
ԱրմԻնֆո: Հայաստանում սահմանափակ տեղեկատվություն ունեցող անձինք նույնպես իրավունք կունենան սոցիալական ծախսերի փոխհատուցման: Այս մասին որոշումն ընդունվել է կառավարության նիստում:
Որոշման նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ 2023 թվականի հունվարի 1-ից ներդրվել է եռաստիճան եկամուտների հայտարարագրման համակարգ
ՀՀ քաղաքացիների (բացառությամբ անչափահասների) համար և, միաժամանակ, սոցիալական ծախսերի համակարգ, որի համաձայն հայտարարագրողները հնարավորություն ունեն իրենց եկամտային հարկից փոխհատուցում ստանալ իրենց (կամ նրանց ընտանիքի անդամների) կողմից տարվա ընթացքում կատարված բժշկական և կրթական ծառայությունների ծախսերի մի մասի համար: 2023 և 2024 թվականներին այն անձինք, որոնց տեղեկատվությունը օրենքով սահմանվում է որպես հարկվող եկամտի վերաբերյալ սահմանափակ տեղեկատվություն, չեն համարվել տարեկան եկամտային հարկի հայտարարագիր ներկայացրած: 2025 թվականին և հաջորդ տարիներին հանրապետության բոլոր քաղաքացիները, որոնք բնակվում են (բացառությամբ անչափահաս համարվող անձանց), պարտավոր են ներկայացնել տարեկան եկամտային հարկի հաշվարկ: Մինչդեռ, ՀՀ կառավարության 2017 թվականի մարտի 9-ի որոշումը սահմանում է, որ գործատուները չպետք է ներկայացնեն այն անձանց գրանցման դիմումներ, որոնց համար գրանցման դիմումում ներառվող տեղեկատվությունը ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանվում է որպես սահմանափակ օգտագործման տեղեկատվություն: Մյուս կողմից, եկամտային հարկը և սոցիալական վճարները ամսական հաշվարկելիս նշված անձանց եկամտի և նրանցից պահված եկամտային հարկի գումարները հաշվարկի համապատասխան տողում արտացոլվում են ամփոփ տեսքով: Խնդիրն այն է, որ այն անձինք, որոնց մասին տեղեկատվությունը սահմանափակ օգտագործման տեղեկատվություն ունեցողները, օրենքով սահմանված որպես սահմանափակ օգտագործման տեղեկատվություն, իրավունք չունեն սոցիալական ծախսերի փոխհատուցման՝ գործող օրենսդրության համաձայն իրենց հարկվող եկամտից հաշվարկված և վճարված եկամտային հարկի տեսքով:
Նախագծով առաջարկվում է սահմանել երկու տարբերակ՝ սահմանափակ օգտագործման տեղեկատվություն ունեցող անձանց համար սոցիալական ծախսերի փոխհատուցում ստանալու հնարավորությունն ապահովելու համար: Մասնավորապես, առաջին տարբերակի դեպքում գործատուն հարկային մարմնի կողմից սահմանված կարգով և ձևաչափով հարկային մարմնին տրամադրում է հաշվետվություն տարվա համար հաշվարկված աշխատավարձի և դրան համարժեք վճարումների, կատարված աշխատանքի և/կամ մատուցված ծառայությունների դիմաց ստացված եկամտի, ինչպես նաև դրանցից հաշվարկված և պետական բյուջե վճարված եկամտային հարկի գումարների վերաբերյալ տեղեկատվություն, և հարկային մարմինը փոխհատուցում է սոցիալական ծախսերը: Երկրորդ տարբերակի դեպքում աշխատողը համապատասխան դիմում է ներկայացնում պետական մարմնին, և պետական մարմինը փոխհատուցում է սոցիալական ծախսերը:
Նշենք, որ սահմանափակ տեղեկատվությանը (պետական կամ ծառայողական գաղտնիք կազմող) մուտք ունեցող և սահմանափակ տեղեկատվություն համարվող եկամուտը համարվող անձանց թվում են ՀՀ ազգային անվտանգության, պաշտպանության, ոստիկանության, արտաքին հետախուզության և քննչական մարմինների աշխատակիցներն ու պաշտոնատար անձինք: