Եվրոպական առաջնորդները շարունակում են ժամանել Հայաստան

Արմինֆո.  Եվրոպական առաջնորդները շարունակում են ժամանել Հայաստան՝ մասնակցելու Եվրոպական քաղաքական համայնքի (ԵՔՀ) ութերորդ գագաթնաժողովին, որը սկսվում է երկուշաբթի՝ ապրիլի 4-ին։ Սա եվրոպացի առաջնորդների ամենամեծ հավաքն է Հարավային Կովկասում։

Այսօր կեսօրին ժամանողների թվում էին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ սըր Քեյր Սթարմերը և Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը։ Կժամանեն նաև Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան։ Ակնկալվում է, որ Երևանում կհավաքվի մոտ 48 առաջնորդ։

Ուկրաինայի նախագահն արդեն իսկ Հայաստանի մայրաքաղաքում է։ Գագաթնաժողովում իր երկիրը կներկայացնի Թուրքիայի փոխնախագահ Ջևդեթ Յիլմազը։

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեն նույնպես ժամանեց Երևան։

Եվրոպական քաղաքական հանրությունը (ԵՔՀ) միջկառավարական ֆորում է Եվրոպայի ապագայի վերաբերյալ քաղաքական և ռազմավարական քննարկումների համար, որը ստեղծվել է 2022 թվականին՝ Ռուսաստան-Ուկրաինա հակամարտության սկսվելուց հետո։

Անկախ դիտորդների կարծիքով՝ Ֆրանսիան, որը նախաձեռնել է ԵՔՀ-ն, լրջորեն նախապատրաստում է Հայաստանի աստիճանական շրջադարձը դեպի Եվրոպա։ Վերջին տարիներին Երևանը ակտիվացրել է իր համագործակցությունը Եվրոպական Միության (ԵՄ) հետ և հայտարարել ինտեգրացիան խորացնելու մտադրության մասին, ներառյալ անդամակցության հեռանկարների քննարկումը։

ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև հարաբերությունները կառուցված են Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի (CEPA) վրա, որը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականին, ինչպես նաև ԵՄ-ՀՀ ռազմավարական գործընկերության օրակարգի վրա, որը ընդունվել է Գործընկերության խորհրդի 2025 թվականի դեկտեմբերին կայացած նիստում։ Եվրոպական Միությունը մնում է Հայաստանի հիմնական գործընկերը բարեփոխումների իրականացման և առևտրի ու ներդրումների զարգացման գործում։

2025 թվականի մարտի 26-ին Հայաստանի խորհրդարանի անդամները օրենք ընդունեցին, որով մեկնարկում է երկրի անդամակցության գործընթացը Եվրամիությանը։ Փաշինյանը նշեց, որ այս քայլը ավտոմատ կերպով չի մեկնարկի անդամակցության գործընթացը, քանի որ հարցը պահանջում է հանրաքվե։ Արտաքին գործերի նախարար Միրզոյանը, իր հերթին, բացատրեց, որ օրենքի վերաբերյալ նախաձեռնությունը, ենթադրաբար, ծագել է քաղաքացիների կողմից և հավաքել է անհրաժեշտ թվով ստորագրություններ։

Հիշեցնենք, որ 2026 թվականի ապրիլի 21-ին ԵՄ Խորհուրդը որոշեց նոր քաղաքացիական առաքելություն (EUPM Armenia) տեղակայել Հանրապետությունում։ ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության հայտարարության համաձայն՝ առաքելությունը «նպատակ ունի աջակցել ՀՀ ժողովրդավարական դիմադրողականության ամրապնդմանը և հակազդել հիբրիդային սպառնալիքներին, ներառյալ ապատեղեկատվության, կիբեռհարձակումների և անօրինական ֆինանսական հոսքերի դեմ պայքարի ջանքերը»։

Վերլուծաբանների կարծիքով՝ ԵՄ-ի հետ մերձեցմանը նպաստող հիմնական գործոնը Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմից հետո տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունն ու Հայաստանի նոր կառավարության և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունների սառեցումն էր, որը մտադիր է ԵՄ-ից և Միացյալ Նահանգներից նոր անվտանգության երաշխիքներ փնտրել։ Հայաստանը սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին, և ինչպես նշել է ՀՀ կառավարության ղեկավարը, Հայաստանի և ՀԱՊԿ-ի միջև հարաբերությունները անցել են «անդարձելի կետը»։

Այնուամենայնիվ, Մոսկվայի հետ հարաբերությունների սառեցմանը չնայած, Ռուսաստանը դեռևս կազմում է Հայաստանի արտաքին առևտրի ընդհանուր շրջանառության կեսից ավելին։ Ավելին, Մոսկվայի հետ սերտ կապերը նույնպես պահպանվում են էներգետիկ ոլորտում։ Երևանը ստիպված է քայլել նուրբ գծով, բայց վերլուծաբանները կարծում են, որ դա երկար չի կարող շարունակվել։ Հավասարակշռության ռեսուրսը կարող է սպառվել մոտ ապագայում, և իրավիճակը շարժվում է դեպի դժվարին փակուղի։