ՂՌՀ-ի առաջատար փորձագետ․ Հայաստանի երկաթուղու կառավարման կոնցեսիան Ղազախստանին հանձնելը Երևանում բավական քննարկվող հարց է

ԱրմԻնֆո. Հայաստանի երկաթուղիների (ԵԿ) կառավարման կոնցեսիան Ղազախստանին փոխանցումը Երևանում բավական քննարկվող հարց է։ Այս մասին սեպտեմբերի 24-ին APRI Armenia 2026 ֆորումի շրջանակում ԱրմԻնֆոյի թղթակցի հետ զրույցում հայտարարել է Ղազախստանի ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի (ՂՌՀԻ) Եվրոպական և ամերիկյան հետազոտությունների դեպարտամենտի առաջատար փորձագետ Ալիշեր Աբդրեշևը։

Փորձագետի խոսքով՝ այս հարցում չպետք է լինի ավելորդ բանավեճ կամ քաղաքականացում։ "Երկու երկրների կառավարությունների մակարդակով, հավանաբար, որոշակի աշխատանք կարող է իրականացվել, սակայն առայժմ փորձագիտական մակարդակում մենք մինչև վերջ չենք հասկանում, թե ինչ պայմաններ են առաջարկվելու և ինչ գործնական ասպեկտներ են քննարկվում", - նշել է Աբդրեշևը։

Հիշեցնենք, որ դեռևս ընթացիկ տարվա փետրվարին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սկսեց բարձրացնել ռուսական կոնցեսիան երրորդ բարեկամական կողմին փոխանցելու անհրաժեշտության հարցը։ Որպես տարբերակ նա նշեց Ղազախստանը, ԱՄԷ-ն և Կատարը։ Մարտի 26-ին Փաշինյանը հայտարարեց, որ Երևանը դեմ չէ հանրապետության երկաթուղիների կառավարման կոնցեսիան ղազախական ընկերությանը փոխանցելուն, եթե այդ հարցի շուրջ համաձայնություն ձեռք բերվի Ռուսաստանի հետ։  Նա դա հիմնավորեց նրանով, որ իբր Երևանը կորցնում է իր մրցակցային առավելությունները, և երկաթուղու հարցը պետք է Ռուսաստանի հետ լուծել "բարեկամական, եղբայրական տրամաբանությամբ"։

ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան տարօրինակ է անվանել Նիկոլ Փաշինյանի այն հայտարարությունը, թե Հայաստանի երկաթուղիների կառավարման ռուսական կոնցեսիան հայկական կողմի համար մրցակցային ծախսեր է ստեղծում։ Նա ընդգծել է, որ ռուսական օպերատորը կառույց է, որը չի զրկում Հայաստանի Հանրապետությանը մրցակցային առավելություններից, այլ, ընդհակառակը, ստեղծում է դրանք։

Հատկանշական է, որ ապրիլի 6-ին "Ղազախստանի temir zholy" ԲԲԸ-ում (ԿՏԺ) և Ղազախստանի տրանսպորտի նախարարությունում հայտարարել են, որ "ղազախական կողմը ներկայումս բանակցություններ չի վարում Հայաստանի երկաթուղիների նկատմամբ ռուսական կոնցեսիան ձեռք բերելու շուրջ"։

Նշենք, որ "ՀԿԵ" ՓԲԸ-ն ԲԲԸ-ի 100% դուստր ընկերությունն է

"Ռուսական երկաթուղիներ"-ի։ 2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում ԲԲԸ-ի և

"Ռուսական երկաթուղիներ"-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև ստորագրվել է

հանրապետության երկաթուղային տրանսպորտի համակարգը

"ՀԿԵ" ՓԲԸ-ի կառավարմանը փոխանցելու վերաբերյալ կոնցեսիոն պայմանագիր։  Համաձայն պայմանագրի՝ կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը կազմում է 30 տարի՝ առաջին քսան տարվա աշխատանքից հետո կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ ևս 10 տարով երկարաձգելու իրավունքով։ "ՀԿԵ" ՓԲԸ-ի խնդիրների մեջ են մտնում ՀՀ երկաթուղու ենթակառուցվածքի արդիականացումը, Հայաստանի հետ հարևան պետությունների հետ համագործակցության զարգացումը, հանրապետության ներսում և միջազգային ուղևորափոխադրումների ու բեռնափոխադրումների զարգացումը։  Ընկերության կողմից իրականացվող ներդրումների չափը կազմում է $572 մլն։ "ՀԿԵ" ՓԲԸ-ն իր գործունեությունը սկսել է 2008 թվականի հունիսի 1-ին։