Հայաստանում ընտրությունների անցկացման ժամանակ հաշվի կառնվի կեցության ցենզը

Արմինֆո. Հայաստանում ընտրությունների անցկացման ժամանակ հաշվի կառնվի կեցության ցենզը։ ՀՀ Ազգային ժողովը հուլիսի 2-ի արտահերթ նիստում առաջին ընթերցմամբ քննարկում է Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները: 

"Քաղաքացիական պայմանագիր" խմբակցության պատգամավորների պատրաստած օրինագծի համաձայն, համապետական ընտրություններ և հանրաքվեներ անցկացնելիս քվեարկելու իրավունք կտրվի ոչ միայն ՀՀ քաղաքացիության առկայության, այլև երկրում բնակվելու ցենզը պահպանելու դեպքում: Նախաձեռնության հեղինակներից մեկի՝ "Քաղաքացիական պայմանագիր" խմբակցության պատգամավոր Ալխաս Ղազարյանի ասելով, դա պետք է հաստատի պետության հետ քաղաքացու իրական կապը՝ տնտեսական (օրինակ ՝ հարկերի վճարման միջոցով), սոցիալական և հասարակական - քաղաքական ։ Բացառություն է առաջարկվում ծառայողական պարտականությունների կատարման կապակցությամբ արտերկրում գտնվող պետական ծառայողների համար: 

Նշենք, որ օրինագծի հեղինակներ Ալխաս Ղազարյանը, Արուսյակ Մանավազյանը, Հասմիկ Հակոբյանը եւ Արուսյակ Ջուլհակյանը առաջարկում են կեցության ցենզ սահմանել վերջին մեկ տարվա ընթացքում առնվազն 183 օրվա չափով: 

Իր հերթին՝ ՀՀ ՆԳ նախարար Արփինե Սարգսյանն առաջարկել է այլընտրանքային տարբերակ․ վերջին երկու տարվա ընթացքում երկրում առնվազն 365 օր բնակվելը: Նրա խոսքով ՝ նման մոտեցումը թույլ կտա հաշվի առնել արտերկրում երկարաժամկետ աշխատանքային պայմանագրերով աշխատող քաղաքացիների շահերը։ Առաջարկվում է բնակության ժամանակահատվածի հաշվարկը կատարել հերթական ընտրություններից 48 օր առաջ կամ արտահերթ ընտրություններից 28 օր առաջ: Առաջարկություններն ընդունվել են օրենսդրական նախաձեռնության հեղինակների կողմից: 

Քննարկվող հարցի առնչությամբ ԱԺ-ում բանավեճ է ծավալվել իշխանական և ընդդիմադիր կուսակցությունների պատգամավորների միջև: Այսպես, ընդդիմադիր "Հայաստան" խմբակցության քարտուղար Արծվիկ Մինասյանը, վկայակոչելով Ազգային անվտանգության ծառայության տվյալները, նշել է, որ ընտրական գործընթացներին մասնակցելու համար երկիր քաղաքացիների զգալի հոսք չի նկատվել։ Ըստ ԱԱԾ տվյալների՝ 2025 թվականի մայիսի 25 – ից մինչեւ հունիսի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ քաղաքացիների, այդ թվում ՝ երկքաղաքացիների անձնագրերով հանրապետություն  մուտք է գործել 154 115 մարդ, իսկ 2026 թվականի նույն ժամանակահատվածում՝ 157 048, այսինքն, ընդամենը 2933-ով ավելի: 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում երկրից մեկնածների թիվը կազմել է 149 074, 2026 թվին՝ 152 078, այսինքն, ընդամենը 3004-ով ավելի ։ Պատգամավորը հայտարարել է, որ խմբակցությունը դեմ է օրինագծին, համարելով, որ այն սահմանափակում է քաղաքացիների ընտրական իրավունքը, և ընդունվելու դեպքում բողոքարկելու է Սահմանադրական դատարանում: 

Իր հերթին՝ իշխող "Քաղաքացիական պայմանագիր" խմբակցության պատգամավոր Բաբկեն Թունյանը հաղորդել է, որ հարցում է ուղարկել համապատասխան կառույցներին՝ այն մասին, թե քանի ՀՀ քաղաքացի է ժամանել Ռուսաստանից մի փոքր այլ ժամանակահատվածում ՝ մայիսի 1-ից մինչեւ հունիսի 7-ը։ 2024 թվականին այցելությունների թիվը կազմել է 135 հազար, 2025 թվին՝ 137 հազար, 2026 թվին՝ 172 հազար։ 

Հիշեցնենք, որ իշխող ուժի ներկայացուցիչներն այս հարցը բարձրացրել էին հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից անմիջապես առաջ, պնդելով, որ արտերկրից զանգվածաբար ՀՀ քաղաքացիներ են ժամանում հենց քվեարկությանը մասնակցելու համար: Ընտրություններից հետո մշակվել է նշված օրինագիծը։ 

"Հայաստան" ընդդիմադիր դաշինքի պատգամավոր Քրիստինե Վարդանյանը հարց է ուղղել, թե ինչու են իշխանությունները որոշել զրկել քաղաքացիներին իրենց հիմնարար իրավունքներից մեկից, ընդ որում, չհանելով պետության հանդեպ նրանց ունեցած մի շարք պարտավորություններ: Օրինակ՝ բանակում ժամկետային ծառայություն անցնելու պարտականությունը։