Տիգրան Աբրահամյան. 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի Գյումրիից դուրսբերումից հետո սահմանապահ զորքերի դուրսբերումը ժամանակի հարց կլինի

Արմինֆո: 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի Գյումրիից դուրսբերումից հետո սահմանապահ զորքերի դուրսբերումը ժամանակի հարց կլինի: Այս մասին իր Ֆեյսբուքյան էջում գրել է ՀՀ նախկին պատգամավոր և Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության (ՀՀԿ) անդամ Տիգրան Աբրահամյանը:

Նա հիշեցրել է, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախկինում հայտարարել էր, որ դեմ չէ 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի դուրսբերմանը, և որ դրա ներկայությունը Հանրապետությունում կենսական նշանակություն չունի: Այս առումով նախկին պատգամավորը նշել է, որ Մոսկվան իր ռազմական ներկայությունը Հայաստանում ցույց է տալիս ոչ միայն այս ռազմաբազայի, այլև սահմանապահ զորքերի միջոցով: «Եթե ռազմաբազան դուրս բերվի, սահմանապահ զորքերի դուրսբերումը ժամանակի հարց կլինի, և հնարավոր է, որ Մոսկվան նույնիսկ չսպասի պաշտոնական Երևանի նախաձեռնությանը։ Մի կողմ դնելով այս հարցում աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, ես ուզում եմ բարձրացնել մի պարզ հարց. ո՞վ է պահպանելու հայ-թուրքական և հայ-իրանական սահմանները Ռուսաստանի դուրսբերումից հետո։ Զորավարժությունների մասնակիցները, «Հայրենիքի պաշտպանը» ծրագիրը, թե՞ կրճատված զինվորական ծառայության մեջ գտնվող զորակոչիկները», - հարցրեց Աբրահամյանը։

Իր հերթին, Ռեֆորմիստական կուսակցության առաջնորդ Վահան Բաբայանը նշեց, որ Հայաստանից 102-րդ ռուսական ռազմաբազան դուրս բերելու մասին խոսակցությունները պետք է գնահատվեն ոչ միայն քաղաքական հայտարարությունների տեսանկյունից, այլև առաջին հերթին՝ Հայաստանի անվտանգության և ազգային շահերի տեսանկյունից։ Ի վերջո, ինչպես հիշեցրեց քաղաքական գործիչը, Շիրակի ռուսական ռազմաբազան երկար տարիներ ռազմավարական նշանակություն է ունեցել որպես Հայաստանի անվտանգության համակարգի էական բաղադրիչ։

«Այն գտնվում է Շիրակում, թուրք-հայաստանյան սահմանին մոտ, և դրա ներկայությունը նաև ծառայել է որպես տարածաշրջանային զսպման գործոն»։ Ռազմաբազայի դուրսբերումն ինքնին չի նշանակում, որ Հայաստանը դառնում է ավելի կամ պակաս անվտանգ։ Ամեն ինչ կախված է նրանից, թե ինչ է փոխարինելու այս անվտանգության բաղադրիչին։ Եթե ռուսական ռազմական ներկայության կրճատմանը զուգահեռ Հայաստանը չձևավորի հստակ, ֆունկցիոնալ և երկարաժամկետ նոր անվտանգության համակարգ, կարող են առաջանալ լուրջ ռիսկեր՝ ուժերի հավասարակշռության փոփոխություն, սահմանների խոցելիության աճ և Հայաստանի դիմադրության նվազում արտաքին ճնշման նկատմամբ», - կարծում է Բաբայանը։

Առանձին, կուսակցության առաջնորդը կոչ արեց այս հարցը դիտարկել տարածաշրջանային քաղաքականության տեսանկյունից։ Այսպիսով, Բաբայանի խոսքով, Հարավային Կովկասում ուժերի ցանկացած էական վերախմբավորում կարող է ունենալ ոչ միայն երկկողմանի, այլև տարածաշրջանային հետևանքներ։ «Հետևաբար, այս հարցում մենք չպետք է առաջնորդվենք «Ռուսաստան՝ այո կամ ոչ» տրամաբանությամբ, այլ մեկ պարզ սկզբունքով. որ տարբերակն է ավելի անվտանգ Հայաստանի և հայ քաղաքացիների համար»։ Ռազմակայանից դուրս բերելու որոշումը կարող է քննարկվել միայն այն դեպքում, երբ հանրությանը տրվի հստակ պատասխան՝ ինչ կլինի դրա դիմաց, ինչ երաշխիքներ կստանա Հայաստանը և ինչպես կչեզոքացվեն հնարավոր անվտանգության ռիսկերը։ «Հայաստանի համար անվտանգությունը չպետք է լինի աշխարհաքաղաքական փորձարկումների դաշտ»։ «Անվտանգության համակարգը պետք է փոխվի միայն այն ժամանակ, երբ նոր համակարգը իսկապես ավելի ուժեղ և արդյունավետ լինի, այլ ոչ թե պարզապես տարբեր», - եզրափակեց քաղաքական գործիչը։

Հիշեցնենք, որ օրեր առաջ, Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովից և Բիշքեկում մի շարք երկկողմ բանակցություններից հետո լրագրողների հետ զրույցում, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել էր Շիրակում տեղակայված 102-րդ ռուսական ռազմաբազան «նույնիսկ վաղը» դուրս բերելու իր պատրաստակամության մասին։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել էր, որ «102-րդ ռազմաբազայի ներկայությունը Հայաստանում կենսական անհրաժեշտություն չի համարում»։

Նշենք, որ ռուսական ռազմաբազան Հայաստանում տեղակայված է 1995 թվականի միջպետական պայմանագրի համաձայն։ 2010 թվականին փաստաթղթում փոփոխություններ կատարվեցին, որոնց համաձայն՝ դրա գտնվելու ժամկետը Հայաստանի տարածքում երկարաձգվեց սկզբնական 25 տարուց մինչև 49 տարի՝ մինչև 2044 թվականը։