Հայ պատգամավորը ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովին կոչ է արել պաշտպանել Լեռնային Ղարաբաղի հայերի իրավունքները և ուժեղացնել Հայաստանի իրավիճակի նկատմամբ վերահսկողությունը

ԱրմԻնֆո. Միջազգային համայնքի անգործությունը՝ Ադրբեջանի կողմից Արցախի նկատմամբ իրականացվող գործողությունների շուրջ, թուլացնում է Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության (ԵԱՀԿ) վրա հիմնված սկզբունքները։ Այս մասին հայտարարել է ընդդիմադիր «Հայաստան» խմբակցության ԵԱՀԿ ԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության անդամ Լիլիթ Գալստյանը, ելույթ ունենալով ԵԱՀԿ ՊԱ 33-րդ տարեկան նստաշրջանում Հագայում, որը նվիրված էր մարդու իրավունքներին և ժողովրդավարությանը։

«Յուրաքանչյուր տարի մենք քննարկում ենք մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության վիճակը, և յուրաքանչյուր տարի պատկերը դառնում է ավելի մտահոգիչ։ Ինչպես ճիշտ է նշվում զեկույցում՝ «համագործակցությունը ամրապնդելու փոխարեն մենք տեսնում ենք համաձայնեցված ստանդարտների և դրանց թափանցուն իրականացման միջև աճող ճեղքվածք», — ասել է Գալստյանը, նշելով, որ վերջին չորս տարիներին այս հարթակում անընդմեջ բարձրացնում է երկու հարց՝ «Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղում (Արցախում) կատարված էթնիկ զտումները» և Հայաստանի ժողովրդավարությունից հետընթացը։

Պատգամավորը հիշեցրել է, որ ԵԱՀԿ ՊԱ նախորդ տարեկան նստաշրջանում Պորտոյում նա առաջարկել էր ուղարկել միջազգային առաքելություն Բաքու՝ նախկին Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարների նկատմամբ կեղծ դատական գործընթացների մոնիտորինգի և օկուպացված Արցախում շարունակվող հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման գնահատման համար։ Գալստյանը նկատել է, որ իր առաջարկը չընդունվեց։

«Անգործությամբ մենք թույլ տվեցինք Ադրբեջանին շարունակել իր խախտումները։ Այսօր առնվազն 19 հայ, այդ թվում՝ Ռուբեն Վարդանյանը, Բակո Սահակյանը, Արկադի Գուկասյանը, Դավիթ Իշխանյանը, Դավիթ Մանուկյանն ու այլք, շարունակում են ապօրինաբար պահվել։ Նրանց շարունակաբար ենթարկում են տանջանքների ու անմարդկային վերաբերմունքի, մինչդեռ անգամ Միջազգային Կարմիր Խաչին մերժվել է մուտքի հնարավորություն։ Սա մեկ անհնարարար դեպք չէ, այլ մաս է լայն քաղաքականության, որը ներառում է Լեռնային Ղարաբաղի պաշարումը, նրա բնիկ բնակչության ուժով տեղաշարժը, հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացումը և անվերջ推ող «Արևմտյան Ադրբեջան» գաղափարի առաջխաղացումը՝ պետության հովանավորությամբ կազմված ագրեսիվ և կեղծ նարատիվ, որը օգտագործվում է Հայաստանի նկատմամբ տարածքային պահանջներ առաջադրելու նպատակով», — հայտարարել է պատգամավորը՝ ավելացնելով, որ միջոցներ չձեռնարկելով թուլանում են հենց ԵԱՀԿ-ի հիմքում թանկ գոյություն ունեցող ստանդարտները։

Գալստյանը ընդգծեց, որ речь идет ոչ թե առանձին խախտումների մասին, այլ համակարգային քաղաքականության, որը, ըստ նրա, ներառում էր Լեռնային Ղարաբաղի պաշարումը, հայ բնակչության բռնի տեղաշարժումը և հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացումն։ Մասնավորապես պատգամավորը անդրադարձավ Հայաստանի իրավիճակին՝ նշելով, որ միջազգային կազմակերպությունները մտահոգություն են հայտնում իշխանության կենտրոնացման և ժողովրդավարական ինստիտուտների թուլացման կապակցությամբ։ Նրա խոսքով՝ վերջին խորհրդարանական ընտրությունները ներկայացվեցին որպես գեոպոլիտիկական դիմակայություն, մինչդեռ քաղաքացիների մեծամասնությունը հրաժարվեց հետագա զիջումներից, և երկիրը կանգնել է դեմ ժողովրդավարության դեմ հանցագործությունների, դիկտատուրայի աճի, քաղաքական հետապնդումների և Հայ Առաքելական Եկեղեցու նկատմամբ անօրինական հարձակումների։

Վերջում Գալստյանը կոչ արեց ԵԱՀԿ ՊԱ-ին ուշադիր հետևել Հայաստանի ժողովրդավարական իրավիճակի վատթարացմանը, մինչդեռ միջամտել՝ բոլոր անօրինաբար պահվող հայերի ազատազրկումը ապահովելու, Լեռնային Ղարաբաղի մշակութային ժառանգության պաշտպանությունն ապահովելու և նրա բնիկ բնակչության վերադարձի իրավունքը հաստատելու համար։

«Սա ոչ միայն բարոյական հրամայական է՝ սա իրավական պարտավորություն է։ Եկեք վերականգնենք այն սկզբունքների նկատմամբ վստահությունը, որոնք մենք պարտավորվել ենք պաշտպանել», — եզրափակել է նա։ Նշենք, որ ԵԱՀԿ ՊԱ 33-րդ տարեկան նստաշրջանը անցկացվում է Հաագայում հուլիսի 3–7-ը։ Ֆորումի օրակարգում ընդգրկվել են մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության, անվտանգության և օրիիսկի գերակայության ապահովման հարցերը ԵԱՀԿ տարածքում։

Նշենք նաև, որ մինչ այժմ չի հայտնի Ադրբեջանում պահվող հայկական ռազմագերիների և գերված անձանց ճշգրիտ թիվը։ Փորձագետների գնահատմամբ՝ նրանց թիվը հասնում է մի քանի հարյուրի։ Այսօր Ադրբեջանի իշխանություններն են հաստատում իրենց մոտ առկա 19 հայերի գոյությունը։ Ադրբեջանական գերության տակ են նաև Արցախի նախկին և գործող ռազմական-քաղաքական առաջնորդության՝ ընդամենը 8 ներկայացուցիչ։ Այդ թվում են Արցախի նախկին նախագահներ Արայիկ Հարությունյանը, Բակո Սահակյանը, Արկադի Գուկասյանը, նախկին արտաքին գործերի նախարար Դավիթ Բաբայանը, ինչպես նաև խորհրդարանի խոսնակը Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար գեներալ Լևոն Մնացականյանը, գեներալ Դավիթ Մանուկյանը և նախկին պետական նախարար Ռուբեն Վարդանյանը։

Բաքվի մարիոնետային դատարանը ոչնչացիացված մեղադրանքներով փետրվարին դատապարտեց Արայիկ Հարությունյանին, Դավիթ Բաբայանին, Դավիթ Իշխանյանին, Դավիթ Մանուկյանին և Լևոն Մնացականյանին դեպի ցմահ ազատազրկում, իսկ Բակո Սահակյանին, Արկադի Գուկասյանին և Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման։ Մյուս արցախցիներին այդպես կոչված դատարանը դատապարտել է մինչև 15 տարի ազատազրկման։