Հայաստանի նախկին արտգործնախարար․ Երբ խորհրդարանից դուրս են մղում քաղաքական այլընտրանքը, պարտվում է ոչ թե ընդդիմությունը, այլ՝ պետությունը

Արմինֆո. Երբ խորհրդարանից դուրս են մղում քաղաքական այլընտրանքը, ընդդիմությունը չէ, որ պարտվում է։ Պարտվում է զսպումների և հակակշիռների համակարգը։ Պարտվում է ժողովրդավարությունը։ Եվ, ի վերջո, պարտվում է պետությունը։

ՀՀ նախկին արտգործնախարար,  Դիվանագետների համահայկական խորհրդի հիմնադիր անդամ Արա Այվազյանն իր հոդվածում այդպես  է արձագանքել Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի (ԿԸՀ) կողմից ձայների վերահաշվարկի արդյունքներին, որի արդյունքում "Բարգավաճ Հայաստան" կուսակցությունը չանցավ խորհրդարան:

Նախկին արտգործնախարարի համոզմամբ՝ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի պատմական խայտառակ որոշումը, որը «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությանը զրկեց Ազգային ժողովում իր վաստակած տեղից, ունի հետևանքներ, որոնք շատ ավելի լայն են, քան մեկ քաղաքական ուժի ճակատագիրը։ 

«Հարցը շատ ավելի կարևոր է. ստացվում է, որ այսօրվա Հայաստանում քաղաքացիների կամքի արտահայտությունն ընտրությունների ավարտից հետո կարող է վերանայվել վարչական որոշմամբ։ Եթե քաղաքացին վստահ չէ, որ իր ձայնը վերջնական ազդեցություն ունի արդյունքի վրա, վտանգվում է ամբողջ քաղաքական համակարգի լեգիտիմությունը։  Սակայն խնդիրը միայն դրանում չէ։

Փաստացի խորհրդարանից դուրս է մղվում ոչ միայն մեկ կուսակցություն. Դուրս է մղվում քաղաքական այլընտրանքը՝ արտաքին քաղաքականության, անվտանգության և հայկական պետականության ապագայի հարցերում։ Հստակ արձանագրում ենք. ԲՀԿ-ի հանդեպ այս արշավը որևէ կապ չունի Ռուսաստան-Արևմուտք՝ իշխանական կեղծ հակադրության հետ։ ԲՀԿ-ն միշտ հանդես է եկել թե´ Ռուսաստանի, թե´ Արևմուտքի հետ հարաբերությունների խորացման և փոխշահավետ համագործակցության օգտին։

Գործող իշխանությունները հետևողականորեն փորձել են ներքաղաքական ընտրությունը ներկայացնել որպես հակադրություն Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև։ Սակայն Հայաստանի հասարակության համար հարցն ամենևին չի սահմանափակվել նման պարզեցված ձևակերպմամբ։

Իրական ընտրությունը վերաբերում էր երկրի անվտանգության և զարգացման տարբեր մոդելներին։

«Բարգավաճ Հայաստանը» հանդես էր գալիս հավասարակշռված արտաքին քաղաքականության օգտին՝ հիմնված առանցքային միջազգային դերակատարների հետ համագործակցության վրա։ Մենք ելնում էինք այն համոզմունքից, որ Հայաստանը չպետք է դառնա աշխարհաքաղաքական հակամարտության հարթակ, այլ պետք է լինի պետություն, որն ունակ է բոլոր ուղղություններով կառուցելու իրատեսական և փոխշահավետ հարաբերություններ՝ առաջնորդվելով բացառապես ազգային շահերով։

Առանձնահատուկ նշանակություն ունի երաշխավորված խաղաղության գաղափարը՝ տարածաշրջանում խախտված հավասարակշռության վերականգնման միջոցով։
Մեր մոտեցման կարևոր բաղադրիչն է նաև համաշխարհային հայկական Սփյուռքը։ Տարբեր երկրներում ապրող միլիոնավոր հայերը պետք է լինեն կամուրջ Հայաստանի և այն պետությունների միջև, որտեղ նրանք բնակվում են։ Այդ պատճառով նման քաղաքականությունը որպես որևէ ուժի «ֆորպոստ» դառնալու ձգտում ներկայացնելու փորձերը չեն դիմանում լուրջ վերլուծության։

Այլ խորքային խնդիր․ Ժողովրդավարությունը կառավարման ամենաարդյունավետ ձևերից է ոչ միայն այն պատճառով, որ քաղաքացիներին հնարավորություն է տալիս ընտրել իշխանություն։ Դրա ուժը նրանում է, որ անվտանգությունը, արդարությունը ու կայունությունն ապահովվում են իշխանության ճյուղերի և պետական ինստիտուտների հավասարակշռության միջոցով։

Այնտեղ, որտեղ գոյություն ունեն անկախ ինստիտուտներ, իշխանությունը սահմանափակվում է օրենքով։ Այնտեղ, որտեղ կա քաղաքական մրցակցություն, նվազում է ռազմավարական սխալների հավանականությունը։

Այսօրվա Հայաստանում մենք տեսնում ենք մտահոգիչ միտում․ կարևորագույն պետական որոշումները կենտրոնացել են մեկ քաղաքական կենտրոնի շրջանակում։ Խորհրդարանը, դատական համակարգը և մյուս ինստիտուտները կորցրել են գործադիր իշխանության իրական հակակշիռ լինելու իրենց կարողությունը։ Հենց նման միջավայրում են առաջանում այնպիսի որոշումներ, որոնք դեռ մի քանի տարի առաջ անհնարին էին թվում։

Ուժեղ պետությունը չի կառուցվում մեկ քաղաքական ուժի մենաշնորհի կամ մեկ քաղաքական կուրսի անփոխարինելիության վրա։ Արդյունավետ պետությունը կառուցվում է գաղափարների մրցակցության, անվտանգության և զարգացման տարբեր մոտեցումների առկայության և իշխանության սխալները ժողովրդավարական ճանապարհով ուղղելու հասարակության կարողության վրա։

Հենց այդ պատճառով այսօրվա հարցը միայն այսօրվա ընտրությունների արդյունքները չեն։ Հարցն այլ է. ինչպիսի՞ն է լինելու Հայաստանը վաղը։

Պետություն, որտեղ տարբեր քաղաքական տեսակետներ ունեն ներկայացված լինելու և որոշումների կայացմանը մասնակցելու իրավո՞ւնք, թե՞ պետություն, որտեղ քաղաքական համակարգը ավելի ու ավելի է կախված դառնում մեկ կենտրոնից ընդունվող որոշումներից։
Պատմությունը ցույց է տալիս, որ ժողովրդավարությունը չի թուլանում միայն այն պահին, երբ ձևականորեն վերանում են ընտրությունները։ Այն թուլանում է նաև այն ժամանակ, երբ պահպանվում են ժողովրդավարական արտաքին ընթացակարգերը, սակայն աստիճանաբար անհետանում են քաղաքական հավասարակշռությունը, մրցակցությունը և իշխանության իրական սահմանափակումները։

Այդ պատճառով այսօր խոսքը պարզապես մեկ կուսակցության մասին չէ։ Խոսքն այն սկզբունքների պահպանման մասին է, որոնք ապահովում են հայկական պետականության կայունությունը։

Երբ խորհրդարանից դուրս են մղում քաղաքական այլընտրանքը, ընդդիմությունը չէ, որ պարտվում է։ Պարտվում է զսպումների և հակակշիռների համակարգը։ Պարտվում է ժողովրդավարությունը։ Եվ ի վերջո՝ պարտվում է պետությունը։

ՍԴ-ն ունի արդարությունը վերականգնելու բացառիկ շանս, և պետք է գիտակցի թվարկված իրողությունները», - ընդգծել է նախկին արտգործնախարարը։

Հիշեցնենք, որ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցան հերթական խորհրդարանական ընտրությունները ։ Հունիսի 14-ին ԿԸՀ նախագահ Վահագն Հովակիմյանը ներկայացրեց խորհրդարանական ընտրությունների քվեարկության վերջնական արդյունքները, որոնց համաձայն,  Հայաստանի խորհրդարան են անցնում "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցությունը ՝ ընտրողների ձայների 49,7456% - ով, Սամվել Կարապետյանի "Ուժեղ Հայաստան" դաշինքը ՝ 23,2710% - ով ,և երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի "Հայաստանը" ՝ 9,9231% - ով: Գագիկ Ծառուկյանի "Բարգավաճ Հայաստան" կուսակցությունը ձայների վերահաշվարկի արդյունքում չկարողացավ հաղթահարել խորհրդարանի 4 տոկոսի անցողիկ շեմը ՝ ստանալով ընդամենը 3,9893 տոկոս: 

Ծառուկյանի կուսակցությունը չկարողացավ հաղթահարել շեմը այն բանից հետո, երբ ԿԸՀ-ն չեղյալ հայտարարեց երեք ընտրատեղամասերի քվեարկության արդյունքները, որտեղ Ծառուկյանի կուսակցությունը ստացել էր ավելի քան 200 ձայն: Այսպիսով, ըստ Հովակիմյանի, մանդատները բաշխվել են հետևյալ կերպ․ Փաշինյանի կուսակցությունը ՝ 64 մանդատ և խորհրդարանում 3/5 սահմանադրական մեծամասնություն։ Կարպետյանի դաշինքը՝ 29 մանդատ, և Քոչարյանի դաշինքը ՝ 12 մանդատ։ Այսպիսով, "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցությունն ունի 3/5 մեծամասնություն, որը թույլ է տալիս ընդունել սահմանադրական օրենքներ և նշանակել պաշտոններում, սակայն կուսակցությունը չունի ձայների 2/3 մեծամասնություն, որն անհրաժեշտ է ՀՀ սահմանադրությունում ուղղակի փոփոխություններ կատարելու համար: