Արմինֆո. Ատլանտյան խորհրդի փորձագետները կարծում են, որ այժմ եկել է Ադրբեջանի հետ ԱՄՆ-ի "վիթխարի համաձայնության" ժամանակը:
Ատլանտյան խորհրդի էջում հրապարակված հոդվածում հիշեցվում է, որ Բելառուսի հետ Թրամփի վարչակազմի սրընթաց գործարքը հանգեցրել է հարյուրավոր բանտարկյալների ազատ արձակման: Վերլուծության հեղինակները համոզված են, որ Հարավային Կովկասում Ադրբեջանի հետ նման գործարքն զգալի օգուտներ կտար շատ ավելի քիչ ռիսկի դեպքում:
"Ադրբեջանում այդ "վիթխարի գործարքն " իրականացնելու համար Թրամփի վարչակազմը պետք է համագործակցի Կոնգրեսի հետ, որպեսզի առաջարկի վերացնել Բաքվին զենքի վաճառքի արգելքը ՝ անարդարացիորեն ձերբակալված անձանց ազատ արձակելու դիմաց, որոնց մի մասը կապեր ունեն ԱՄՆ - ի հետ, որոնք գտնվում են երկրի բանտերում։ Սա հազվագյուտ պահ է երկու կուսակցությունների միջև փոխշահավետ համագործակցության համար և համեմատաբար անվճար միջոց է բարելավելու ԱՄՆ հարաբերությունները էներգետիկայի և տրանսպորտի առանցքային ռազմավարական գործընկերոջ հետ, որը սահմանակից է ինչպես Իրանին, այնպես էլ Ռուսաստանին: Ժամանակի ճիշտ ընտրության դեպքում Հայաստանը նույնպես կարող էր աջակցել այդ գործարքին, եթե ազատ արձակումը ներառեր Ադրբեջանում ներկայումս պահվող հայերի գոնե մի մասին", - ասվում է հոդվածում։
Հեղինակները վստահ են, որ Թրամփի վարչակազմը պետք է դիմի Կոնգրեսին ՝ Կապիտոլիումի բլուրում Բաքվի գլխավոր խնդիրը լուծելու համար․ "Ազատության աջակցության մասին" օրենքի 907-րդ բաժնի վերացումը, որն արգելում է ամերիկյան զենքի վաճառքն Ադրբեջանին:
Այս համատեքստում հիշեցվում է, որ Կոնգրեսն ի սկզբանե այդ օրենքն ընդունել է 1992 թվականին ՝ որպես պատիժ Լեռնային Ղարաբաղում հայերի նկատմամբ Ադրբեջանի վերաբերմունքի և Հայաստանի շրջափակման համար: 2001 թվին ԱՄՆ Սենատը ընդունել է մի փոփոխություն, որը թույլ է տվել Սպիտակ տանը վերացնել 907-րդ բաժնի սահմանափակումները, և հետագայում, գործնականում, ամեն տարի, հանրապետական և դեմոկրատական նախագահները, իրոք, չեղյալ են հայտարարել 907-րդ բաժինը:
Հոդվածի հեղինակները նաև ուշադրություն են հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ Վաշինգտոնի, Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունները փոխվում են: Նշվում է, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը ԱՄՆ-ի աննախադեպ ուշադրությունը գրավեցին, երբ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը դարձավ ԱՄՆ-ի ամենաբարձրաստիճան պաշտոնյան, ով այցելեց այդ երկրներ փետրվարին՝ 2025 թվականի օգոստոսին Վաշինգտոնում առաջնորդների մակարդակով եռակողմ գագաթնաժողովից հետո։
"Երևանում փոխնախագահը հայտարարել է ատոմային էներգետիկային աջակցության միլիարդավոր դոլարների մասին, խոսել ԱՄՆ-ի կողմից ֆինանսավորվող գերհամակարգիչների ստեղծման խոշոր նախագծի մասին և անուղղակիորեն իր աջակցությունը հայտնել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին: Վենսի այցը Բաքու ավարտվել է ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի միջև մի շարք ոլորտներում համագործակցության համաձայնագրով, սակայն առանց կոնկրետ համաձայնության: Ցանկացած գործարքի կնքման ժամանակը վճռորոշ նշանակություն ունի, և հաջորդ մի քանի ամիսները եզակի հնարավորություն են ներկայացնում", - ասվում է հոդվածում։
Այդ առումով ուշադրություն է հրավիրվում այն հանգամանքին, որ հունիսի 7-ին Հայաստանում տեղի կունենան խորհրդարանական ընտրություններ, և Փաշինյանը կարող է "իր նախընտրական արշավում լուրջ փորձության բախվել ռուսամետ կուսակցությունների կողմից, որոնք թերահավատորեն են տրամադրված Ադրբեջանի հետ խաղաղություն հաստատելու նրա ջանքերին" ։ Այնուհետև հեղինակները Կրեմլին մեղադրում են "կեղծ լուրերի տարածման մասշտաբային գործողություն" իրականացնելու մեջ ՝ Փաշինյանի քարոզարշավը խափանելու համար։
"Բաքվում պաշտոնյաներն ու փորձագետներն արդարացիորեն Փաշինյանի մեջ տեսնում են ֆորմալ խաղաղության համաձայնագրի շուրջ վերջապես համաձայնության գալու իրենց լավագույն հնարավորությունը և կարող են հակված լինել գաղտնի պաշտպանելու նրա թեկնածությունը: Ի՞նչը կարող է լինել Փաշինյանի ռուսամետ քննադատներին չեզոքացնելու և խաղաղության ճանապարհները պահպանելու ավելի լավ միջոց, քան ընտրություններից առաջ բարձրաստիճան հայ կալանավորներին ազատ արձակելը։ Բացի այդ, Ադրբեջանն ավելի մեծ աջակցություն է վայելում Միացյալ Նահանգների հանրապետականների շրջանում և կարող է ցանկանալ առաջ տանել այդ հարցը հիմա, քանի դեռ Կոնգրեսը գտնվում է հանրապետականների վերահսկողության տակ", - ասվում է հոդվածում։
Վերլուծության հեղինակները կարծում են, որ հենց այդ պատճառով, հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ-ի միջանկյալ ընտրություններին մնացել է ընդամենը վեց ամիս, Թրամփի վարչակազմը կարող է ձեռնտու համարել այդ հարցի առաջ մղումը, քանի որ հանրապետականների միասնական վերահսկողությունը, հնարավոր է, դյուրացնի Թրամփի վարչակազմի աշխատանքը կոնգրեսի հետ՝ 907-րդ հոդվածը չեղարկելու համար:
"Ադրբեջանը կարող էր փոխարենն առաջարկել մի բան, որը բարձր կգնահատվեր երկու կուսակցությունների և Սպիտակ տան կողմից ՝ բանտարկյալների ազատ արձակումը, որոնց պաշտոնյաները, սենատորները և փորձագետները համարում են անարդարացիորեն ձերբակալված ։ Այդ խմբում պետք է ընդգրկվեն կոռուպցիայի դեմ պայքարող Գուբադ Իբադօղլուն, "Ազատություն" ռադիոկայանի և "Ամերիկայի ձայնի" լրագրողները, ինչպես նաև որոշ հայ բանտարկյալներ: Անարդարացիորեն ձերբակալված մարդկանց ազատ արձակումը շատ ավելի մեծ օգուտ կբերի Միացյալ Նահանգներին, քան օրենքի պահպանումը, որը գրեթե ամեն տարի կորցնում է իր արդիականությունը", - ասվում է հոդվածում:
Հեղինակները վստահ են, որ նման գործարքն ավելի քիչ հավանական բացասական հետևանքներ կունենար ԱՄՆ շահերի համար, քան Բելառուսի նկատմամբ վերջին գործողությունները, քանի որ "Ադրբեջանում խաղադրույքները շատ ավելի ցածր են": Նշվում է, որ Միացյալ Նահանգները կարող էր չվերացնել պատժամիջոցները, այլ միայն պահպանել Բաքվին անվտանգության ոլորտում օգնություն ցուցաբերելու հնարավորությունը:
Հեղինակները գրում են, որ ԱՄՆ-ի ռազմական օգնությունն Ադրբեջանին այսօր չնչին է, և այն կարող է ավելանալ, եթե 907-րդ հոդվածը վերացվի, և Վաշինգտոնն ու Բաքուն սկսեն անվտանգության ոլորտում բազմամյա օգնության փաթեթներ կազմակերպել:
"Իրանում և Ռուսաստանի անհանգիստ հարավային շրջաններում մշտական անկայունության պայմաններում Ադրբեջանին ավելի շատ անհրաժեշտ են վաղ նախազգուշացման և սահմանների պաշտպանության միջոցներ, քան մահաբեր միջոցներ: Միակ բանը, որ ԱՄՆ - ը կարող է կորցնել, վերացնելով 907-րդ հոդվածը, ազդեցության լծակներն են։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարող է օգտագործել այդ լծակները ՝ հենվելով Բելառուսում քաղբանտարկյալների ազատ արձակման գործում իր վարչակազմի հաջողության վրա, որպեսզի միաժամանակ նպաստի Հարավային Կովկասում խաղաղությանը: Ալիևը կարող է նույնիսկ ավելի բաց լինել բանակցությունների համար, քան Լուկաշենկոն",- ասվում է հոդվածում։
Հոդվածում նշվում է, որ հունիսին Հայաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ Ադրբեջանը պետք է ազատ արձակի 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղում գերեվարված հայերի մի մասին ՝ որպես բարի կամքի դրսեւորում գործարքի նկատմամբ: "Այնուհետև Վաշինգտոնն ու Բաքուն պետք է պայմանավորվեն 907-րդ հոդվածի չեղարկման մասին ՝ ադրբեջանցի ձերբակալվածների և լրացուցիչ հայ բանտարկյալների ազատ արձակման դիմաց։ Դրա համար Սպիտակ տունը պետք է համագործակցի Կոնգրեսի հետ ՝ նախքան ծրագրված ազատ արձակումը հոդվածի չեղյալ հայտարարումն ապահովելու համար, բայց նորացված հավատով գործարքի վերաբերյալ Ադրբեջանի մտադրությունների լրջության հանդեպ", - վստահ են կենտրոնի վերլուծաբանները։
Հոդվածում նշվում է, որ Բաքուն կրկնակի օգուտ է ստանում. նա պահպանում է ի դեմս Փաշինյանի խաղաղ բանակցությունների իրական գործընկերոջը և լուծում է իր գլխավոր հարցը Միացյալ Նահանգների առջև:
Արդյունքում՝ Թրամփի թիմն ազատում է անարդարացիորեն ձերբակալվածներին և ամրապնդում նախագահի ՝ որպես խաղաղապահի իմիջը՝ գրեթե առանց որևէ ծախսերի։
"Այդ համաձայնագիրը պետք է ներառի հստակ նախազգուշացում Բաքվին, որ նրա ստացած օգուտները կախված են դժվարությամբ ձեռք բերված խաղաղության պահպանումից։ Ադրբեջանն ու Հայաստանը վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում զգալի առաջընթաց են գրանցել հարաբերությունների կարգավորման հարցում ՝ վերջին շրջանում ամրապնդելով առեւտրային կապերը էներգետիկ ոլորտում եւ պայմանավորվելով սահմանի համատեղ սահմանազատման մասին: Միացյալ Նահանգների լրացուցիչ աջակցությամբ Բաքուն և Երևանը կարող են ևս մեկ քայլ կատարել վերջնական խաղաղության համաձայնագրի ուղղությամբ ՝ ազատ արձակելով ձերբակալվածներին: Չափազանց կարեւոր է, որ բոլոր կողմերը կստանան արտաքին քաղաքական հաղթանակը գրեթե առանց ծախսերի: Այս ծրագիրը կդառնա Սպիտակ տան դիվանագիտական հմտությունների եւ Կոնգրեսի օրենսդիր ստեղծարարության ստուգում գործարքների կնքման ոլորտում։ Բայց, հաշվի առնելով կարճ ժամկետում առաջարկվող բազմաթիվ պոտենցիալ առավելություններ, այն արժե սումնասիրել", - ասվում է հոդվածում:
Քաղաքագետ. Երկրի առջև ծառացած ռիսկերը հաղթահարելու համար Հայաստանը պետք է նվազեցնի ներքին լարվածության մակարդակը
Կարծիք. Բաքուն Բեռլինում բանակցությունների արդյունքներով ստանում է ընդլայնված ազդեցության ալիք ԵՄ ներսում և ամրապնդում է համագործակցային կապերը գլխավոր եվրո-շարժիչի հետ
Զատուլին․ Փաշինյանը շատ էր շտապում Ռուսաստան, քանի որ, իրականում, պարտվել է ընտրություններում
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հեռացվել է ԵՊՀ-ից
Փաշինյանին հեռացրել են "ԻՆՆՈՊՐՈՄ"-ի հյուրերի ցանկից
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
