Արցախի մշակույթի նախկին նախարարը Ադրբեջանի կողմից ԼՂՀ-ի նկատմամբ ագրեսիայի օրը տոնակատարությունների կազմակերպումն անվանել է նրբին ծաղրուծանակ

ԱրմԻնֆո.  Արցախի մշակույթի նախկին նախարար Սերգեյ Շահվերդյանը Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ ագրեսիայի օրը տոնական միջոցառումների կազմակերպությունն անվանել է նրբագեղ ծաղր, որը սկիզբ դրեց Լեռնային Ղարաբաղից հայերի արտագաղթին։

"Սեպտեմբերի 19-ին Հայաստանում նախատեսված են միանգամից չորս մարդաշատ փառատոն՝ երեքը Երևանում, մեկը՝ Խաչիկ գյուղում, և մեծ տոնական համերգ՝ Կապանում։ Փառատոններ, երաժշտություն, զվարճանքներ, տոնական մթնոլորտ։ Եվ այս ամենը՝ սեպտեմբերի 19-ին։ Այն օրը, որը արցախահայերի համար կապված է 2023 թվականի ազգային աղետի սկզբի, հայրենիքի կորստի և Արցախի ողջ հայ բնակչության արտաքսման հետ։

Այն օրը, որը նշվում է որպես "Արցախահայերի՝ հայրենիքից արտաքսման և արդարության պահանջի օր"։ Նույն օրը հազարավոր արցախահայեր մասնակցելու են Եռաբլուրում անցկացվող "Լռության երթին"՝ հիշելով զոհվածներին և վերապրելով իրենց կյանքը փոխած ողբերգությունը։ Սա կարո՞ղ է պարզապես զուգադիպություն լինել։ Եվ այստեղ հարց է առաջանում՝ ինչպես դա ընդհանրապես հնարավոր դարձավ", - հարցնում էր Շահվերդյանը։

Նա ավելի շուտ հռետորական հարց էր տալիս՝ ինչպես ստացվեց, որ Արցախից ավելի քան հարյուր հազար հայերի արտաքսումից ընդամենը երեք տարի անց ազգային աղետի ամսաթիվը զանգվածային տոների կազմակերպիչների համար դարձավ օրացույցի հերթական ազատ ամսաթիվը։

"Մենք որքան ուզում ենք, կարող ենք խոսել ազգային միասնության, միասնական հայ ժողովրդի, համերաշխության մասին։ Բայց համերաշխությունը ստուգվում է ոչ թե խոսքերով։ Այն ստուգվում է հենց նման պահերին։ Երբ հազարավոր մեր հայրենակիցներ այդ օրը լուռ գնում են Եռաբլուր, իսկ կողքին անցկացվում են զանգվածային փառատոններ և տոնական համերգներ՝ ի՞նչ է սա ասում նրանց ցավի նկատմամբ մեր վերաբերմունքի մասին։ Ես չեմ ասում, որ սեպտեմբերի 19-ին ամբողջ Հայաստանը պետք է քար լռության մատնվի։ Ոչ ոք պարտավոր չէ հրաժարվել սովորական կյանքից։ Բայց տարբերություն կա սովորական կյանքի և այդ օրը խոշոր հանրային տոների կազմակերպման միջև, որոնք կարելի էր միանգամայն հանգիստ անցկացնել մեկ այլ օր", - հավելել է նա Facebook-ում իր հրապարակման մեջ։

Շահվերդյանը համոզմունք է հայտնել, որ կարելի էր հետաձգել միջոցառումները կամ փոխել դրանց ձևաչափը, կամ գոնե մտածել այն մասին, թե ինչ են զգում այն մարդիկ, որոնց համար սեպտեմբերի 19-ը տան, հարազատների, անցյալի և ապագայի կորստի օր է։

"Հենց այդ պատճառով եմ տալիս այս տհաճ հարցը. արդյո՞ք այդ օրը բազմաթիվ տոնական միջոցառումների անցկացումը՝ լիովին հասկանալով, թե ինչ է նշանակում սեպտեմբերի 19-ը արցախահայերի համար,

- նրանց հիշատակի և ցավի նկատմամբ նրբագեղ ծաղրի ձև չէ՞։ Շատ եմ ուզում հավատալ, որ ոչ։

Որ սա պարզապես անտարբերություն է, անուշադրություն կամ տարրական տակտի զգացման բացակայություն։ Որովհետև եթե նույնիսկ մեր ժողովրդի ազգային աղետը բավարար պատճառ չէ, որպեսզի մեկ օրով հետաձգենք տոնը, ապա առաջանում է շատ ավելի լուրջ հարց. իսկ այսօր մեզ համար ընդհանրապես ի՞նչ է նշանակում համերաշխությունը։ Սեպտեմբերի 19-ը ընդամենը մեկ օր է։ Տոնը կարելի է անցկացնել վաղը։ Հիշողությունն ու հարգանքը հետաձգել հնարավոր չէ", - ամփոփել է նա։

Նշենք, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը, "հակաահաբեկչական գործողության" պատրվակով, հերթական ագրեսիայի ակտն իրականացրեց Արցախի նկատմամբ։ Թշնամական ագրեսիայի հետևանքով հարյուրավոր արցախցիներ վիրավորվեցին, իսկ այդ ժամանակ հաղորդվում էր ավելի քան 200 զոհի մասին, այդ թվում՝ խաղաղ բնակիչների։ Սեպտեմբերի 20-ին Արցախն ընկավ։ Ադրբեջանը սկսեց ԼՂՀ-ի բռնի ենթարկումը։ Բացի այդ, սեպտեմբերի 20-ի ուշ երեկոյան հայտնի դարձավ, որ Ադրբեջանը նպատակաուղղված գնդակահարել է ռուսական խաղաղապահ զորակազմի երկու մեքենա, զոհվել է 6 մարդ, այդ թվում՝ ՌԽԿ հրամանատարի տեղակալը։   Սեպտեմբերի 22-ին սկսվեց Արցախի պաշտպանության բանակի լուծարման գործընթացը։ Սեպտեմբերի 21-ից 24-ը որոնողական գործողությունների ընթացքում ԼՂՀ ՆԳՆ-ն հայտնաբերեց 105 արցախցու մարմին, այդ թվում՝ դաժանաբար սպանված երեխաների և ծերերի։ Այսօր Արցախն ամբողջությամբ ապառազմականացված է, նրա ավելի քան 120 հազար մարդ կազմող ամբողջ բնիկ բնակչությունը ֆիզիկական հաշվեհարդարի սպառնալիքի ներքո ստիպված եղավ փախչել Հայաստան։

Հավելենք նաև, որ սեպտեմբերի 25-ին Ստեփանակերտի մոտ վառելիքի պահեստում պայթյուն է տեղի ունեցել, պայթել է բենզինի ցիստեռնը։ Պայթյունի պահին դեպքի վայրում մեծ թվով մարդիկ էին գտնվում, որոնք հերթ էին կանգնել բենզին ստանալու համար՝ ադրբեջանական վերջին ագրեսիայի ֆոնին Արցախը լքելու նպատակով։ Հայաստանի քննչական կոմիտեի տվյալներով՝ վառելիքի պահեստում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է 218 մարդ, նրանցից 215-ի ինքնությունը հաստատվել է։ Առնվազն 120 մարդ ստացել է տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ՝ հիմնականում այրվածքների տեսքով։  Այս պահի դրությամբ, ըստ քննության տվյալների, 21 մարդու գտնվելու վայրն անհայտ է

2020 թվականի աշնանը սկսված թշնամական ագրեսիայի հետևանքով, որն ավարտվեց 2023 թվականի սեպտեմբերին Արցախի ամբողջական էթնիկ զտմամբ, ավելի քան 150 հազար արցախցի անօթևան դարձավ։