Լեմկինի ինստիտուտն աջակցում է Վերոնիկա Զոնաբենդի նախաձեռնությանը

Արմինֆո. ԱՄՆ - ում գործող Ցեղասպանության կանխարգելման Լեմկինի ինստիտուտը ողջունում և աջակցում է Ռուբեն Վարդանյանի տիկնոջ՝ Վերոնիկա Զոնաբենդի նախաձեռնությանը՝ կազմակերպել կանանց միջազգային մարդասիրական պատվիրակության այց Բաքու՝ հայ պատանդների հետ հանդիպելու համար: 

"Ռուբեն Վարդանյանը Արցախի Հանրապետության նախկին պետնախարարն է, Լեռնային Ղարաբաղում դե ֆակտո պետություն, որը 2023 թվականին ենթարկվել է Ադրբեջանի հարձակմանը, ինչը հանգեցրել է բնակչության ամբողջական տեղաշարժի, որի ավելի քան 99 տոկոսը հայեր էին: Վարդանյանն ապօրինաբար և կամայականորեն պահվում է Բաքվում՝ Արցախի նախկին այլ պաշտոնյաների, ինչպես նաև հայ ռազմագերիների հետ, որոնցից մի քանիսը գերության մեջ են գտնվում 2020 թվականից, չնայած հրադադարի համաձայնագրին, որը նախատեսում էր բոլոր գերիների փոխանակում", - ասվում է Լեմկինի ինստիտուտի հայտարարությունում։ 

Դրանում ընդգծվում է, որ ագրեսիայի և ցեղասպանության ճանապարհով Լեռնային Ղարաբաղի տարածքի նկատմամբ լիակատար վերահսկողություն հաստատելուց հետո Ադրբեջանը պատանդ է վերցրել տասնյակ հայերի, որոնց մեծ մասը եղել են Արցախի Հանրապետության կառավարության պաշտոնյաներ: "Այդ պատանդները կեղծ մեղադրվել են ահաբեկչության եւ այլ ծանր հանցագործությունների համար։ Այդ ժամանակից ի վեր նրանք պահվում են սարսափելի պայմաններում, ենթարկվում են խոշտանգումների եւ ստիպված են ցուցադրական դատավարություններ անցնել", - նշվում է հայտարարության մեջ։

Փաստաթղթում ընդգծվում է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հատուկ ատելություն է տածում հայերի հանդեպ, և այդ ատելությունը նա ինստիտուցիոնալացրել է իշխանական կառույցներում և կրթական համակարգում, ինչը խորացնում է Բաքվում պահվող հայ պատանդների առանց այն էլ ծանր վիճակը: 

"Հենց այս համատեքստում է տիկին Զոնաբենդը նախաձեռնել է մարդասիրական առաքելություն Բաքվում  ամուսնու և մյուս պատանդների հետ հանդիպելու հույսով: Տիկին Զոնաբենդը եւ նրա ամուսինը իրենց կյանքը նվիրել են տարբեր միջազգային մարդասիրական նախագծերի, որոնցից ամենահայտնիներից մեկը "Ավրորա" մարդասիրական նախաձեռնությունն է: Ժամանակն է, որ միջազգային հանրությունը համակողմանի մարդասիրական աջակցություն ցուցաբերի նրանց։ Լեմկինի ինստիտուտը կոչ է անում ԱՄՆ - ի, Կանադայի, Մեծ Բրիտանիայի, ԵՄ-ի և ԵՄ անդամ երկրների կառավարություններին աջակցել այդ մարդասիրական առաքելությանը ՝ օգտագործելով իրենց դիվանագիտական ներկայությունն Ադրբեջանում՝ տիկին Զոնաբենդի և Բաքու այցելող այլ կանանց անվտանգությունն ապահովելու համար", - ասվում է ինստիտուտի հայտարարության մեջ: 

Հիշեցնենք, որ օգոստոսի 1-ին Արցախի նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի կինը՝ Վերոնիկա Զոնաբենդը, կրկին դիմել էր Ադրբեջանի օմբուդսմենին և ՀՀ վարչապետին, կոչ անելով աջակցել կանանց մարդասիրական առաքելության կազմակերպմանը՝ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ ռազմագերիներին այցելելու համար: Տելեգրամյան ալիքում հրապարակված իր ուղերձում Վերոնիկա Զոնաբենդը նշել է, որ այս շաբաթ լրացել է Ռուբեն Վարդանյանին  Ումբակի քրեակատարողական հիմնարկ տեղափոխելու 100 օրը: Նրա բանտարկությունը շարունակվում է 2023 թվականի սեպտեմբերից, և այս ողջ ընթացքում նա ոչ մի անգամ չի կարողացել անձամբ հանդիպել ընտանիքի հետ։ "Ավելի վաղ ուղերձներ եմ հղել Ադրբեջանի Հանրապետության մարդու իրավունքների հանձնակատար Սաբինա Ալիևային և Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ Բաքվում կանանց միջազգային մարդասիրական պատվիրակության պատրաստման առնչությամբ: Այս նախաձեռնության նպատակը մնում է բացառապես մարդասիրական. այցելել Ադրբեջանում պահվող հայ բանտարկյալներին, նրանց փոխանցել նամակներ, լուսանկարներ և թույլատրված անձնական իրեր՝ մտերիմներից, ինչպես նաև օգնել պահպանել նրանց կապը ընտանիքների հետ: Մինչ այժմ ուղարկված դիմումներին պաշտոնական պատասխաններ չեն ստացվել։ Ուստի հուլիսի 30-ին ես կրկին պաշտոնական նամակներ եմ ուղարկել տիկին Սաբինա Ալիևային և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ մարդասիրական այցի գործնական կազմակերպման կոնկրետ առաջարկներով: Այսօր ես կրկին դիմում եմ նրանց հրապարակայնորեն։ Տիկին Ալիեւային խնդրում եմ աջակցել Ումբակիի քրեակատարողական համալիրում հայ բանտարկյալներին այցելության կազմակերպմանը, սահմանել այցի հնարավոր ձեւաչափը, մուտքի եւ ընտանիքներից ծանրոցների հանձնման կարգը, ինչպես նաեւ պատվիրակության անդամների անվտանգ մուտքի, գտնվելու եւ անարգել ելքի պայմանները: Մենք պատրաստ ենք քննարկել պաշտոնապես համաձայնեցված տարբեր ձևաչափեր, այդ թվում ՝ ամբողջ պատվիրակության այցը, մասնակիցների սահմանափակ խմբի այցը կամ այցը լիազորողի աշխատակազմի ներկայացուցչի ուղեկցությամբ: Մեզ համար սկզբունքորեն կարևոր է, որ ընտրված ձևաչափն ապահովի անմիջական մարդասիրական շփում բանտարկյալների հետ և հնարավորություն ընձեռի նրանց փոխանցել թույլատրելի իրերը՝ մտերիմներից ։ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին կրկին խնդրում եմ սահմանել պատասխանատու անձ այս նախաձեռնությունը համակարգելու համար և ապահովել դրա նախապատրաստմանը անհրաժեշտ դիվանագիտական և գործնական աջակցություն: Ես ուզում եմ գործել բաց, պատասխանատու և պաշտոնական ուղիներով։ Ակնկալում եմ պաշտոնական պատասխան և գործնական փոխգործակցության պատրաստակամություն", - ասվում է Վերոնիկա Զոնաբենդի ուղերձում։
 
 Նշենք, որ մինչ օրս հայտնի չէ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ ռազմագերիների և պատանդների ստույգ թիվը: Փորձագետների գնահատմամբ ՝ նրանք մի քանի հարյուր են ։ Այսօր Ադրբեջանի իշխանությունները հաստատում են իրենց մոտ 19 հայերի առկայությունը ։ Ադրբեջանական գերության մեջ պահվող անձանց թվում են նաև Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության նախկին և գործող 8 ներկայացուցիչներ․ Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը, արտաքին գործերի նախկին նախարար Դավիթ Բաբայանը, ինչպես նաև խորհրդարանի խոսնակ Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ Լևոն Մնացականյանը, գեներալ Դավիթ Մանուկյանը և նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը:
 
Բաքվի խամաճիկային դատարանը շինծու մեղադրանքներով  ցմահ ազատազրկման է դատապարտել Արայիկ Հարությունյանին, Դավիթ Բաբայանին, Դավիթ Իշխանյանին, Դավիթ Մանուկյանին, Լևոն Մնացականյանին, իսկ Բակո Սահակյանին և Արկադի Ղուկասյանին եւ Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման: Մնացած արցախցիներին, այսպես կոչված, դատարանը դատապարտել է մինչև 15 տարվա ազատազրկման։