«Միջազգային քրիստոնեական համերաշխություն» կազմակերպությունը կոչ է անում Հայաստանի իշխանություններին հետ վերցնել Հայ առաքելական եկեղեցու իրավիճակի վերաբերյալ զեկույցը և հարգել Հայ եկեղեցու ինքնավարությունը։

ԱրմԻնֆո. Քրիստոնեական համերաշխության միջազգային կազմակերպությունը (ՔՀԻ) կտրականապես մերժում է Հայաստանի կառավարության զեկույցը Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու շուրջ ստեղծված ճգնաժամի և դրա հնարավոր լուծման վերաբերյալ: Այս մասին ասվում է կազմակերպության հայտարարության մեջ:

Աղբյուրի համաձայն՝ ՔՀԻ-ն վերանայել է զեկույցը և ամբողջությամբ մերժում այն: Կազմակերպությունը գնահատում է, որ զեկույցի հեղինակությունը, մեթոդաբանությունը և թաքնված մտադրությունները լրջորեն խաթարում են դրա եզրակացությունների հավաստիությունը: Կազմակերպությունը նաև նշում է, որ զեկույցը հակասում է Եկեղեցու ինքնավարության սահմանված սկզբունքին, որը երաշխավորված է ինչպես հայկական, այնպես էլ միջազգային օրենսդրությամբ: ՔՀԻ-ն պնդում է, որ զեկույցում ներկայացվածի հակառակ՝ Եկեղեցու շուրջ ստեղծված ճգնաժամը կառավարության գործողությունների արդյունք է: ՔՀԻ-ն զեկույցի հրապարակումը դիտարկում է որպես Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ պետական շարունակական արշավի մի մաս:

Կազմակերպությունը պնդում է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ձգտում է հեռացնել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին և Եկեղեցին ենթարկել պետական վերահսկողության: ՔՀԻ-ի տվյալներով՝ այս նպատակը արտացոլվում է նաև իշխող կուսակցության նախընտրական ծրագրում և կառավարության ծրագրում: Կազմակերպությունը նաև մատնանշում է բարձրաստիճան հոգևորականների ձերբակալությունները, կաթողիկոսի և վեց եպիսկոպոսների դեմ հարուցված քրեական գործերը, ինչպես նաև կառավարության կողմից հովանավորվող փորձերը՝ եկեղեցու ներսում անհամաձայնություն սերմանելու համար։

ՔՀԻ-ն ընդգծում է, որ զեկույցը անկախ հետաքննության կամ անաչառ դատական գործընթացի արդյունք չէ։ Կազմակերպության տվյալներով՝ այն պատրաստվել է վարչապետի ցուցումով։ ՔՀԻ-ի տվյալներով՝ զեկույցը հիմնականում հիմնված է «բաց աղբյուրների» վրա՝ լրատվական կայքեր, YouTube տեսանյութեր և Facebook-ի գրառումներ, այդ թվում՝ վարչապետի սեփական գրառումներ։ Կազմակերպությունը պնդում է, որ զեկույցը գործնականում որևէ առաջնային ապացույց չի պարունակում, և մի շարք պնդումներ հիմնված են չհաստատված տեղեկատվության, ենթադրությունների կամ լուրերի վրա։ Կազմակերպությունը նաև վիճարկում է զեկույցում կաթողիկոսի քաղաքականության մեջ ներգրավվածության մասին պնդումները։ ՔՀԻ-ն կարծում է, որ եկեղեցու գործունեությունը կապված է հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի և նրանց ազգային ինքնության պահպանման հետ, ինչպես ճանաչված է Հայաստանի Սահմանադրությամբ։ Կազմակերպությունը նաև նշում է 2020 թվականի պատերազմը և 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղից հայերի բռնի տեղահանությունը որպես այն համատեքստերը, որոնցում եկեղեցին գործել է ժողովրդի պաշտպանության համար։ ՀԱԵ-ն ընդգծում է, որ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին, չնայած ազգային եկեղեցի լինելուն, ինքնավար և ինքնակառավարվող կառույց է: Կազմակերպության տվյալներով՝ պետությունը լիազորություն չունի կաթողիկոսին հեռացնելու կամ փոխարինելու, քանի որ այս գործընթացը կարգավորվում է Եկեղեցու կանոնական իրավունքով: ՀԱԵ-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը հետ վերցնել զեկույցը, հրաժարվել կաթողիկոսին հեռացնելու ծրագրից և հարգել Հայ Առաքելական Եկեղեցու ինքնավարությունը: Կազմակերպությունը նաև կոչ է անում Հայաստանի միջազգային գործընկերներին, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգներին, Եվրամիությանը և Եվրոպայի խորհրդին, հիշեցնել Հայաստանի իշխանություններին մարդու իրավունքների ոլորտում իրենց պարտավորությունների մասին և պահանջել, որ նրանք դադարեցնեն միջամտել Եկեղեցու ներքին գործերին։

Նշենք, որ Հայաստանի իշխանությունների և Հայ Առաքելական Եկեղեցու միջև հակամարտությունը կտրուկ սրվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին հեռացնելու և եկեղեցական հաստատությունները բարեփոխելու կառավարության քաղաքականության պատճառով: Հարաբերությունները վատթարացել են վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից հոգևորականության քննադատության, կառավարության քաղաքականության հետ եկեղեցու անհամաձայնության և հոգևորականների դեմ քաղաքական անկայունության մեղադրանքների ֆոնին: Հաղորդագրություններ են ստացվել մի քանի բարձրաստիճան հոգևորականների (այդ թվում՝ թեմական ղեկավարների) ձերբակալությունների և հալածանքների մասին: 2026 թվականի օգոստոսին Հայաստանի կառավարությունը հաստատեց մինչև 2031 թվականը գործողությունների ծրագիր, որը պաշտոնապես սահմանեց Գարեգին Բ-ին պաշտոնանկ անելու և Հայ Առաքելական Եկեղեցու նոր կանոնադրություն ընդունելու նպատակները: 2026 թվականի սեպտեմբերի վերջին իշխանությունները ներկայացրին եկեղեցական ճգնաժամի վերաբերյալ հատուկ զեկույց, որը լայն արձագանք գտավ և ընդդիմության կողմից մեղադրանքներ առաջացրեց կրոնական կառույցի «ավազակային զավթման» փորձի վերաբերյալ: