Անհետ կորած զինծառայողների ծնողները «Հզոր Հայաստան» կուսակցության անդամների հետ քննարկել են նրանց հուզող հարցերը

Արմինֆո: «Հզոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները՝ խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանի գլխավորությամբ, հանդիպել են անհետ կորած զինծառայողների ծնողների հետ: Հանդիպման ընթացքում ծնողներից մեկը ներկայացրել է իրենց հուզող հիմնական հարցերը:

Նախ, ծնողների անունից նա շնորհակալություն է հայտնել խմբակցության ներկայացուցիչներին հանդիպումը կազմակերպելու համար՝ ընդգծելով նման իրավիճակներում պետության աջակցությունը զգալու կարևորությունը: «Մենք հասկանում ենք, որ ձեր խմբակցությունը քաղաքական մեծամասնություն չունի, որպեսզի թույլ տա անհապաղ որոշումներ կայացնել, այդ թվում՝ օրենսդրական: Այնուամենայնիվ, մենք ակնկալում ենք, որ մեր բարձրացրած հարցերը կբարձրաձայնվեն ձեր կողմից, և որ դրանցից յուրաքանչյուրի համար կձեռնարկվեն համապատասխան քայլեր: Եթե որոշակի հարցերի լուծումը անհնար է, մենք առնվազն ցանկանում ենք հասկանալ պատճառները և ունենալ հիմնավորված պատասխան», - նշել է ծնողը:

Դրանից հետո անհետ կորած զինծառայողների ծնողները ներկայացրել են իրենց մտահոգությունները: Նրանք որպես հիմնական խնդիրներից մեկը նշել են 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-20-ը Արցախում տեղի ունեցած ռազմական ագրեսիայից հետո զոհված զինծառայողների մարմինների արտաշիրիմումը: Մի ծնողի խոսքով՝ սա վերաբերում է մոտավորապես 51 դիակի, որոնք շտապ թաղվել են Ադրբեջանական ագրեսիայի ժամանակ Արցախում: «Սկզբում այս ուղղությամբ աշխատանքներ էին տարվում, և կազմվել էր համապատասխան ցուցակ, սակայն անհայտ պատճառներով գործընթացը կասեցվել էր», - նշել է նա։

Ծնողները կարծում են, որ անհրաժեշտ է կրկին բարձրացնել այս հարցը: Նրանք ասում են, որ հաշվի առնելով Հայաստանի իշխանությունների հայտարարությունները խաղաղության դարաշրջանի գալուստի մասին, պետք է դիտարկել նման աշխատանքները վերսկսելու հնարավորությունը Արցախի օկուպացված տարածքներում: Այս առումով նրանք նաև հայտնել են, որ այս ոլորտում լայնածավալ աշխատանքներ են իրականացվել. կազմվել են ցուցակներ, պարզվել են մահացածների անուններն ու ազգանունները, ինչպես նաև նրանց թաղման վայրերը:

Բարձրացված մեկ այլ խնդիր վերաբերում էր 2023 թվականի սեպտեմբերին Ստեփանակերտի մոտ գտնվող վառելիքի պահեստում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհված անձանց, մասնավորապես՝ զինծառայողների: Ծնողների խոսքով՝ մահացածների իրավական կարգավիճակը դեռևս լուծված չէ: Նրանք հիշեցրել են, որ Հայաստանի վարչապետը խոստացել էր արագ լուծել այս հարցը նախընտրական շրջանում: «Մենք կարծում ենք, որ այս հարցի շուրջ նույնպես պետք է համապատասխան ջանքեր գործադրվեն», - նշել են ծնողները։

Իր հերթին, «ՀամաՀայկական ճակատ» շարժման համակարգող Ռուզաննա Ստեփանյանը հիշեցրել է, որ երկար ժամանակ աշխատել է անհետ կորած զինծառայողների ծնողների, ինչպես նաև Ստեփանակերտի մոտ տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքների հետ կապված հարցերի վրա։ Նրա խոսքով՝ նրանք բազմիցս նամակներ են ուղարկել միջազգային կազմակերպություններին, այդ թվում՝ Հայաստանում գտնվողներին։ Սակայն, նա ասում է, որ դեռևս պատասխան չեն ստացել դրանցից ոչ մեկից, այդ թվում՝ դեսպանատներից։ «Մենք ցանկանում ենք, որ «Հզոր Հայաստան» խմբակցությունը այս հարցը ներառի իր օրակարգում», - նշել է Ստեփանյանը։

Նա նաև խոսել է պետական և միջազգային կազմակերպությունների ուշադրությունը զոհվածների մարմինների արտաշիրիմման հարցի վրա հրավիրելու փորձերի մասին։ «Մենք մոտ վեց ամիս առաջ կապ ենք հաստատել Հայաստանի վարչապետի հետ։ Նա մեր նամակը փոխանցել է Ազգային անվտանգության ծառայությանը, բայց նրանք սկզբում հրաժարվել են ընդունել ծնողներին»։ «Մեզ վերջապես հանդիպեց քարտուղարը, ով նշեց, որ չի հասկանում, թե ինչու է նամակը փոխանցվել Հայաստանի ռազմագերիների, պատանդների և անհետ կորածների հարցերով զբաղվող միջգերատեսչական հանձնաժողովին, որը գործում է Ազգային անվտանգության ծառայության համակարգմամբ, քանի որ հանձնաժողովը չի զբաղվում արտաշիրիմման հարցերով», - ասաց Ստեփանյանը։

Նրա խոսքով՝ նրանք ներկայումս նույնիսկ չգիտեն, թե արդյոք վիճելի գերեզմանները դեռևս գոյություն ունեն։ Սակայն, ինչպես նշեց շարժման համակարգողը, նրանք տեղեկություններ ունեն դրանց գտնվելու վայրի, այդ թվում՝ կոորդինատների մասին։ «Այս հարցը փոխանցվել է մեկին, ով իրականում չի զբաղվում դրանով։ Երբ մենք այս հարցը բարձրացրինք ՄԱԿ-ի հանձնակատարի մոտ, մեզ ասացին, որ նրանք առաջին անգամ են լսում անհետ կորած անձանց գոյության մասին», - նշեց Ստեփանյանը։

Նա ընդգծեց, որ անընդունելի է համարում պետական մարմինների կողմից անհրաժեշտ գործողությունների բացակայությունը։ «Մինչև Հայաստանում չլուծվեն մարդասիրական հարցերը, ոչ մի այլ հարց չի լուծվի», - վստահ է շարժման համակարգողը։

Նրա խոսքով՝ վերջին կոչն ուղարկվել է Միջազգային միջեկեղեցական կազմակերպությանը, սակայն դեռևս պատասխան չի ստացվել։ «Ավելին, նամակներ են ուղարկվել մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող տարբեր կառույցների։ Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է ՀՀ կառավարության կողմից կոնկրետ քայլեր ձեռնարկելու անհրաժեշտությանը։ Մենք այսօր այստեղ ենք, որպեսզի դուք կարողանաք օգնել նրանց այդ քայլերը ձեռնարկելու հարցում։ Եվ դուք կարող եք այս հարցը բարձրացնել միջազգային ֆորումներում», - նշել է Ստեփանյանը՝ դիմելով խմբակցության ներկայացուցիչներին։

«Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արեգա Հովսեփյանը, մինչդեռ, վստահեցրել է, որ նման հանդիպումները կլինեն կանոնավոր։ «Սա մեր միակ հանդիպումը չի լինի։ Դրանք կանցկացվեն պարբերաբար։ Մենք այս հարցը հետևում ենք բոլոր հնարավոր տեսանկյուններից՝ դիվանագիտական, քաղաքական և իրավական տեսանկյուններից»։ «Այս հարցը միշտ մեր խմբակցության համար գերակա կլինի», - նշեց Հովսեփյանը։

Ստեփանակերտի մոտ գտնվող վառելիքի պահեստում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհված զինծառայողների կարգավիճակի վերաբերյալ «Հզոր Հայաստան» խմբակցության պատգամավորը հայտարարեց, որ իր նախաձեռնություններից մեկը կլինի այս հարցի վերաբերյալ օրենսդրական առաջարկի մշակումը և ներկայացումը։ Հովսեփյանի խոսքով՝ խնդիրն այն է, որ իրենց այժմ ասում են, որ աշխատում են ռազմական գործողությունների ընթացքում անմիջականորեն զոհված զինծառայողներին կարգավիճակ շնորհելու ուղղությամբ։ «Մենք, մինչդեռ, ուզում ենք ուշադրություն հրավիրել այն փաստի վրա, որ մեր օրենսդրությունը դեռևս չի ներառում «քաղաքացիական զոհ» հասկացությունը, ինչը սխալ է», - նշեց նա։

Հովսեփյանը ընդգծեց, որ խմբակցությունը մտադիր է շարունակել այս ուղղությամբ աշխատանքը և ձգտել Ստեփանակերտի մոտ տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվածներին համապատասխան կարգավիճակ շնորհել։ Հանդիպման ընթացքում բարձրացվեցին նաև այլ հարցեր։ Մասնավորապես, ծնողները մտահոգություն և անորոշություն հայտնեցին այն մասին, թե արդյոք իրենց բարձրացրած մի շարք հարցեր բարձրացվում են միջազգային ներկայացուցիչների հետ հանդիպումների ժամանակ, ինչպես պնդում էին։ Հանդիպումը ձայնագրվելուց հետո դադարեցվեց, և հետագա քննարկումները տեղի ունեցան փակ դռների ետևում։

Նշենք, որ պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ Հայաստանում կա 437 անհետ կորած անձ, որոնցից 224-ը զինծառայողներ են, իսկ 213-ը՝ քաղաքացիական անձինք։