
Արմինֆո. 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում արձանագրվել է լրագրողների և ԶԼՄ-ների իրավունքների խախտման 42 դեպք։ ԱրմԻնֆո-ին տրամադրված հաղորդագրության համաձայն, այդ մասին ասվում է Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակի զեկույցում։
Ըստ զեկույցի՝ 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակը լարված ժամանակաշրջան էր լրագրողների և լրատվամիջոցների համար ՝ կապված հունիսի 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների հետ ։ "Հատկապես նախընտրական շրջանում Հայաստանը բախվել է ինչպես արտաքին, առավելապես՝ ռուսական, այնպես էլ ներքին տեղեկատվական մարտահրավերների։ Դրանցից առավել վտանգավոր են եղել հիբրիդային բնույթի արշավները, որոնք ուղեկցվել են ապատեղեկատվության, կեղծ լուրերի և մանիպուլյատիվ թեզերի տարածմամբ, այդ թվում ՝ հայկական մեդիատարածքի զգալի մասի միջոցով: Դրա համար բարենպաստ հող են հանդիսացել ԶԼՄ-ների ծայրահեղ բևեռացումը և նրանց ֆինանսական կախվածությունը տարբեր քաղաքական ուժերից։ Փաստորեն, ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ խախտվում է հանրության ՝ հավաստի տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը", - վստահեցրել են կոմիտեից։
Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի գնահատմամբ ՝ ապատեղեկատվության մասշտաբային հոսքերի վտանգավոր ազդեցությունը հնարավոր է եղել որոշակիորեն չեզոքացնել փաստերի ստուգման հարթակների անընդհատ ավելացող թվի գործունեության, ինչպես նաև որոշ լրատվամիջոցների որակյալ աշխատանքի շնորհիվ: Կոմիտեում, միաժամանակ, նշել են, որ հայաստանյան ԶԼՄ-ների բևեռացման փաստն արձանագրվել է նաև խորհրդարանական ընտրություններին հետևող միջազգային դիտորդների, մասնավորապես, ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ առաքելության կողմից, որն իր զեկույցում նշել է, որ ԶԼՄ-ներն առավելապես տարածել են հանրային պառակտմանը նպաստող հռետորաբանություն:
"Ընդհանուր առմամբ, 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում արձանագրվել է լրագրողների և ԶԼՄ - ների իրավունքների խախտման 42 դեպք, որից 1-ը վերաբերել է ֆիզիկական բռնությանը, 30-ը՝ ճնշման տարբեր ձևերին, 11-ը՝ տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու իրավունքի խախտումներին։ Նշված 42 դեպքերի գրեթե մեկ քառորդը գրանցվել է նախընտրական քարոզչության ժամանակահատվածում և հունիսի 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների քվեարկության օրը: Մասնավորապես, մայիսի 8-ից մինչեւ հունիսի 7-ը խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն արձանագրել է լրագրողների և լրատվամիջոցների այլ աշխատակիցների նկատմամբ տարբեր ճնշումների 10 դեպք, այդ թվում ՝ ֆիզիկական բռնության 1 դեպք; վիրավորանքի և (կամ) սպառնալիքի 6 դեպք, կիբեռհարձակման 3 դեպք", - հաղորդել են կոմիտեում։
Ընդ որում, կոմիտեում ուշագրավ են համարել, որ երկրորդ եռամսյակում լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների դեմ ներկայացված 11 նոր հայցերից 5 - ը կապված են նախընտրական քարոզարշավի թեմաների հետ: "Նշված 5 հայցերից 1 - ը ներկայացվել է իշխանության ներկայացուցչի, 1-ը ՝ գործարար միջավայրի ներկայացուցչի, 3 - ը ՝ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների կողմից ։ Ընդհանուր առմամբ, եռամսյակի ընթացքում ներկայացվել է 11 նոր դատական հայց, որոնցից 3 - ը ՝ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, 3 - ը ՝ քաղաքացիների, 1 - ը ՝ բիզնեսի ներկայացուցչի, 1 - ը ՝ ԶԼՄ - ների, 3 - ը ՝ բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից", - պարզաբանել են կոմիտեում։
Այնուհետև նշվում է, որ նախորդ տարիներին և այս տարվա առաջին վեց ամիսների ընթացքում լրագրողների և խմբագրությունների դեմ ներկայացված դատական հայցերով պատասխանող ԶԼՄ-ների շարքում ամենաշատ գործերը բաժին են ընկնում "Ժողովուրդ" օրաթերթին (և կայքին): Armlur.am)՝ 19 դատական գործ, որին հաջորդում է Oragir news կայքը և նրա գլխավոր խմբագիր Գևորգ Էմին-Տերյանը՝ 11 գործ, ինչպես նաև Hayeli.am կայքը և նրա ղեկավար Անժելա Թովմասյանը՝ 8 գործ:
"Երկրորդ եռամսյակում շարունակվել է նաև ԶԼՄ-ների և լրագրողների կողմից նախկինում պաշտոնատար անձանց և պետական մարմինների դեմ ներկայացված 10 դատական հայցերի քննությունը: Այս գործերով պատասխանողներ են Երեւանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը, Հայաստանի խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը, արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կինը՝ Աննա Հակոբյանը, խորհրդարանի պատգամավորներ Արթուր Հովհաննիսյանը եւ Գեղամ Նազարյանը, խորհրդարանի աշխատակազմը, Հայաստանի հանրային հեռարձակողի խորհուրդը",-նշել են Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեում։
Ընդ որում, ըստ աղբյուրի, տարեսկզբից տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու իրավունքի խախտումների թիվը նախորդ դիտարկված ժամանակաշրջանների համեմատ նվազել է: Նշվում է, որ թեև երկրորդ եռամսյակում այս ցուցանիշը չորս դեպքով ավելի է եղել նախորդ եռամսյակի համեմատ, սակայն 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ այն նվազել է 28 դեպքով: «Այսպիսով, 2026 թվականի ապրիլ - հունիս ամիսներին Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն արձանագրել է տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու իրավունքի խախտման 11 դեպք, որից ՝ 4 դեպք ՝ անպատասխան մնացած հարցումներ; 3 դեպք ՝ ժամանակավրեպ և թերի պատասխաններ, 1 դեպքում հարցման պատասխանի տրամադրումն անհիմն մերժվել է: Նշված եռամսյակի առավել ուշագրավ իրադարձություններից մեկը ՀՀ կառավարության նախաձեռնությունն էր ՝ քաղաքացիներին հնարավորություն ընձեռել իրենց սոցիալական վարկերի մի մասն ուղղել լրատվամիջոցների, ինչպես նաև հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքական կուսակցությունների օգտին: Ներկայումս այս նախաձեռնությունը գտնվում է հանրային քննարկման փուլում", - ամփոփել են կոմիտեում։