"Ուժեղ Հայաստան". COP17-ի նախապատրաստումն ուղեկցվում է անթափանց գնումներով և վատնումներով

Արմինֆո. ՄԱԿ-ի Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ խորհրդաժողովի (COP17) նախապատրաստումը հարցեր է առաջացնում պետական բյուջեի միջոցների ծախսման հիմնավորվածության վերաբերյալ: Այդ մասին հոկտեմբերի 13-ին "Կոռուպցիա՝ Հայաստանի քաղաքացիների կյանքի որակը բարելավելու փոխարեն" թեմայով մամուլի ասուլիսում հայտարարել է "Ուժեղ Հայաստան" խորհրդարանական խմբակցության պատգամավոր Հասմիկ Ենգոյանը։

Նա հիշեցրել է, որ իր խմբակցությունը Հայաստանի խորհրդարանում բարձրացրել է COP17 կազմակերման մասին հարց՝ մտահոգություն հայտնելով հնարավոր կոռուպցիոն ռիսկերի վերաբերյալ: Նրա խոսքով, այդ ընթացքում քաղաքական թիմի ներկայացուցիչներն ուսումնասիրել են խորհրդաժողովի նախապատրաստման հետ կապված գործընթացները և վեր հանել մի շարք խնդիրներ: "Առաջին հերթին, եկեք արձանագրենք, որ մենք դեմ չենք COP17-ի բովանդակությանը և անցկացմանը։ Մենք ընդունում ենք, որ դա հեղինակավոր միջոցառում է։ Սակայն մենք դեմ ենք, որ դրա կազմակերպման քողի տակ տեղի ունենա պետական բյուջեի միջոցների անարդյունավետ ծախսում՝ կոռուպցիոն ռիսկերով ուղեկցվող։ Այդ իսկ պատճառով մենք համապատասխան հետազոտություն ենք անցկացրել, որի ընթացքում հայտնաբերել ենք լուրջ դեպքեր, որոնք հարցեր են առաջացնում միջոցների ծախսման հիմնավորվածության վերաբերյալ", - ընդգծել է Ենգոյանը։

Այսպես, պատգամավորն ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը փորձել է մեկ կազմակերպության հետ պայմանավորվածությունները ներկայացնել որպես մրցութային ընտրության արդյունք: Հիշեցնելով, որ ընտրությունը կատարվել է 12 կազմակերպությունների շրջանում, Ենգոյանը պարզաբանել է, որ, արդյունքում, COP17-ի շրջանակներում 10 պայմանագիր է կնքվել  նույն կազմակերպության հետ: "Միջոցառումների կազմակերպման և գովազդի ոլորտում մասնագիտացած այդ ընկերությունը կառավարությունից պայմանագրեր է ստացել, այդ թվում՝ տեսախցիկների տեղադրման և կարգաբերման, կահույքի մատակարարման և տրանսպորտային փոխադրումների վերաբերյալ", - մանրամասնել է պատգամավորը:

Նա, միաժամանակ, կասկած է հայտնել նման մոտեցման հիմնավորվածության վերաբերյալ, նշելով, որ հանրությանը, փաստորեն, առաջարկում են հավատալ, որ մի կազմակերպություն ի վիճակի է ինքնուրույն ապահովել նման տարբեր տեսակի աշխատանքների կատարումը բարձր մակարդակով և ՄԱԿ-ի չափանիշներին լիովին համապատասխան: "Ինչ վերաբերում է տեսախցիկների տեղադրման և կարգաբերման առանձին պայմանագրին, ապա ուզում եմ ուշադրություն հրրավիրել, որ համապատասխան աշխատանքները փաստացի կատարում է Team Systems ՏՏ-ընկերությունը, թեև դրանց իրականացման շուրջ պայմանագիրը կնքվել է մեկ այլ կազմակերպության հետ", - նկատել է ընդդիմադիրը։

Ենգոյանն առանձին կանգ է առել "Մերիդիան" ցուցահանդեսային համալիրի ֆինանսավորման վրա, որի ընդհանուր գումարը, ըստ նրա ներկայացրած տվյալների, հասել է 10 մլրդ 899 մլն 297 հազար դրամի: Նրա խոսքով՝ ի սկզբանե կառավարությունը նախատեսել էր 5 մլրդ 775 մլն դրամի ֆինանսավորում։ "Այդ գումարից մոտ 3 մլրդ դրամը նախատեսվում էր ուղղել անմիջապես COP17-ի անցկացմանը, մինչդեռ, 2 մլրդ 700 մլն դրամը նախատեսված էր վեց տարի ժամկետով համալիրը կառավարությանը գրավով տրամադրելու համար։ Հետագայում լրացուցիչ որոշում է կայացվել՝ ֆինանսավորումը ավելացնել ևս 2 մլրդ դրամով", - ուշադրություն է հրավիրել Ենգոյանը։

Ինչպես պարզաբանել է պատգամավորը, դա թույլ է տվել համալիրի օգտագործման ժամկետը երկարաձգել 200-ից մինչեւ 400 օր՝ նախատեսելով ապագայում այնտեղ այլ միջոցառումների անցկացման հնարավորություն, իսկ պայմանագրի ժամկետը՝ 6-ից մինչեւ 8 տարի: Պատգամավորի խոսքով՝ տպավորություն է ստեղծվում, որ նախատեսվում էր Հայաստանում անցկացնել COP-ի բոլոր խորհրդաժողովները։ Նա նաև նշել է հաշվարկային արժեքի և պայմանագրում արտացոլված գումարի անհամապատասխանությունը։ Նրա հաշվարկներով, անգամ նշված ծախսերը հաշվի առնելով, ընդհանուր գումարը պետք է կազմեր 7 մլրդ 775 մլն դրամ, մինչդեռ, պայմանագրի փաստացի գումարը հասել է 7 մլրդ 931 մլն 566 հազար դրամի: "Այսինքն ՝ պարզ չէ, թե որտեղից է եկել ևս 156 մլն 566 հազար դրամը։ Ընդ որում, "Մերիդիան" համալիրի ֆինանսավորումը չի սահմանափակվել նշված ծախսերով։ Կառավարությունը նաև արտոնյալ պայմաններով երկու վարկ է տրամադրել. մեկը՝ 1 մլրդ 839 մլն 350 հազար դրամի չափով՝ տարեկան 1% տոկոսադրույքով, երկրորդը՝ 1 մլրդ 128 մլն 380 հազար դրամի չափով ՝ տարեկան 0,3% տոկոսադրույքով: Արդյունքում՝ "Մերիդիան" համալիրին առնչվող ֆինանսավորման ընդհանուր ծավալը գերազանցել է 10 մլրդ դրամը", - ասել է պատգամավորը։

 Ենգոյանը նաև ուշադրություն է հրավիրել ֆինանսավորման աղբյուրի վրա, նկատելով, որ այդ նպատակով միջոցները հատկացվել են ոչ թե բյուջեից, այլ կառավարության պահուստային ֆոնդից ։ Ավելին, ըստ նրա, այս պահին անհասկանալի է մնում, թե արդյոք նախատեսվել են լրացուցիչ ծախսեր, որոնք դեռ հրապարակային լուսաբանում չեն ստացել: Մասնավորապես, պատգամավորը հիշատակել է պատվիրակությունների համար ավիատոմսերի ձեռք բերման առնչությամբ առաջացած խնդիրների և նրանց Հայաստան ժամանումն ապահովելու համար լրացուցիչ միջոցներ հատկացնելու մասին տեղեկատվությունը: Ենգոյանը մտահոգության եւս մեկ  պատճառ է համարել պայմանագրերում տեխնիկական նկարագրությունների բացակայությունը։ Նրա խոսքով, փաստաթղթերում, օրինակ, կարող են հիշատակվել "Մերիդիան" համալիրի շինարարական աշխատանքները, սակայն աշխատանքների կոնկրետ ցանկը, ծավալն ու բովանդակությունը չեն բացահայտվում: "Մանրամասն տեխնիկական նկարագրությունների բացակայությունը թույլ չի տալիս գնահատել, թե արդյոք գոյություն ունեցել են ավելի մատչելի առաջարկներ, որոնք համապատասխանում են ՄԱԿ - ի պահանջներին եւ չափորոոշիչներին", - պարզաբանել է ընդդիմադիրը:

"Ուժեղ Հայաստան" խմբակցության մեկ այլ պատգամավոր՝ Լենա Մաթեւոսյանը, մեկնաբանելով ՀՀ փոխարտգործնախարար Ռոբերտ Աբիսողոմոնյանի հայտարարությունն այն մասին, որ բոլոր գնումներն իրականացվում են ՄԱԿ-ի չափորոոշիչներին համապատասխան, ինչպես նաեւ COP17 կազմակերպման համար ընկերությունների նախնական ընտրության անցկացման մասին Շրջակա միջավայրի նախարարության հայտարարությունը, նույնպես կասկածներ է հայտնել կատարված ընթացակարգերի թափանցիկության վերաբերյալ: Նրա խոսքով ՝ իրենց չի հաջողվել որևէ տեղեկություն գտնել հայտարարված մրցույթի մասին։ "Արդյունքում՝ տրանսպորտային, հաղորդակցության, գովազդային և մի շարք այլ ծառայությունների մատուցման շուրջ պայմանագրերը կնքվել են նույն անձի հետ։ Խոսքը մի կազմակերպության մասին է, որը հանդես է եկել որպես Սնուփ Դոգի երևանյան համերգի կազմակերպիչ (համերգ, որն այդպես էլ տեղի չունեցավ - խմբ.): Հարց է առաջանում, թե ինչ հիմքով է նախապատվությունը տրվել հենց այդ կազմակերպությանը, եթե իսկապես իրականացվել է ընտրություն",- հռետորական հարց է հնչեցրել Մաթևոսյանը։

Անդրադառնալով ՄԱԿ-ի չափորոշիչներին համապատասխանելու մասին հայտարարություններին ՝ պատգամավորն ընդգծել է, որ իշխանությունները, ամենայն հավանականությամբ, սխալ են մեկնաբանել դրանք: Որպես օրինակ նա նշել է թարգմանության ժամանակ թույլ տրված սխալները, նշելով, որ նույնիսկ "աթոռ" և "բազկաթոռ" բառերը ճիշտ չեն թարգմանվել։ Նրա կարծիքով, նման հանգամանքները լրացուցիչ հարցեր են առաջացնում, թե՝ որքանով են ճիշտ ընկալվել և կիրառվել համապատասխան չափորոշիչները: "Նախ, պետք է համոզվել, որ այդ չափորոշիչները ճիշտ են ընկալվում և թարգմանվում, և միայն դրանից հետո հղում կատարել դրանց", - ընդգծել է պատգամավորը:

Այսպիսով, ըստ Մաթևոսյանի, երբ խոսքը վերաբերում է Հայաստանի տարածքային ամբողջականությանը, իշխանությունները ցույց են տալիս զիջումների գնալու պատրաստակամություն, սակայն երբ շոշափվում են պետական բյուջեի միջոցների ծախսման հարցերը, այդ պատրաստակամությունն ինչ-որ տեղ անհետանում է:

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 12-ին ՀՀ արտաքին գործերի եւ միջազգային առեւտրի նախարարի տեղակալ Ռոբերտ Աբիսողոմոնյանը լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել էր, որ COP17-ի անցկացման ծախսերի հանրագումարը դեռևս հայտնի չէ, քանի որ որոշակի կազմակերպչական աշխատանքներ շարունակվում են: Միաժամանակ, դիվանագետը համոզմունք էր հայտնել, որ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը, որը պատասխանատու է գնումների համար, ծախսերի մասին տեղեկատվություն կներկայացնի միջոցառման ավարտից հետո: Հարցին, թե ինչպես կմեկնաբանի խորհրդարանի ամբիոնից ընդդիմության հնչեցրած բազմաթիվ հարցերը՝ կապված համաժողովի համար ապրանքների գնման ուռճացված նախահաշիվների, մեկ անձից առանց մրցույթի միջոցառումներ պատվիրելու հետ եւ այլն, Աբիսողոմոնյանը վստահեցրել էր, որ գնումներն իրականացվել են ըստ ՄԱԿ-ի չափորոշիչների: