Գալուզին. Ռուսաստանի մասնակցությունից "Թրամփի երթուղին " միայն կշահեր

Արմինֆո.  Ռուսաստանի մասնակցությունից "Թրամփի ուղի հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" (TRIPP) նախագիծը միայն կշահեր, կարծում է Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Միխայիլ Գալուզինը:

Անդրադառնալով նախագծին՝ ռուս դիվանագետն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ, այսպես կոչված, "Թրամփի երթուղին" դատարկ տեղում չի առաջացել։ Գալուզինի խոսքով ՝ դեռ մոտավորապես  2022-2023 թվականներին Հարավային Կովկասում տրանսպորտային և տնտեսական կապերի վերականգնման հետ կապված բոլոր հարցերը բանակցվել և քննարկվել են Ռուսաստան - Ադրբեջան - Հայաստան եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակներում ՝ երեք պետությունների կառավարությունների ղեկավարների տեղակալների մակարդակով։ Նա հիշեցրել է, որ նման կապերի վերականգնումը հայտնի հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ ռուս-հայ-ադրբեջանական եռակողմ պայմանավորվածությունների մի մասն էր:

"Եվ, ըստ էության, հենց այդ ժամանակ էլ քննարկվել է երկաթուղային հաղորդակցության վերականգնման մոդալությունը, այդ թվում ՝ կապի ապահովման մոդալությունը կամ Հայաստանի ու Ադրբեջանի երկաթուղիների օղակումը։ Այլ բան է, որ մեր մեղքով չէ, որ այդ քննարկումները, եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակներում այդ երկխոսությունն ընդհատվել է։ Այն շարունակելն այժմ չափազանց դժվար է, քանի որ Հայաստանը, ինչպես հասկանում եմ, ապագա երկաթուղու կանոնադրական կապիտալի 49 տոկոսը խոստացել է ամերիկյան կողմին ։ Սակայն, այսպես թե այնպես, վերջին իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ "Թրամփի ուղու" նախագծի իրագործումն, իհարկե, ոչ միանշանակ հեռանկարներ ունի", - ասել է ՌԴ ԱԳ փոխնախարարը։

Որպես օրինակ նա նշել է Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից սանձազերծված ագրեսիան ։ Գալուզինը կարծում է, որ այդ ագրեսիայից հետո իրանական կողմը գազիվ թե ուրախանա, որ հենց իր սահմանների մոտ ՝ հյուսիսում, իրանական սահմաններից անմիջապես հյուսիս, կլինի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ներկայությունը:

Նրա խոսքով ՝  կա նաեւ փորձագետների կարծիքն այն մասին, որ չինական կողմը դժվար թե գոհ լինի, որ ամերիկյան կողմը վերահսկի Կենտրոնական Ասիայից դեպի Եվրոպա տրանսպորտային-լոգիստիկ երթուղու ինչ-որ կտոր՝ "Թրամփի ուղու" տեսքով։

"Այնպես որ, հեռանկարները միանշանակ չեն, եւ մենք կարծում ենք, որ այդ նախագծին Ռուսաստանի մասնակցությունից  այն միայն կշահեր ։ Քանի որ, առաջին հերթին, ըստ ամենայնի, ճանապարհը պետք է անցկացվի ռուսական ուղու լայնությամբ ՝ Ադրբեջանի հետ անխափան կապ ապահովելու համար։ Այնուհետև ՝ հայկական երկաթուղիները գտնվում են "Հարավկովկասյան երկաթուղի" փակ բաժնետիրական ընկերության կառավարման ներքո, որը «Ռուսական երկաթուղիների» դուստր ձեռնարկությունն է: Հայաստանի տարածքով տարանցումը, ի դեպ, պետք է իրականացվի Եվրասիական տնտեսական միության նորմերին եւ կանոններին համապատասխան, որից Հայաստանը, ինչպես ինքն է հայտարարում, չի ցանկանում դուրս գալ:

Եվ, վերջապես, "Թրամփի երթուղին" կանցնի ռուս սահմանապահների կողմից պահպանվող տարածքով, որոնք արդեն տասնամյակներ շարունակ հայ գործընկերների հետ իրականացնում են Թուրքիայի և Իրանի հետ Հայաստանի սահմանի պահպանության ծառայություն։ Այնպես որ, այսպես թե այնպես, Ռուսաստանի կարծիքը պետք է հաշվի առնել, Եվրասիական տնտեսական միության կարծիքը պետք է հաշվի առնել ։ Այնպես որ, մենք կարծում ենք, որ Ռուսսատանի մասնակցությունից նախագիծը միայն կշահեր",  - ամփոփել է Գալուզինը:

2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով: Իսկ արդեն հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում սստոորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։