Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ ԵԽԽՎ զեկույցում արձանագրվել են "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցության կողմից  մի շարք խախտումներ

Արմինֆո.  Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ)՝ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ զեկույցում արձանագրվել են "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցության կողմից մի շարք խախտումներ:

Հրապարակված զեկույցի համաձայն, հասարակական լայն բևեռացումը և ընտրությունների ժամանակ զանգվածային բողոքի ակցիաները երկրում ստեղծել են ներքաղաքական լարված իրավիճակ։ Ըստ աղբյուրի, բեւեռացման լրացուցիչ գործոն են դարձել կառավարության եւ Հայ Առաքելական Եկեղեցու ղեկավարության միջեւ արտասովոր լարված հարաբերությունները, ինչպես նաեւ քրեական հետապնդումները, ներառյալ ընդդիմության մի շարք ականավոր ներկայացուցիչների եւ կրոնական գործիչների նկատմամբ կիրառված կալանքը՝ մինչեւ դատավարությունը:

"Ընտրությունների նշանակումից հետո՝ 2026 թվականի հունվար և ապրիլ ամիսներին, էական փոփոխություններ են կատարվել, որոնք հակասում են ընտրական օրենսդրության կայունության վերաբերյալ Վենետիկի հանձնաժողովի հանձնարարականներին։ Դրանց թվում էին դիտորդների հավատարմագրման կանոնների հետագա փոփոխությունները և վերջին պահին քվեաթերթիկներում ընտրական դաշինքների անվանումներում հատուկ անունների օգտագործման արգելքը։ Այս զգայուն և էական հետևանքներ ունեցող փոփոխությունների նկատմամբ ապահովվել են միայն սահմանափակ հնարավորություններ հանրային խորհրդատվությունների անցկացման համար", - նշված է զեկույցում:

Այնուհետև ԵԽԽՎ պատվիրակությունը նշել է պահպանվող էական բացերը։ Մասնավորապես, ընտրարշավի շրջանը բնութագրվում էր կտրուկ բևեռացմամբ, ագրեսիվ հռետորաբանությամբ և խախտումների բազմաթիվ մեղադրանքներով: "Թեկնածուներից շատերը հայտարարում էին իրենց կամ իրենց կողմնակիցների հասցեին ուղղակի սպառնալիքների մասին՝ ինչպես պետական մարմինների, այնպես էլ օտարերկրյա սուբյեկտների կողմից։ Պետական ծառայողները հաղորդում էին, որ իրենցից պահանջել կամ ակնկալել են մասնակցել "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցության հանրահավաքներին, մինչդեռ, դիտորդները արձանագրել են նաեւ ձեռնարկությունների ղեկավարների կողմից աշխատակիցների նկատմամբ ճնշումների մի քանի դեպքեր՝ ընդդիմության հանրահավաքներին մասնակցելու նպատակով", - նշված է ԵԽԽՎ զեկույցում։

Ընդ որում, ուշադրություն է հրավիրվում այն հանգամանքին, որ վերջին տարիներին նկատվում է իրավապահ մեխանիզմների ավելի լայն կիրառում ընդդիմության թեկնածուների և ակտիվիստների նկատմամբ, ընտրակաշառքի փաստերով քրեական գործերի զանգվածային հարուցում, որոնցից գրեթե բոլորը վերաբերում էին ընդդիմությանը կամ ընդդիմության հետ ասոցացվող բիզնեսի ներկայացուցիչներին: Ընդ որում, զեկույցի պատրաստման պահին գրեթե բացակայել են նման գործերով մեղադրական դատավճիռները։ "Դա հարցեր է առաջացնում իրավակիրառման ընտրողական բնույթի և պատշաճ իրավական ընթացակարգի պահպանման վերաբերյալ", - ասվում է հաղորդագրության մեջ:

Խոսելով Հանրային հեռուստատեսության և մի քանի առանցքային մասնավոր հեռարձակողների քաղաքականության մասին՝ զեկույցում նշվում է, որ նրանք բացահայտ կանխակալություն են դրսեւորել հօգուտ իշխող կուսակցության և բացասական լուսաբանում են իրականացրել առաջատար ընդդիմադիր կուսակցությունների գործունեության վերաբերյալ, մինչդեռ, մյուս լրատվամիջոցները հետևողականորեն քննադատաբար են լուսաբանել կառավարության գործունեությունը: "Նախընտրական քարոզարշավի հեռուստատեսային լուսաբանման մեծ մասն օգտագործվել է փոխադարձ վիրավորանքներն ուժեղացնելու համար, ընդ որում, թեկնածուների ծրագրերի եւ հրապարակային քաղաքական բանավեճերի նկատմամբ ուշադրությունը սահմանափակ է եղել", - նշվում է զեկույցում:

Զեկույյցում անդրադարձ կա նաեւ ռուսական կողմի սահմանափակումներին։ Մասնավորապես, նշվում է, որ Ռուսաստանն օգտագործել է տնտեսական պատժամիջոցներ, ինչպես նաև կտրուկ դիվանագիտական հռետորաբանություն ՝ ձգտելով ազդել ընտրությունների արդյունքի վրա ՝ հօգուտ ընդդիմության կողմնորոշված կամ կառավարության դեմ հանդես եկող կուսակցությունների: Հատկանշական է, որ ընտրությունների օրն, ըստ զեկույցի, անցել է կազմակերպված և հանգիստ, իսկ ընտրատեղամասերի ճնշող մեծամասնությունում քվեարկության ընթացքը գնահատվել է դրական: Բայց, միևնույն ժամանակ, զեկույցում նշվում է, որ խախտումներ են արձանագրվել դիտարկված ընտրատեղամասերի մոտ 44%-ում։

Այնուհետև հիշեցվում է, որ ընտրություններից հետո առանցքային վեճն առնչվում է թիվ 10/51, 35/65 և 12/13 ընտրատեղամասերում քվեարկության արդյունքները չեղյալ հայտարարելու ԿԸՀ որոշմանը: "Որոշ հաշվարկների համաձայն, եթե այդ տեղամասերում մասնակցության տվյալները հաշվի առնվեին, "Բարգավաճ Հայաստան" կուսակցությունը կարող էր հաղթահարել 4% ընտրական շեմը, ստանալ պատգամավորական մանդատներ եւ իշխող կուսակցությանը զրկել երեք հինգերորդ մեծամասնությունից։ ԿԸՀ-ը հիմնավորման մեջ որոշել է, որ "այդ տեղամասերում արդյունքների չեղյալ հայտարարումը չի ազդել ընդհանուր արդյունքի վրա" և հրաժարվել է նշանակել կրկնակի քվեարկություն: Նման հիմնավորումն ակնհայտորեն անբավարար է տվյալ որոշման ընդունման համար, հատկապես՝ հաշվի առնելով դրա հետեւանքների նշանակալիությունը", - նշվում է ԵԽԽՎ զեկույցում։

Չնայած այն հանգամանքին, որ զեկույցում թվարկվում են Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների ընթացքում թույլ տրված բազմաթիվ խախտումներ, մասնավորապես, պառակտիչ հռետորաբանության կիրառում, ընտրակաշառքի մեղադրանքներ և ընտրական օրենսդրության չպահպանման այլ դեպքեր, դրանում ընտրությունների արդյունքները ներկայացվում են որպես հայ ժողովրդի կողմից եվրոպամետ ուղու ընտրության վկայություն: "Չնայած բացահայտված թերություններին և աննախադեպ մասշտաբի արտաքին ճնշումներին՝ հասարակությունը ցույց տվեց իր ժողովրդավարական ինստիտուտների կայունությունը։ Այսպիսով, նորընտիր իշխանությունները ժողովրդից ստացել են հստակ մանդատ, որն այժմ պետք է արդարացնեն", - նշվում է զեկույցում։

Զեկույցի ամբողջական տեքստին կարելի է ծանոթանալ հետևյալ հղումով ՝ https://pace.coe.int/en/files/36276/html։

Նշենք, որ ավելի վաղ ԲՀԿ մամուլի քարտուղար Իվետա Տոնոյանը, արձագանքելով հրապարակված զեկույցին, նշել էր, որ դրանում իրենց կուսակցությանը խորհրդարան անցնելու հնարավորությունից զրկելու գործընթացի հիշատակումը խոսում է այն մասին, որ ճշմարտությունը կոծկել հնարավոր չէ: