդը» նշել է, որ չնայած քվեարկությունը ընդհանուր առմամբ հանգիստ է եղել, ընտրողների որոշակի քվեարկության տարբերակի ուղղորդման կամ նման ազդեցության ներուժի դեպքերը մտահոգություն են առաջացնում։ «Անհրաժեշտ է գնահատել, թե ինչպես են դրանք ազդել արդյունքների վրա, ինչպես նաև նշել, որ խախտումների մեծ մասը վերաբերում էր ընտրական հանձնաժողովների անդամներին և «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վստահված անձանց։ Դրանք ամենաակնառուներն էին գրանցված դեպքերում», - եզրակացրել է կազմակերպությունը։

Նշենք, որ հոկտեմբերի 25-ին Հայաստանի մի քանի համայնքներում տեղի են ունեցել տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններ։ Ընտրությունները բնութագրվել են մրցակցության բացակայությամբ և ընդդիմադիր ուժերի վրա ճնշումներով։ Ավելին, ընդդիմադիր ուժերը բողոքել են, որ տասնյակ հազարավոր հայ քաղաքացիներ զրկվել են իրենց ընտրական իրավունքից, քանի որ նրանք արտասահման են մեկնել սեզոնային աշխատանքի։