ՀԱԵ. Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու վերաբերյալ այսպես կոչված զեկույցը հակասահմանադրական է, ոչ կանոնիկ և անօրինական իր բովանդակությամբ և ձևով

ԱրմԻնֆո. Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու վերաբերյալ այսպես կոչված զեկույցը, որը հրապարակվել է ՀՀ կառավարության կողմից, հակասահմանադրական է, ոչ կանոնիկ և անօրինական է իր բովանդակությամբ և ձևով: Այս մասին ասվում է Մայր Աթոռ Էջմիածնի դիվանատան հայտարարության մեջ:

«Այս «զեկույցը», որը պատրաստվել է սոցիալական ցանցերում և լրատվամիջոցներում հրապարակված մեղադրանքների և զրպարտությունների հիման վրա, որոնք յուրացնում են պետական միջոցները, քաղաքական վրեժխնդրության, վենդետայի և Եկեղեցու ներքին կյանքին դատապարտելի միջամտության արտահայտություն է»: Մենք նպատակահարմար ենք համարում ևս մեկ անգամ արձանագրել 2019 թվականի փետրվարի 17-19-ը Ավստրիայի Սանկտ Պյոլտեն քաղաքում կայացած Եպիսկոպոսների ժողովում ընդունված դիրքորոշումը, որի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունները պարտավոր են՝ դադարեցնել Եկեղեցու հալածանքները և հարգել Եկեղեցու դարավոր ինքնիշխանությունն ու ինքնավարությունը՝ հիմնելով եկեղեցի-պետություն հարաբերությունները փոխադարձ հարգանքի, իշխանությունների հստակ տարանջատման և ազգային շահերի առաջնահերթության վրա, վերջ դնել հոգևորականության և ժողովրդի կողմից ընտրված Ամենայն հայոց պատրիարքի նկատմամբ հալածանքներին՝ հորինված մեղադրանքների և զրպարտությունների միջոցով, գործել բացառապես Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը, օրենսդրությանը և միջազգային իրավունքին համապատասխան և հավատարիմ մնալ հռչակված ժողովրդավարական սկզբունքներին, որոնք երաշխավորում են երկրում խղճի, կրոնի և համոզմունքի ազատությունը, ապահովելով սոցիալական համերաշխություն՝ պառակտման փոխարեն, լուծել առկա խնդիրներն ու հակասությունները երկխոսության ոգով, առանց նախապայմանների, զերծ մնալով անօգուտ վերջնագրերից», - ասվում է հայտարարության մեջ։ Հայտարարության մեջ նաև նշվում են Հայաստանի իշխանությունների ակնհայտ ջանքերը՝ եկեղեցական կյանքում արհեստական ճգնաժամ ստեղծելու համար։ Անընդունելի է ցանկացած բարեփոխական շարժում, որը թելադրվում է կամայական քաղաքական մոտեցումներով, մեքենայություններով և հարկադրանքով։ Հայ եկեղեցու առջև ծառացած մարտահրավերների հաղթահարման և դրա կատարելագործման գործընթացները... իրականացվում է բացառապես բարձրագույն կանոնական եկեղեցական մարմինների որոշումներով։

«Եկեղեցին թուլացնելու և հոգևորականությանը վարկաբեկելու նպատակով իրականացվող այս դատապարտելի քաղաքականությունը երբեք չի կարող ծառայել Հայրենիքի և մեր ժողովրդի բարօրությանը ամբողջ աշխարհում, ամրապնդել միասնությունը և, մասնավորապես, դիմակայել արտաքին անվտանգության սպառնալիքների առջև ծառացած առկա մարտահրավերներին», - ընդգծվում է հայտարարության մեջ։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանի վարչապետի աշխատակազմի հասարակայնության հետ կապերի և տեղեկատվության կենտրոնը հրապարակել է զեկույց Հայ Առաքելական Եկեղեցու իրավիճակի և հնարավոր լուծումների վերաբերյալ։ «Եկեղեցու փաստացի առաջնորդի և մի շարք բարձրաստիճան հոգևորականների գործունեության հետևանքով Հայ Առաքելական Եկեղեցում առաջացած ճգնաժամի և դրա լուծման ուղիների մասին» վերնագրով զեկույցը պատրաստվել է ՀՀ կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրի շրջանակներում՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանձնարարությամբ։ Փաստաթղթի նպատակն է բաց աղբյուրների ուսումնասիրության հիման վրա փաստաթղթավորել այն հանգամանքները, որոնք դրա հեղինակները բնութագրում են որպես ՀԱԵ ճգնաժամ, և առաջարկել դրա հաղթահարման ուղիներ։ Փաստաթղթի հեղինակները ընդգծում են, որ զեկույցը չի վիճարկում Եկեղեցու դոգմատիկ հիմքերը, Սուրբ Գիրքը և կանոնական կարգը: Նրանց դիրքորոշման համաձայն, փաստաթուղթը նվիրված է այդ սկզբունքների ենթադրյալ խախտումներին: Զեկույցում նաև նշվում է, որ Եկեղեցու բարեփոխումը պետք է իրականացվի Եկեղեցու կողմից՝ իր հիերարխիայի և հավատացյալների մասնակցությամբ, և պետությունը պետք է գործի իր օրենսդրական լիազորությունների սահմաններում: Կենտրոնի տվյալներով՝ փաստաթուղթը պատրաստելիս օգտագործվել է բաց աղբյուրներից ստացված տեղեկատվություն, և դրանում ներկայացված տեղեկատվությունը համեմատվել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու Կանոնադրության, Առաքելական Կանոնների, 1945 թվականի Ազգային եկեղեցական ժողովի գումարման կանոնադրության, այլ կանոնական փաստաթղթերի և Հայաստանի օրենսդրության դրույթների հետ: Զեկույցի հեղինակները ընդգծում են 16 հանգամանք, որոնք, իրենց գնահատմամբ, վկայում են ՀԱԵ-ում ճգնաժամի առկայության մասին: Դրանց թվում փաստաթղթում նշվում են կուսակրոնության երդման ենթադրյալ խախտումները, հոգևորականության հալածանքները և կարգալույծ լինելը, ֆինանսական անթափանցիկությունը և եկեղեցական գույքի չարաշահումը, ազգականների ձեռնադրությունը և «կլանային կառավարումը», Սուրբ Աթոռի քաղաքականացումը և արտաքին ազդեցությունը, երկարատև ընդմիջումը: Ազգային եկեղեցական խորհուրդը, Եկեղեցու միասնական Սահմանադրության բացակայությունը, ինչպես նաև Սփյուռքի թեմերում առկա պառակտումները: Զեկույցի հեղինակները առաջարկում են իրավիճակից դուրս գալու հինգ փուլից բաղկացած «ճանապարհային քարտեզ», որը նրանք բնութագրում են որպես ճգնաժամ: