ՀԱԿ-ն կոչ է անում ընդդիմությանը դիմել Սահմանադրական դատարան՝ Ընտրական օրենսգրքում ընդունված փոփոխությունների կապակցությամբ

ԱրմԻնֆո. Հայաստանի իշխանությունները, որոնք կեղծել են ՀՀ Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքները համակարգված եւ զանգվածային խախտումների միջոցով, շարունակվում են հետևաբար ջնջել Հայաստանի Հանրապետության պետական եւ սահմանադրական կարգը: Այս մասին նշվում է «Հայ Ազգային Կոնգրես» կուսակցության հայտարարությունում՝ մեկնաբանելով ՀՀ Ընտրական օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները։

Հայտարարությունում ընդգծվում է, որ նույնիսկ ընտրություններում լայնածավալ կեղծիքների պայմաններում, երբ նոր կազմավորված Ազգային ժողովում չստացվեց սահմանադրական մեծամասնություն ապահովել, կառավարությունը ստիպեց խորհրդարանին արտահերթ նիստի պայմաններում ընդունել Ընտրական օրենսգրքում անչափ հրատապ եւ անհապաղ փոփոխություններ, որոնք էականորեն փոխում են Հայաստանի ընտրական համակարգի հիմքերը: Ըստ փաստաթղթի՝ ընդունված փոփոխությունները հաստատում են, որ ազգային ընտրություններում եւ հանրաքվեներում մասնակցելու իրավունք ունեն միայն այն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, որոնք օրենքով սահմանված ժամանակահատվածում փաստացի բնակվել են Հայաստանում, եւ այսպիսով սահմանում են բնակության (օսեդլության) պահանջ՝ քվեարկելու իրավունքը իրականացնելու համար։

"Մեր կարծիքով՝ այս փոփոխությունները հակասում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը. Սահմանադրության 48‑րդ հոդվածը երաշխավորում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների մասնակցության իրավունքն ընտրություններում եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում եւ հանրաքվեներում՝ որպես հիմնարար քաղաքական իրավունքի: Բացի դա, ՀՀ Սահմանադրության 48‑րդ հոդվածը ոչ միայն պարտադիր կարգով սահմանում է, որ Ազգային ժողովի կամ հանրաքվեի օրին ընտրվելու/մասնակցելու օրը 18 տարեկան դարձած ՀՀ քաղաքացիները ունեն քվեարկելու իրավունք, այլեւ նույն հոդվածի 4‑րդ մասն ամբողջությամբ սահմանափակում է այն անձանց շրջանակը, որոնք զրկված են այդ իրավունքից. բնակություն կամ փաստացի գտնվելը ՀՀ տարածքում որոշակի ժամանակահատվածում այս ցանկում առկա չէ: Այդ պատճառով օրենքով քվեարկելու իրավունքին նոր՝ բնակության պահանջ սահմանելը ըստ էության լրացուցիչ սահմանափակում է, որը Սահմանադրությամբ նախատեսված չէ", - նշվում է հայտարարությունում։

Այնտեղ նաեւ հիշեցվում է, որ Սահմանադրության 2‑րդ հոդվածով սահմանվում է՝ իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, որը իրականացնում է այն, մասնավորապես ազատ ընտրությունների եւ հանրաքվեների միջոցով: Ըստ Սահմանադրության 77‑րդ հոդվածի, հիմնական իրավունքների սահմանափակումը պետք է նախատեսված լինի Սահմանադրությամբ, ձգտի սահմանադրապես թույլատրելի նպատակին եւ համապատասխան լինի համաչափության սկզբունքին: Սահմանադրությունը քվեարկելու իրավունքը չի պայմանավորում քաղաքացիների ՀՀ տարածքում որոշակի ժամանակահատված բնակվելու փաստով եւ չի թողնում օրենսդիրին նման լրացուցիչ սահմանափակում սահմանելու իրավունք: "Այսպիսով՝ օրենքով քվեարկելու իրավունքին հավելյալ պայման կիրառելը դուրս է գալիս Սահմանադրությամբ թույլատրելի կարգավորման սահմաններից եւ խախտում է ընդհանուր եւ հավասար ընտրական իրավունքի սահմանադրական սկզբունքները: Մեր տեսակետով՝ այս փոփոխությունների իրական նպատակն քաղաքական է. դրանք ձգտում են կեղծ կերպով նվազեցնել հանրաքվի հարցը ընդունելու համար անհրաժեշտ քվեների շեմը մեկ չորրորդով՝ քվեարկելու իրավունք ունեցողների օգտին, եւ այդպիսով դյուրացնել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների հարցը ներկայացնելու պահանջը, որը առաջ է քաշվել Ադրբեջանի կողմից. եթե Սահմանադրական դատարանը չճանաչի այս փոփոխություններն հակասահմանադրական, ապա ապագա բոլոր հանրաքվեներն ու ազգային ընտրությունները կտրվեն ոչ սահմանադրական իրավական հիմքի վրա, եւ դրանց արդյունքում կազմվող իշխանական մարմինների լեգիտիմությունը մշտապես կխոցվի՝ ստեղծելով շարունակական սահմանադրական ճգնաժամ: Բերվածը հանդես եկող կարգը, շարժված առաջնորդվելու ցանկությամբ իշխանությունը պահելու՝ արտաքին աջակցության ֆոնին, պատրաստ է破壊ել Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական եւ պետական ինստիտուտները սեփական քաղաքական գոյատեւման նպատակով՝ երկիրը պահելով մշտական ներքին քաղաքական եւ իրավական ճգնաժամի մեջ: Այս իրավիճակում կոչ ենք անում Հայաստանի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպանիչին, ինչպես նաեւ Ազգային ժողովի ընդդիմադիր խմբակցություններին անհապաղ դիմել Սահմանադրական դատարան՝ պահանջելով ճանաչել Ընտրական օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները Սահմանադրությանը հակասող եւ գործողունակ չլինող", - նշվում է ՀԱԿ հայտարարությունում։

Հիշեցնենք, որ ՀՀ Ազգային ժողովը արտահերթ նիստում հուլիսի 3‑ին երկրորդ եւ վերջնական ընթերցմամբ ընդունեց փոփոխություններ Ընտրական օրենսգրքում եւ «Հանրաքվի մասին» օրենքում: Ըստ փոփոխությունների, Ազգային ժողովի ընտրությունների ժամանակ քվեարկելու իրավունք ունեն քվեարկության օրը 18 տարին լրացած եւ քվեարկությունից 48‑րդ օրին նախորդող վերջին 730 օրերի ընթացքում փաստացի առնվազն 366 օր գտնված Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները, իսկ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների դեպքում՝ քվեարկությունից 28‑րդ օրվա դրությամբ: Մյուս փոփոխությամբ սահմանվում է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում քվեարկելու իրավունք ունեն քվեարկության օրը 18 տարին լրացած եւ համապատասխան համայնքի բնակչության հաշվառման ցուցակում գրանցված անձինք՝ ոչ պակաս քան 6 ամիս մինչեւ քվեարկության օրը, ինչպես նաեւ քվեարկությունից 48‑րդ օրվան նախորդող վերջին 730 օրերի ընթացքում փաստացի առնվազն 366 օր գտնված ՀՀ քաղաքացիները, իսկ արտահերթ ընտրությունների դեպքում՝ քվեարկությունից 28‑րդ օրվա դրությամբ: Դրանից բացի պարզ է տրված, որ ՀՀ‑ում փաստացի գտնվելու ժամանակի հաշվարկի մեջ չեն մտնում բացակայությունները, որոնք պայմանավորված են պետական ծառայողների ծառայողական ուղեւորություններով, պետական ծառայողների կամ դիվանագիտական ծառայության շրջանակներում արտերկրում բնակվող նրանց ընտանիքի անդամների հետ արտերկրում բնակվելու հանգամանքով, ինչպես նաեւ օտարերկրյա բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ուսմամբ։

Նշենք, որ ընդունված փաստաթղթի հրատապությունը պայմանավորված էր իշխանությունների մտավախությամբ այն մասին, որ ընտրություններին մասնակցում են արտերկրից՝ հիմնականում Ռուսաստանից ժամանող քաղաքացիները։