Ազգային դեմոկրատական կուսակցության խորհուրդը դատապարտել է Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման մեկնարկը՝ նշելով հնարավոր ռիսկերը

ԱրմԻնֆո: Ազգային ժողովրդավարական բևեռի (ԱԺԲ) խորհուրդը դատապարտել է Ամուլսարի հանքի շահագործումը երկրի Վայոց ձորի մարզում՝ այս քայլը որակելով որպես լուրջ հետևանքներով լի Հայաստանի բնապահպանական, տնտեսական և ազգային անվտանգության համար:

ԱրմԻնֆոյի կողմից ստացված հայտարարության մեջ ԱԺԲ խորհուրդը նշել է, որ հոկտեմբերի 10-ի հանդիսավոր բացումը չի լուծում տարիներ շարունակ հնչեցված մտահոգությունները և չի կարող փոխարինել նախագծի անվտանգության համոզիչ, անկախ և հանրային հիմնավորմանը: «Մեր հիմնական մտահոգությունը ջուրն է՝ Երկրի վրա կյանքի համար ամենակարևոր և անփոխարինելի ռեսուրսը: Մաքուր քաղցրահամ ջրի աղբյուրները սահմանափակ են, և դրանց աղտոտման հետևանքները կարող են լինել երկարաժամկետ և գործնականում անդառնալի»: «Ոսկին վաճառվում և սպառվում է, մինչդեռ ջրի կորուստը սպառնում է հանրային առողջությանը, սննդի անվտանգությանը և ապագա սերունդների ապագային», - նշել է Ժողովրդա-դեմոկրատական կուսակցությունը:

Խորհուրդը նշել է, որ Ամուլսարի հանքի տեղակայումը Արփայի և Որոտանի ջրային համակարգերի և ռազմավարական ջրամբարների մոտ պահանջում է հատուկ խնամք: Ավելին, նրանք նշեցին, որ Կեչուտի ջրամբարի կապը Սևանա լճին հնարավոր աղտոտման հարցը դարձնում է ազգային մտահոգության առարկա։ «Այստեղ հնարավոր վնասը չի սահմանափակվում միայն հանքավայրով կամ մեկ համայնքով. խմելու և ոռոգման ջուրը, գյուղատնտեսությունը և Հայաստանի ռազմավարական քաղցրահամ ջրի պաշարները կարող են վտանգի տակ լինել։ Բնակավայրերի խաթարումը սպառնում է կենսաբազմազանությանը։ Ջերմուկի՝ որպես հանգստավայրի հեղինակությանը հասցված վնասը կարող է ազդել զբոսաշրջության, առողջարանների, հանքային ջրերի արտադրության և այդ ոլորտներից կախված ընտանիքների եկամուտների վրա»։ «Շրջակա միջավայրի ռիսկերը նաև ազդում են գյուղատնտեսական հողերի, արոտավայրերի և տեղական արտադրության ապագայի վրա», - ընդգծեց Խորհուրդը։

ԱԺԿ-ն նաև նախագծի հրապարակայնորեն ներկայացված եկամուտները խիստ չափազանցված անվանեց։ Այս առումով Խորհուրդը բացատրեց, որ արտահանման արժեքը, ընկերության եկամուտը և Հայաստանի կողմից ստացված զուտ օգուտը տարբեր արժեքներ են։ «Նախագծի հանրային օգուտը գնահատելու համար անհրաժեշտ է եկամուտներից հանել հնարավոր կորուստները՝ զբոսաշրջությանը և գյուղատնտեսությանը հասցված վնասը, առողջապահության, ջրի մաքրման, տարածքի վերականգնման և հանքի փակումից հետո երկարաժամկետ մոնիթորինգի ծախսերը։ Առանց այս լիարժեք հաշվարկի «մեծ տնտեսական օգուտների» մասին խոսակցությունները միակողմանի քարոզչություն են։ Պետական ֆինանսներին սպառնացող վտանգը նույնպես մտահոգիչ է։ Նախագծի ֆինանսավորման համար տրամադրված մինչև 150 միլիոն դոլարի պետական երաշխիքը նշանակում է, որ չկատարման դեպքում ֆինանսական բեռը կարող է տեղափոխվել պետության վրա», - նշել է ԺԴԿ-ն։

Վերը նշվածի լույսի ներքո Խորհուրդը հայտարարել է, որ Ամուլսարի հանքի շահագործումը պետք է հնարավորինս շուտ դադարեցվի, և կառավարությունը, որը զոհաբերում է երկրի ազգային շահերը, պետք է անհապաղ հեռացվի։ «ՀՀ զարգացումը պետք է հիմնված լինի ժողովրդի առողջության պահպանման, ջրային անվտանգության և երկարաժամկետ տնտեսական ներուժի վրա։ Ժամանակավոր հարկային եկամուտները չեն կարող արդարացնել անփոխարինելի բնական պաշարներին սպառնացող վտանգը։ Հայաստանի ջուրը հանրային հարստություն է և ազգային անվտանգության հիմքը։ Ոչ մի կառավարություն իրավունք չունի այն վտանգելու», - եզրակացրել է Խորհուրդը։

Նշենք, որ Ամուլսարի հանքը գործարկվել է հոկտեմբերի 10-ին։ Փաշինյանը, գործարկումը սկսելով, հայտարարել է, որ Ամուլսարի ոսկու հանքը տարեկան կարտադրի մոտ 210,000 ունցիա ոսկի։ Նշվում է, որ հանքի շահագործման արդյունքում «Լիդիան Արմենիան» տարեկան պետական բյուջե կվճարի մոտ 130 միլիոն դոլարի հարկեր և հոնորարներ, ինչը դրական ազդեցություն կունենա Հայաստանի ՀՆԱ-ի վրա՝ 1.5-2%-ով։

Ամուլսարի նախագիծը, ենթադրաբար, կստեղծի ավելի քան 4000 ուղղակի և անուղղակի աշխատատեղ։ Համաձայն կառավարության, «Լիդիան Արմենիա»-ի և Ջերմուկի, Վայքի ու Սիսիանի համայնքների միջև կնքված համայնքային զարգացման համաձայնագրի՝ հանքի ողջ գործունեության ընթացքում նախատեսվում է տարեկան 7-9 միլիոն դոլար հատկացնել համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի համար: Նախագիծն իրականացվում է «Լիդիան Արմենիա»-ի և ՀՀ կառավարության միջև ռազմավարական համագործակցության շրջանակներում: Ընկերությունը նախագծում ներդրել է մոտ 750 միլիոն դոլար, որից 150 միլիոն դոլարը ապահովվել է ՀՀ կառավարության կողմից տրված պետական երաշխիքով: Բնապահպանները քննադատել են ՀՀ իշխանությունների որոշումը՝ ընդգծելով, որ հանքի գործունեությունը անդառնալի վնաս կհասցնի Ջերմուկ հանգստավայրին և Սևանա լճին: