Դավիթ Իշխանյանը հայ պաշտոնյաներին կոչ է արել մի քիչ արժանապատվություն դրսեւորել Բաքվում պահվող հայերի իրավունքների պաշտպանության հարցում

Արմինֆո. Արցախի խորհրդարանի խոսնակ Դավիթ Իշխանյանը, ով 2023 թվականի սեպտեմբերից ադրբեջանական գերության մեջ է, հերթական ուղերձն է հղել Բաքվի բանտից, որում անդրադարձել է Հայաստանի և Ադրբեջանի օմբուդսմենների գործունեությանը և կոչ արել Հայաստանի իշխանություններին մի փոքր արժանապատվություն ունենալ։

Հայկական ԶԼՄ - ներում տարածված տեսաուղերձում, անդրադառնալով Ադրբեջանի օմբուդսմեն Սաբինա Ալիևայի հայտարարությանը, թե Ադրբեջանում հայ գերիների նկատմամբ գործողություններն իրականացվում են օրենքի, մարդու իրավունքների և միջազգային նորմերի շրջանակներում, եւ ինքը կապի մեջ է հայերի հետ, Իշխանյանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ երեք տարվա ընթացքում Ալիևան իրենց հետ հանդիպել է երեք անգամ:

Նրա խոսքով ՝ վերջին հանդիպումը տեղի է ունեցել այս տարվա մայիսի 5-ին՝ չորս ամիս առաջ։ "Այդ կոնֆիդենցիալ հանդիպումների ժամանակ, ինչպես ինքն է ասել, մենք նրան շատ բաց եւ հստակ տեղեկատվություն ենք տրամադրել մեր իրավունքների, միջազգային իրավունքի խախտումների մասին, ինչպես մեր իրավունքներին վերաբերող, այնպես էլ այլ հարցերի վերաբերյալ: Մենք ակնկալում էինք նրա միջնորդությունն ու աջակցությունը ։ Մենք անշնորհակալ չենք, և, օգտվելով առիթից,  կցանկանայի ևս մեկ անգամ հրապարակավ շնորհակալություն հայտնել տիկին Սաբինային իր բարության, սուրճի, թեյի, քաղցրավենիքի և մեզ ուղարկած գրքերի համար, բայց մեր խնդիրները առօրյա չեն, առօրյա կյանքը երկրորդական է", - հավելել է նա։ 

Այնուհետև նա հիշեցրել է, որ այս տարվա մայիսի 5-ին կայացած հանդիպման ժամանակ ինքը գրավոր և բանավոր դիմել է մարդու իրավունքների պաշտպանին՝ խնդրելով իր ընտանիքին փոխանցել ռազմական դատարանի փետրվարի 5-ի վճռի ադրբեջաներեն և հայերեն տարբերակները: "Ես նաև նրան տեղեկացրել եմ, որ ոչ իմ փաստաբանը, ոչ էլ պաշտպանության որևէ այլ փաստաբան չունի այդ դատավճիռը: Ի դեպ, դրա արգելքը դեռ չկա։ Նա խոստացել է հասցնել դատավճռի ադրբեջանական տարբերակը։ Անցել է ավելի քան չորս ամիս, և՝ ոչինչ, մենք ընտանիքով սպասում ենք, տիկին Ալիևա։ Արդյո՞ք իմ ընտանիքն ու հարազատներն իրավունք ունեն իմանալու, թե ինչ մեղադրանքներով են մեզ դատում, և ինչ դատավճիռ է կայացվել, նույնը վերաբերում է նաև մյուս ընտանիքներին: Արդյո՞ք օրենքի կամ նորմերի խախտում է այն, որ պաշտպանական կողմի փաստաբաններին մեղադրական եզրակացություն կամ դատավճիռ չեն տալիս: Մենք էլ փորձում ենք փոխանցել այն, ինչ ունենք, նրանք թույլ չեն տալիս, ուղղակի խոչընդոտներ են ստեղծում", - նշել է նա։

Նա նաև ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ հայ գերիների դատավճռի հրապարակումից արդեն յոթ ամիս է անցել, սակայն դատավճիռը դեռևս ոչ մի տեղ հրապարակված չէ, իրենց հասանելի չէ նաև Բաքվի դատարանի 2026 թվականի օգոստոսի 6-ի վճիռը:

Այնուհետեւ նա դիմել է Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանին և կառավարության ներկայացուցիչներին: "Հարգելի Հայաստանի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպան, մայիսի 6-ին ես դիմել Ձեզ հեռակա մի քանի հարցով, ունենալով որոշակի ակնկալիքներ, բայց՝ ապարդյուն։ Ես չեմ կրկնի հարցերը, բայց ես կասկածում էի Ձեր պատասխանատվությանը և խիզախությանը, կարծես թե՝ չեմ սխալվել։ Ձեզ համար դժվարություն չէր ստանալ այս դատավճիռը եւ մեղադրական եզրակացությունը ցանկացած եղանակով եւ փոխանցել դրանք իմ ընտանիքին։ Միևնույն ժամանակ, դուք կկարողանայիք ծանոթանալ բովանդակությանը և պարզել, թե ինչ շինծու և կեղծ մեղադրանքներ ու ձևակերպումներ են առաջադրվել մեր ժողովրդի և մեր պետության դեմ:

Այժմ ես ձեզ հրավիրում եմ Ադրբեջանի Ումբաչինի ուղղիչ հիմնարկ ՝ հանդիպելու մեզ հետ, կարծում եմ, որ ներկայիս քաղաքական հարաբերությունների շրջանակներում դա կատարյալ կերպով կներգրվի և որևէ բարդություն չպետք է լինի, եկեք և ծանոթացեք խաղաղության գործընթացի դատապարտյալների հետ։ Հավանաբար, Ձեզ կուղեկցի Ադրբեջանի Հանրապետության Ձեր գործընկերը, եւ Դուք, ինչպես ասում են, ամեն ինչի մասին կիմանաք առաջին ձեռքից", - հավելել է Իշխանյանը։

Հայաստանի իրավասու մարմիններին ուղղված ուղերձում նա կոչ է արել նրանց պահանջել եւ ստանալ իրենց նկատմամբ դատավճիռները։ "Պահանջեք և ստացեք, ինչպես ադրբեջանական մամուլն է ձևակերպում, հայկական ծագում ունեցող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների մեղադրական եզրակացություն և դատավճիռ կոչվող փաստաթղթերը, և ինքներդ քննարկեք, թե արդյոք այստեղ կան հարցեր, որոնք շոշափում են հայկական պետականությունն ու պետությունը, ինչպես նաև հայ ժողովրդի իրավունքներն ու պատիվը ։ Բնականաբար, մենք այս ամենին տվել և շարունակում ենք տալ հիմնավոր, փաստարկված, արժանապատիվ պատասխաններ ու բացատրություններ։ Չկասկածեք, որ այս գործընթացը կատարյալ ֆիասկոյի է վերածվել ադրբեջանական դատական համակարգի համար։ Մենք այդ մասին խոսել ենք դատարանում, բայց այլ հարց է, թե ինչպես է դա ներկայացնում դատական նիստին ներկա կախյալ ու գրաքննված մամուլը։

Ինչպես ասում են ՝ ձյան տակի ցեխը մի օր կերեւա։ Հարգելի պարոնայք, պետական պաշտոնյաներ, այդ 19 անձինք Ադրբեջանում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ են։ Խնդրում եմ՝ իմացեք, որ սա մեր անձնական պատվի հարցը չէ, սա բոլորիս, հատկապես ձեր պատվի հարցն է: Պարզ ասած ՝ քաջություն ունեցեք և մի քիչ արժանապատվություն ունեցեք, օրինակ վերցրեք օտարերկրացիներից", - եզրափակել է Իշանյանը։

Նշենք, որ մինչ օրս հայտնի չէ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ ռազմագերիների և պատանդների ստույգ թիվը: Փորձագետների գնահատմամբ ՝ նրանք մի քանի հարյուր են ։ Այսօր Ադրբեջանի իշխանությունները հաստատում են իրենց մոտ 19 հայերի առկայությունը ։ Ադրբեջանական գերության մեջ պահվող անձանց թվում են նաև Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության նախկին և գործող 8 ներկայացուցիչներ․ Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը, արտաքին գործերի նախկին նախարար Դավիթ Բաբայանը, ինչպես նաև խորհրդարանի խոսնակ Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ Լևոն Մնացականյանը, գեներալ Դավիթ Մանուկյանը և նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը:

Բաքվի խամաճիկային դատարանը շինծու մեղադրանքներով  ցմահ ազատազրկման է դատապարտել Արայիկ Հարությունյանին, Դավիթ Բաբայանին, Դավիթ Իշխանյանին, Դավիթ Մանուկյանին, Լևոն Մնացականյանին, իսկ Բակո Սահակյանին և Արկադի Ղուկասյանին եւ Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման: Մնացած արցախցիներին, այսպես կոչված, դատարանը դատապարտել է մինչև 15 տարվա ազատազրկման։